Avrupa Birliği (AB) yasama organları, hızla büyüyen üretken yapay zeka teknolojilerinin fikri mülkiyet hakları üzerindeki etkisini denetim altına almak için çalışmalarını hızlandırdı. Avrupa Parlamentosu Hukuk İşleri Komitesi tarafından kabul edilen raporda, yapay zeka sağlayıcılarına yönelik sert tedbirler ve mali yükümlülükler talep edildi.
Çarşamba günü kabul edilen metinde milletvekilleri, yapay zeka sistemlerinin eğitimi sırasında kullanılan verilerde tam şeffaflık sağlanması ve Avrupalı içerik oluşturucular için ‘adil bir ücretlendirme’ modelinin devreye alınması çağrısında bulundu.
MEDYA SEKTÖRÜNE ‘KONTROL’ GÜCÜ
Raporda öne çıkan en kritik maddelerden biri, haber medyası sektörünün haklarına yönelik oldu. Milletvekilleri, medya kuruluşlarının içeriklerinin yapay zeka sistemlerinin eğitiminde kullanılıp kullanılmayacağına dair tam kontrol yetkisine sahip olması gerektiğini savundu. Bu kapsamda, yayıncılara içerik kullanımını ‘reddetme hakkı’ tanınması hedefleniyor.
Bu hamle, AB'nin telif hakkı kurallarında bu yaz yapılması planlanan kapsamlı inceleme öncesinde stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor.
PAZARDAKİ TÜM OYUNCULARI KAPSAYACAK
Avrupa Komisyonu'na çağrıda bulunan milletvekilleri, sektörün her türlü kullanım için yeterli ödemeyi almasını sağlayacak mekanizmaların kurulmasını istedi. Ayrıca, yapay zeka sisteminin eğitimi dünyanın neresinde gerçekleşirse gerçekleşsin, eğer sistem AB pazarında faaliyet gösteriyorsa AB telif hakkı yasalarına tabi olması gerektiği vurgulandı.
AB'nin 2024 yılında kabul ettiği kapsamlı yapay zeka yasası (AI Act), sistemlerin telif haklarına uymasını öngörse de, parlamento araştırmaları genel amaçlı yapay zeka sistemlerinde ‘yasal belirsizliklerin’ sürdüğünü ortaya koyuyor. Raporda, "Metin ve veri madenciliği konusundaki mevcut istisnalar yeterince açık değil, bu nedenle yasal sınırlamalar sorun olmaya devam ediyor" ifadesine yer verildi.
‘İNOVASYON TELİF HAKKI PAHASINA OLAMAZ’
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Alman AB Milletvekili Axel Voss, üretken yapay zekanın hukukun üstünlüğü ilkesinden muaf olamayacağını belirtti.
Voss, "Telif hakkıyla korunan eserler yapay zeka sistemlerini eğitmek için kullanılıyorsa, yaratıcılar şeffaflık, hukuki güvence ve adil tazminat hakkına sahiptir. İnovasyon telif hakkı pahasına olamaz; ikisi bir arada var olabilir ve var olmalıdır" şeklinde konuştu.
Komitede büyük bir çoğunlukla kabul edilen teklif, Mart ayında yapılacak genel kurul toplantısında Avrupa Parlamentosu'nun tamamında oylamaya sunulacak.
