TÜBİTAK’tan uygulamalı kuantum teknolojileri için yeni çağrı

Türkiye, kuantum hesaplama, haberleşme, algılama ve metroloji alanlarındaki çalışmalarını uluslararası işbirlikleriyle ileri taşımaya hazırlanıyor. TÜBİTAK’ın EUREKA Xecs 2026 Uygulamalı Kuantum Teknolojileri Çağrısı ile özel sektör öncülüğünde üniversite ve kamu kuruluşlarını bir araya getiren AR-GE konsorsiyumlarının kurulması ve teknolojilerin ticarileşme seviyesine yaklaştırılması hedefleniyor.

KUANTUM TEKNOLOJİLERİ YÜKSEK TEKNOLOJİ GÜNDEMİNDE ÖNE ÇIKIYOR

Kuantum hesaplama, kuantum haberleşme, kuantum algılama ve kuantum metrolojisi alanları, Türkiye’nin yüksek teknoloji gündeminde giderek daha fazla yer buluyor.

Bu kapsamda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı altında oluşturulan HIT-Kuantum adımı dikkati çekiyor.

Toplam 300 milyon dolar destek bütçesine sahip programla araştırma merkezleri, üniversiteler ve özel sektörün kullanımına açık yüksek kapasiteli kuantum hesaplama altyapılarının kurulması amaçlanıyor.

Program kapsamında ölçeklenebilir donanım ve yazılım ekosisteminin geliştirilmesi, katma değerli çözümlerin artırılması ve nitelikli insan kaynağının güçlendirilmesi hedefleniyor.

TOBB ETÜ’DE KUANTUM ARAŞTIRMA LABORATUVARI KURULDU

Türkiye’deki kuantum altyapısının önemli ayaklarından birini Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi ile ASELSAN işbirliği oluşturuyor.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen işbirliği kapsamında TOBB ETÜ Teknoloji Merkezi’nde Kuantum Teknolojileri Araştırma Laboratuvarı 2022 yılında hizmete açıldı.

TOBB ETÜ, süper iletken kuantum elektroniği alanındaki çalışmalarının devamında Türkiye’nin ilk kuantum bilgisayarı olarak tanıttığı QuanT’ı Kasım 2024’te kamuoyuna sundu.

SÜPER İLETKEN KUANTUM İŞLEMCİ PROJESİ BAŞLATILDI

ASELSAN ile Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı arasında Süper İletken Kuantum İşlemci Birimi Geliştirilmesi Projesi’nin başlatılması da kuantum teknolojileri alanındaki önemli adımlar arasında yer aldı.

Proje kapsamında süper iletken kuantum işlemci birimlerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülüyor.

TÜBİTAK UME KUANTUM ÇİP ÖRNEKLERİNİ SERGİLEDİ

TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü, mayıs ayında düzenlenen SAHA 2026’da rubidyum ve stronsiyum optik örgü saat prototipleriyle kuantum çip örneklerini sergiledi.

Türkiye’nin uzay tabanlı zaman ve frekans teknolojileri alanındaki önemli projelerinden Rubidyum Atomik Frekans Standardı da SpaceX Transporter-17 görevi kapsamında geçen hafta başarıyla uzaya fırlatıldı.

TÜBİTAK’TAN UYGULAMALI KUANTUM TEKNOLOJİLERİ ÇAĞRISI

TÜBİTAK’ın EUREKA Xecs 2026 Uygulamalı Kuantum Teknolojileri Çağrısı ile kuantum teknolojilerinin teknoloji hazırlık seviyesinin 4-5’ten 6-7’ye çıkarılması hedefleniyor.

Çağrı kapsamında özel sektör öncülüğünde, üniversite ve kamu kuruluşlarının da yer aldığı ihtisaslaşmış AR-GE ve yenilik konsorsiyumlarının oluşturulması amaçlanıyor.

EN AZ İKİ EUREKA ÜLKESİNDEN ORTAK ŞARTI

Çağrı kapsamında en az iki EUREKA üyesi ülkeden kuruluşun yer aldığı projeler desteklenecek.

Bu kuruluşlardan en az birinin Avrupa Birliği üyesi veya Ufuk Avrupa’ya asosiye bir ülkeden olması gerekecek.

Projelerin uluslararası ortaklık temelinde hazırlanması ve farklı ülkelerdeki kuruluşların uzmanlıklarını bir araya getirmesi hedefleniyor.

KUANTUM ALGILAMADA YÜKSEK HASSASİYETLİ SENSÖRLER GELİŞTİRİLECEK

Çağrının ilk başlığını kuantum algılama alanı oluşturuyor.

