COP31’de yeşil dönüşüm için 26 milyar dolar eşiği aşıldı
COP31 kapsamında imzalanan anlaşmalar ve açıklanan yatırım taahhütleriyle Türkiye’nin yeşil dönüşümüne yönelik finansman ve yatırım potansiyeli 26 milyar doları aştı. Enerji yatırımlarından altyapıya, sanayide karbonsuzlaşmadan sürdürülebilir tarıma uzanan kaynak paketi, Türkiye’nin yeşil dönüşüm adımlarını hızlandırırken birçok sektör için de yeni fırsatlar oluşturacak.

Küresel iklim diplomasisinin merkezi haline gelen Antalya’da devam eden COP31 zirvesi, Türkiye’nin küresel yeşil dönüşüm yatırımlarından aldığı payı artırabilecek önemli anlaşmalara sahne oldu. Zirvede duyurulan enerji yatırımları ve finansman paketlerinin toplam büyüklüğü 26 milyar doları geçti. Çin’le yenilenebilir enerji alanında yaklaşık 15 milyar dolarlık yatırım öngören ön mutabakatın yanı sıra, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’nın (EBRD) beş yıllık dönemde Türkiye’ye yönelik 6 milyar dolarlık yatırım planı ve dört kalkınma bankasıyla imzalanan 5.1 milyar dolarlık finansman anlaşmaları, Türkiye’ye yönelik uluslararası sermaye akışının ölçeğini ortaya koydu.
Bununla birlikte yatırım niyetleri, uzun vadeli finansman planları ve kredi anlaşmalarının farklı nitelikler taşıması ve bazı kalemlerin birbiriyle örtüşebilmesi nedeniyle söz konusu tutar, Türkiye’ye tek seferde girecek net sermayeyi ifade etmiyor. Zirvede atılan adımların enerji arz güvenliğini, sanayinin rekabet gücünü ve sürdürülebilir kalkınmayı desteklemesi bekleniyor.
STRATEJİK ENERJİ VE ALTYAPI ORTAKLIKLARI
Zirvede açıklanan en büyük yatırım hamlesini ise Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Çin Halk Cumhuriyeti Ulusal Enerji İdaresi arasında imzalanan yaklaşık 15 milyar dolarlık yenilenebilir enerji işbirliği oluşturdu. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın duyurduğu mutabakat, Türkiye’nin farklı bölgelerinde toplam 7 bin megavatlık güneş ve rüzgar enerjisi kapasitesinin geliştirilmesini öngörüyor. İşbirliği kapsamında yeni enerji depolama sistemlerinin kurulması ve 4 bin megavatlık elektrik iletim altyapısının geliştirilmesi de hedefleniyor. Anlaşmanın yalnızca elektrik üretim kapasitesini artırmakla sınırlı kalmayacağı, teknoloji transferi ve yerli üretime de katkı sağlayacağı belirtiliyor. Özellikle rüzgar türbini ekipmanlarının Türkiye’de üretilmesi, yerli sanayinin projelere katılımının artırılması ve nitelikli istihdam oluşturulması amaçlanıyor. Bununla birlikte imzalanan belge bir mutabakat zaptı niteliği taşıyor. Yaklaşık 15 milyar dolarlık yatırımın hayata geçirilmesi, projelerin geliştirilmesi ve sonraki yatırım kararlarına bağlı.

