Geçtiğimiz günlerde AB ve Çin ilişkilerinde, bir ticaret savaşı başlaması olasılığının tartışıldığı bir noktaya gelindi. Ancak bu tehlikeli noktadan şimdilik uzaklaşılmış gibi görünüyor.
Gerginliğin kaynağında AB ülkelerinin dış ticarette Çin’e karşı durumlarındaki hızlı gerileme var. AB, dış ticarette uzunca zamandır Çin’e karşı açık veriyor, ancak açık son yıllarda hızla büyüyor. AB’nin Çin’e karşı mal ticareti açığı 2025’te yaklaşık 360 milyar Euro düzeyine ulaştı, yani günde bir milyar Euro.
ÇİN ŞOKU 2.0
Çin’in 2001 yılında Dünya Ticaret Örgütü üyeliğine kabulünden sonra ihracatının hızla artmasının gelişmiş ülkeler, özellikle ABD imalat sanayisi üzerindeki olumsuz etkisini gündeme getiren bir ABD’li ekonomist ikilisi, bu etkiyi Çin Şoku olarak adlandırmıştı. Çin’in gelişmiş ülke ekonomileri üzerinde görülen son yıllardaki etkisi için de bazı yorum ve incelemelerde Çin Şoku 2.0 nitelemesi kullanılıyor.
Yeni şok eskisinden farklı bir etki yapıyor gelişmiş ülke ekonomilerine. Çin’in 2000’lerdeki ihracat artışı emek yoğun mallarda yoğunlaşıyordu, gelişmiş ülke ekonomileri üzerindeki olumsuz etkileri de ağırlıklı olarak bu tür sektörlerdeydi. Ancak emek yoğun mal ihracatı artarken Çin in teknoloji ve sermaye yoğun, yüksek katma değerli ürün ithalatı da hızla artıyor; bunun olumlu etkileri olumsuz etkileri ekonomi genelinde fazlasıyla karşılıyordu.
Şimdi ise Çin gelişmiş ülke ekonomileri ile bu teknoloji ve sermaye yoğun sektörlerde rekabet ediyor; yani bir telafi mekanizması yok. Bunun AB’deki yansıması Çin’e karşı artan açıklar, otomobil, makina ve teçhizat, entegre devreler, kimya, yeşil enerji sistemleri gibi sektörlerde Çinli üreticilerin hem kendi pazarları hem de dış pazarlarda hızla AB üreticilerinin paylarını ele geçirmeleri.
AB’NİN TEPKİSİ
Gerek AB gerekse birçok üye ülke yönetimlerince bu durum hem ekonomik açıdan hem de Çin’e bağımlılık nedeniyle stratejik olarak sürdürülemez olarak niteleniyor. 18 Haziran tarihinde AB üye ülke liderlerinin bu konuya odaklanılan bir toplantısı yapıldı. Toplantı öncesinde gerek uzmanlar gerekse liderler düzeyinde yoğun olarak Çin’e karşı kullanılabilecek önlemler tartışıldı. İthalat kotaları, ek gümrük vergileri, AB üreticilerin girdilerinde bir ülkeye bağımlılık oranlarına sınırlamalar bu önlemler arasındaydı.
ÇİN’İN TEPKİSİ
Çin’de 18 Haziran toplantısı öncesinde yetkililere dayandırılan yorumlarda AB’nin tartışılan önlemleri uygulamaya koyması durumunda sert karşı önlemlerle cevap verileceği belirtiliyordu. Yeni Trump yönetiminin bazı düzenlemelerine karşı nadir toprak elementi kozunu kullanıp geri adım atmasını sağlayan Çin tarafının burada da güçlü tepki vermesi bekleniyordu.
Toplantıdan Çin ile şu aşamada sürtüşmeye girmemek ama ileride kullanılmak üzere bir tedbirler seti hazırlanması kararı çıktığı belirtiliyor. Bu kararda, Çin’in olası tepkisi yanında sonbaharda yapılması beklenen Xi-Trump görüşmesinin sonuçlarını beklemek düşüncesi de etken olmuş görünüyor.
Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları İstanbul Ticaret Gazetesi'ne aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz. Ayrıntılar için lütfen tıklayın.