Bu kapsamda tıbbi teşhis ve görüntüleme, hassas navigasyon, jeolojik araştırmalar ve uzay uygulamalarında daha yüksek doğruluk ve hassasiyet sağlayacak sensör teknolojilerine odaklanılacak.

Ölçüm elektroniği, boyut küçültme, üretilebilirlik ve makine öğrenmesi destekli çözümler de çağrı kapsamında değerlendirilecek.

KUANTUM METROLOJİSİNDE STANDARDİZASYON DESTEKLENECEK

Kuantum metrolojisi alanında ölçüm altyapıları, test yöntemleri, doğrulama, sertifikasyon ve standardizasyon çözümleri desteklenecek.

Bu alandaki projelerle kuantum teknolojilerinin ölçüm ve doğrulama süreçlerine yönelik altyapıların geliştirilmesi amaçlanıyor.

KUANTUM HABERLEŞME VE SİBER GÜVENLİK PROJELERİNE DESTEK

Kuantum haberleşme ve siber güvenlik projelerinde sistem performansının artırılması hedefleniyor.

Projelerde mevcut iletişim altyapıları ve güvenlik çözümleriyle entegrasyona odaklanılacak.

Düşük maliyetli ve endüstriyel ölçekte uygulanabilir kuantum haberleşme ve siber güvenlik teknolojilerinin geliştirilmesi de desteklenecek.

KUANTUM HESAPLAMA İÇİN ELEKTRONİK BİLEŞENLER GELİŞTİRİLECEK

Kuantum hesaplama için etkinleştirici elektronik bileşenler ve sistemler başlığı altında, kübitlerin başlatılması, kontrol edilmesi ve kalibrasyonuna yönelik çalışmalar yürütülecek.

Sinyal okuma ve yükseltme işlemlerinde kullanılacak düşük gürültülü elektronik sistemler de destek kapsamına alınacak.

Kriyojenik veya oda sıcaklığında çalışan çözümler ile ilgili fotonik teknolojiler de çağrı kapsamında yer alacak.

ULUSAL ÇAĞRI BÜTÇESİ 3 MİLYON EURO OLDU

Program kapsamında ulusal çağrı bütçesi 3 milyon Euro olarak belirlendi.

Bir projede yer alan Türk ortakların toplam proje bütçesi 600 bin Euro’yu geçemeyecek.

Sermaye şirketi dışındaki kurumların bütçesi ise Türk ortakların toplam proje bütçesinin en fazla yüzde 30’u kadar olabilecek.

PROJELER EN FAZLA 36 AY SÜRECEK

Çağrı kapsamında desteklenecek projelerin süresi en fazla 36 ay olacak.

Destek oranı büyük ölçekli kuruluşlar için yüzde 60, küçük ve orta büyüklükteki işletmeler için yüzde 75 olarak uygulanacak.

Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, vakıf üniversiteleri, eğitim ve araştırma hastaneleri ile kamu araştırma merkez ve enstitülerinin uygun giderleri yüzde 100 oranında desteklenecek.

PERSONEL VE TEÇHİZAT GİDERLERİ DESTEK KAPSAMINDA

Program kapsamında personel, seyahat, danışmanlık ve hizmet alımı giderleri desteklenecek.

Alet, teçhizat, yazılım, yayın, malzeme ve sarf giderleri de destek kapsamına alınacak.

Konsorsiyumda yer alan kuruluşların birbirinden sağlayacağı bazı danışmanlık ve hizmet alımları ile ticarileşme aşamasına ilişkin giderler ise desteklenmeyecek.

ULUSLARARASI ÖN PROJE BAŞVURULARI 26 KASIM’DA SONA ERECEK

Uluslararası ön proje başvuruları 26 Kasım 2026’ya kadar alınacak.

Tam proje önerileri için son başvuru tarihi 5 Mart 2027 olarak belirlendi.

Ulusal çağrı ise 8 Ocak 2027’de açılacak.

ULUSAL PROJE BAŞVURULARI 31 MART 2027’DE TAMAMLANACAK

Kuruluş bazlı ön kayıt işlemleri için son tarih 30 Mart 2027 olacak.

Ulusal proje başvuruları ise 31 Mart 2027’ye kadar gerçekleştirilebilecek.

Çağrıyla Türkiye’de geliştirilen kuantum teknolojilerinin uluslararası işbirlikleri aracılığıyla endüstriyel uygulamalara ve ticarileşebilir ürünlere dönüştürülmesi hedefleniyor.