5.1 MİLYAR DOLARLIK 10 ANLAŞMA
COP31’in önemli finansman gelişmelerinden biri de Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in katılımıyla gerçekleştirilen imza töreninde yaşandı. Asya Kalkınma Bankası (ADB), Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), Dünya Bankası ve İslam Kalkınma Bankası (IsDB) ile toplam 5.1 milyar dolar değerinde 10 anlaşma imzalandı. Bu kapsamda AIIB, iklim politikalarının uygulanması ve yeşil dönüşümün desteklenmesi amacıyla 1.6 milyar dolarlık finansman anlaşması yaptı. Bankanın Türk Eximbank üzerinden sağlayacağı 300 milyon dolarla birlikte açıkladığı kaynak 1.9 milyar dolara ulaştı.
Dünya Bankası ise şehirler, tarım ve sanayi alanlarında toplam 1.5 milyar dolarlık üç anlaşmaya imza attı. ADB, afetlere dayanıklı hastanelerin geliştirilmesi için 620 milyon Euro’luk, VakıfBank aracılığıyla KOBİ’lere uzun vadeli kaynak sağlanması için de 500 milyon dolarlık finansman açıkladı. İslam Kalkınma Bankası ise İstanbul Kuzey Demiryolu Geçişi Projesi (INRAIL) kapsamında 660 milyon Euro’luk anlaşma imzaladı. Finansmanın ulaştırma, sağlık, sanayi, tarım ve altyapı alanlarında kullanılacak olması, yeşil dönüşümün ekonominin geniş bir bölümünü kapsadığını gösterdi.
BÖLGESEL ENERJİ KORİDORLARI
Zirvenin bir diğer önemli yatırım başlığını, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’nın (EBRD), Türkiye Yenilenebilir Enerji Hızlandırma ve Temiz Dönüşüm Platformu’na (REACT) katılması oluşturdu. Banka, platform kapsamındaki projelere gelecek beş yılda 6 milyar dolarlık yatırım yapmayı planladığını açıkladı. Yenilenebilir enerji üretimi, elektrik şebekeleri, depolama teknolojileri, enerji sistemlerinin esnekliği, ekipman imalatı ve elektrifikasyon yatırımları programın öncelikleri arasında bulunuyor. REACT platformuyla 2040 yılına kadar Türkiye’nin enerji dönüşümü için 300 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesi hedefleniyor. Zirvede bölgesel enerji ortaklıkları da güçlendirildi. Suudi Arabistan ile varılan mutabakat kapsamında, iki ülke arasında daha önce kararlaştırılan toplam 5 bin megavatlık yenilenebilir enerji projelerinin ikinci aşamasını oluşturan 3 bin megavatlık rüzgar enerjisi yatırımlarının geliştirilmesi öngörülüyor. Kanada merkezli Candu Energy ile de nükleer santral projesinin fizibilite ve ön tasarım çalışmalarına yönelik anlaşma imzalandı. Ayrıca Türkiye, Azerbaycan, Bulgaristan ve Gürcistan arasında temiz elektrik ticaretini ve sınır ötesi enerji bağlantılarını geliştirecek stratejik ortaklık anlaşması yapıldı. Bu adımların Türkiye’nin bölgesel enerji ticaretindeki konumunu güçlendirmesi bekleniyor.
TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜ DE DEVREDE
COP31 kapsamında Türk bankaları da uluslararası finansman kuruluşlarıyla yeni kredi ve yatırım işbirlikleri gerçekleştirdi. Ziraat Bankası, sürdürülebilir kalkınma odaklı anlaşma ve finansman işlemlerinde yaklaşık 2 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştığını açıkladı. Banka, 18 ülkeden 37 bankanın katılımıyla 594 milyon dolar ve 454 milyon Euro’dan oluşan, yaklaşık 1.1 milyar dolarlık sürdürülebilirlik bağlantılı sendikasyon kredisi sağladı. Ayrıca KfW IPEX-Bank ile rüzgar enerjisi yatırımları için 500 milyon Euro’ya kadar finansman işbirliği, Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA) ve SMBC Grubu ile sürdürülebilir tarım ve kırsal kalkınmaya yönelik 300 milyon dolarlık finansman niyet mektubu imzaladı. Citibank ile yapılan 100 milyon dolarlık sosyal kredi anlaşması da tarım sektöründeki kapsayıcı büyüme projelerine kaynak sağlayacak.
Türk Eximbank ise COP31 kapsamında Dünya Bankası bünyesindeki Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD), AIIB ve Alman Kalkınma Bankası (KfW) ile dört ayrı kredi anlaşması imzaladı. Anlaşmalar, IBRD’den 209.2 milyon Euro, KfW’den 250 milyon Euro ve AIIB’den 200 milyon ve 100 milyon dolarlık iki ayrı krediyi kapsıyor. Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası (TKYB) da KfW ile yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, depolama ve elektrifikasyon yatırımlarının desteklenmesi amacıyla 250 milyon Euro’luk kredi anlaşması yaptı. Akbank ise EBRD ile 100 milyon dolarlık yeşil finansman ve Uluslararası Finans Kurumu (IFC) ile 50 milyon dolara kadar mavi tahvil ihracı için yetkilendirme mektupları imzalarken, ADB ile dış ticaret finansmanı işbirliğine gitti. QNB Türkiye de beş uluslararası kalkınma kuruluşuyla 500 milyon dolara kadar finansman düzenlemeleri açıkladı.
Bankaların gerçekleştirdiği bu işlemlerin, ihracatçıların ve KOBİ’lerin yeşil dönüşüm yatırımlarına erişimini kolaylaştırması bekleniyor. Bununla birlikte kredi sözleşmeleri, sendikasyon işlemleri, niyet mektupları ve finansman taahhütlerinin farklı aşamalarda bulunması, açıklanan kaynakların kullanım takviminde de farklılıklar yaratıyor.

İŞ DÜNYASI TOBB BUSİNESS FORUM HUB’DA BULUŞTU
COP31 Başkanlığı tarafından özel sektör temsilcisi olarak görevlendirilen Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) koordinasyonunda, Antalya EXPO Merkezi Yeşil Alan’da kurulan Business Forum Hub, küresel iş dünyası ile Türk sanayisinin buluşma noktası oldu. Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve TOBB Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu’nun katıldığı İş ve Yatırım Zirvesi’nde, Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), Türkiye’nin Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) ve sanayide karbonsuzlaşma yatırımları ele alındı. Hisarcıklıoğlu’nun, “İklim hedeflerine müzakere salonlarında ulaşılmaz. Bu hedeflere fabrikalarda, tarlalarda ve şantiyelerde ulaşılır” mesajı öne çıktı.
Merkezde düzenlenen ‘Yeşil Yakalı İş Gücünün Oluşturulması’ panelinde ise Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS), uluslararası IFRS/ISSB standartları ve KOBİ’lerin ihtiyaç duyduğu nitelikli uzmanların yetiştirilmesi değerlendirildi. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) yetkilileri, Türkiye’de sürdürülebilirlik raporlaması alanında 13 kurumun akredite edildiğini açıkladı. Ayrıca binalarda enerji verimliliği, dijital dönüşüm ve yapay zekâ destekli sürdürülebilir tesis yönetimi uygulamaları da zirvenin gündeminde yer aldı. Business Forum Hub, Türk sanayisinin Avrupa pazarındaki yeni düzenlemelere hazırlanması, karbon maliyetlerini yönetmesi ve uluslararası yeşil finansman imkanlarından daha fazla yararlanması açısından önemli bir işbirliği platformu oluşturdu.

Yorum yazmak için giriş yapın.
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.