Küresel teknoloji ve bilim yarışında Çin, stratejik bir hamleye daha imza attı. Şanghay Elektrik Nükleer Enerji Grubu tarafından inşa edilen ve ‘Santrifüj Hiperyerçekimi ve Disiplinlerarası Deney Tesisi’ (CHIEF) projesinin zirvesi olan CHIEF1900 sistemi başarıyla devreye alındı.
Sadece birkaç ay önce açılan CHIEF1300 modelini kapasite ve performans açısından geride bırakan yeni sistem, bu alandaki küresel liderliği de tescilledi. Daha önce Mississippi'deki ABD Ordusu Mühendisler Birliği'ne ait olan 1200 g-tonluk kapasite rekoru, Çin'in yeni tesisiyle birlikte tarihe karıştı.
DÜNYA YERÇEKİMİNİN 2 BİN KATINA ÇIKIYOR
Yaklaşık 285 milyon dolarlık bir yatırımla hayata geçirilen CHIEF1900, teknik kapasitesiyle dikkat çekiyor. Standart bir çamaşır makinesinin tam devirde yaklaşık 2 g-tonluk bir kuvvet ürettiği düşünüldüğünde, CHIEF1900'ün ulaştığı 1.900 g-tonluk güç, Dünya'nın yerçekimini neredeyse iki bin katına çıkarıyor.
Hassas ölçümlerin yapılabilmesi ve titreşimin minimize edilmesi amacıyla tesis, yerin yaklaşık 15 metre altına inşa edildi. Bu devasa santrifüj, malzemelerin, yapıların ve biyolojik sistemlerin aşırı yerçekimi kuvvetleri altındaki davranışlarını incelemek için kullanılacak.
‘ZAMANI VE MEKANI SIKIŞTIRAN’ TEKNOLOJİ
Bilim insanları, bu teknolojiyi ‘uzay ve zamanı sıkıştırma aracı’ olarak tanımlıyor. Sistem, devasa ölçekli ve uzun vadeli senaryoları çok daha küçük modellerle ve kısa sürelerde simüle etme imkanı tanıyor.
İnşaat mühendisliğinden bir örnekle; 100 g ivmeyle döndürülen 3 metrelik bir baraj duvarı modeli, gerçek dünyada 300 metre yüksekliğindeki bir barajın maruz kaldığı stres koşullarını birebir yeniden üretebiliyor. Bu sayede araştırmacılar, kirleticilerin toprakta yayılması veya jeolojik katmanların değişimi gibi on yıllar sürecek süreçleri saatler içinde analiz edebiliyor.
ZHEJIANG ÜNİVERSİTESİ KÜRESEL MERKEZ OLUYOR
Mekanik, inşaat ve çevre mühendisliği disiplinlerinin ortak çalışmasıyla ortaya çıkan tesis, yüksek hızlı trenlerin zeminle etkileşiminden uzaydaki bitki davranışlarına kadar geniş bir yelpazede test imkanı sunuyor.
Mühendisler, sistemin çalışması sırasında ortaya çıkan muazzam ısıyı ve mekanik gerilimi yönetmek için vakum tabanlı özel bir sıcaklık kontrol sistemi geliştirdi. Çin'in fizik ve büyük ölçekli mühendislik alanındaki yeteneklerini kanıtlayan CHIEF1900, Zhejiang Üniversitesi'ni hiperyerçekimi çalışmalarında uluslararası bir merkez haline getirmeyi amaçlıyor. Tesisin kapıları, dünya genelindeki araştırmacılara da açık olacak.
