Afrika, Çin’in Chang’e-8 göreviyle Ay’a ilk keşif aracını gönderecek

Küresel uzay yarışı ve teknoloji rekabeti yeni aktörlerin katılımıyla genişliyor. Çin’in 2029 yılında gerçekleştirmeyi planladığı Chang’e-8 Ay iniş görevi, Afrika kıtasının ilk uzay keşif projesine de ev sahipliği yapacak. Africa2Moon girişimi kapsamında geliştirilen ve BALLS adı verilen teknoloji gösterim aracı, Ay’ın güney kutbu bölgesinde üç küresel sondadan oluşan bir radyo astronomi dizisi kuracak.

Metal kürelerin her biri, evrenin uzak bölgelerinden gelen sinyalleri yakalamak için düşük frekanslı radyo teleskop antenleriyle donatıldı. Proje, Afrika’nın yüksek teknoloji ve uzay araştırmalarındaki kapasitesini artırmayı hedefliyor.

20 MHZ ALTINDA GÖZLEM YAPACAK

Ay’ın uzak tarafı, Dünya kaynaklı radyo gürültüsü ve atmosferik parazitlerden büyük ölçüde izole olduğu için kozmik araştırmalar açısından önemli bir gözlem alanı oluşturuyor. Çin Ulusal Uzay İdaresi tarafından Nisan 2025’te Chang’e-8’in uluslararası yüklerinden biri olarak seçilen BALLS dizisi, 20 megahertz altındaki frekanslarda gözlem yapacak. Güney Afrika Radyo Astronomi Gözlemevi Afrika Programı Yöneticisi Carla Mitchell’in liderliğindeki proje, ileride Ay yüzeyine kurulması planlanan 55 antenli radyo teleskop ağı için öncü bir altyapı testi görevi üstlenecek. SARAO, MeerKAT ve Kare Kilometre Dizisi projelerinde edindiği deneyimi bu çalışmayla derin uzay teknolojilerine taşıyor.

MODELLER ÇİN EKİBİNE TESLİM EDİLDİ

BALLS projesi, Afrika’daki özel sektör ve üniversitelerin ortak çalışmasıyla geliştirildi. Cape Town merkezli Petrawell ile KwaZulu-Natal ve Stellenbosch üniversitelerinin laboratuvarlarında üretilen modeller, Nisan 2026 itibarıyla tamamlanarak testler için Chang’e-8 teknik ekibine teslim edildi. Jiroskop tasarımına sahip donanımlar, Ay yüzeyine ulaştıktan sonra topladığı verileri Çin iniş aracı üzerinden Dünya’ya aktaracak. Proje, Kenya, Gana ve Botsvana gibi ülkelerin uzay ajanslarını da aynı teknoloji ağı içinde buluşturuyor.

KISITLI BÜTÇEYLE GELİŞTİRİLDİ

Proje, küresel gezegen bilimi çevrelerinin de ilgisini çekti. NASA Keşif Bilim Forumu 2026’da konuşan misyon direktörü Carla Mitchell, çalışmanın ilk aşamasının kısıtlı bütçeler ve gönüllü mühendislik desteğiyle yürütüldüğünü belirtti. Gelişmiş ülkelerde bilimsel araştırma fonlarının kesintiye uğradığı bir dönemde Afrika’nın Çin ile geliştirdiği bu düşük maliyetli model, gelişmekte olan ülkelerin uzay projelerine katılımı açısından yeni bir örnek oluşturuyor.