Çin, dünyanın en büyük süper iletken mıknatısının testlerini tamamladı

Küresel enerji talebi artarken, sıfır karbon hedefleri ve yapay zeka veri merkezlerinin yükselen elektrik ihtiyacı, nükleer füzyon teknolojisini stratejik yatırım alanlarından biri haline getiriyor. Füzyon reaktörlerinde en kritik sorunlardan biri, Güneş’in çekirdeğinden daha sıcak seviyelere ulaşan plazmanın reaktör duvarlarına temas etmeden manyetik alanlarla kontrol altında tutulması. Çin Bilimler Akademisi’ne bağlı Plazma Fiziği Enstitüsü, bu alanda yürütülen Kapsamlı Füzyon Teknolojisi Araştırma Tesisi projesi kapsamında toroidal alanlı süper iletken mıknatıs ve yüksek sıcaklıklı süper iletken merkezi solenoid bobinin üretim ve kabul testlerini tamamladı. Resmi verilere göre sistemin kritik bileşenleri tamamen yerli sanayi imkanlarıyla geliştirildi.

 

DÜNYANIN EN BÜYÜK SÜPER İLETKEN MIKNATISI
Füzyon reaktörlerinde güçlü manyetik alanlar, yüksek sıcaklıktaki yüklü plazma parçacıklarının reaktör kabına temas etmesini engellemek için kullanılıyor. Çin’in geliştirdiği yeni toroidal alan mıknatısı, bu görevi üstlenecek en kritik bileşenlerden biri olarak öne çıkıyor. Sektör raporlarına göre 21 metre uzunluğa, 12 metre genişliğe ve 582 ton ağırlığa sahip olan sistem, Fransa’da yürütülen Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör projesindeki eşdeğer bileşenden hacim olarak 1,3 kat daha büyük. Enerji depolama kapasitesi bakımından ise ITER’deki benzer bileşenin üç katına ulaşabildiği belirtiliyor.

 

MERKEZİ SOLENOİD BOBİN TESTİ GEÇTİ
Toroidal mıknatısla birlikte test edilen merkezi solenoid bobin de füzyon reaktörlerinin çalışmasında kritik rol oynuyor. Bu bobin, reaktör içinde plazma akımını başlatmak ve kontrol etmek için kullanılıyor. South China Morning Post tarafından aktarılan teknik verilere göre, normalde 46,5 kiloamper nominal akım taşıyacak şekilde tasarlanan sistem, testlerde 60 kiloamperlik aşırı yük seviyesine çıkarıldı. Bobin, bu yük altında yapısal arıza vermeden testi tamamladı. Enstitü Müdür Yardımcısı Qin Jinggang, merkezi solenoid mıknatısın reaktördeki diğer bileşenlere kıyasla daha ekstrem ve karmaşık koşullarda çalıştığını belirterek, bu performansın füzyon cihazının ateşlenmesi ve istikrarlı çalışması açısından belirleyici olduğunu ifade etti.

 

ALTI YILDA GELİŞTİRİLDİ
Plazma Fiziği Enstitüsü Müdürü Song Yuntao, toroidal alan bobininin üretim sürecinin altı yıl sürdüğünü açıkladı. Song’a göre sistem, bugün itibarıyla türünün en yüksek enerji depolama kapasitesine sahip süper iletken mıknatıslarından biri konumunda bulunuyor. Bobinin üretiminde kullanılan özel alaşımlı çelik gövde, yüksek mukavemetli yalıtım malzemeleri ve kritik süper iletken tellerin tamamı Çinli yerli sanayi üreticileri tarafından sağlandı. Bu yapı, Çin’in füzyon teknolojisinde yalnızca deneysel kabiliyet değil, aynı zamanda kritik tedarik zinciri ve ileri malzeme üretimi açısından da kapasite geliştirdiğini gösteriyor.

 

TİCARİ REAKTÖR İÇİN 16 BOBİN PLANLANIYOR
Enstitü araştırmacısı Wu Yu, gelecekteki ticari reaktör montajında bu bobinlerden 16 tanesinin bir araya getirileceğini belirtti. Wu’ya göre söz konusu bobinler birleştirildiğinde, her biri 100 kiloamper akım taşıyarak merkezde 6,5 tesla gücünde manyetik alan sağlayacak. Bu manyetik alan, yüksek sıcaklıklı plazmanın reaktör içinde kararlı biçimde tutulması için kullanılacak. CRAFT projesi kapsamında test edilen bu bileşenler, Çin’in ticari füzyon santrali hedefleri açısından altyapı niteliği taşıyor.

 

EAST’TEN CRAFT’A UZANAN SÜREÇ
Çin, 1990’larda Rusya’dan devraldığı T-7 tokamak teknolojisini HT-7’ye dönüştürmüş, 2006 yılında ise dünyanın ilk tamamen süper iletken tokamak sistemlerinden biri olan EAST’i devreye almıştı. “Çin’in Yapay Güneşi” olarak bilinen EAST, füzyon plazmasının uzun süreli kontrolü konusunda ülkenin önemli deney platformlarından biri oldu. CRAFT projesi ise bu deneysel birikimi ticari füzyon enerjisi için gerekli mühendislik altyapısına taşımayı hedefliyor. Süper iletken mıknatıs sistemlerinde tamamlanan son testler, Çin’in füzyon enerjisini laboratuvar ölçeğinden santral ölçeğine taşıma hedefinde yeni bir adım olarak öne çıkıyor.