AB, yasa dışı İsrail yerleşimleriyle ticaret yasağını değerlendiriyor: 3 farklı tedbir masada

Avrupa Birliği, İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında kurduğu uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen yerleşimlerle ticarete yönelik yeni adımları değerlendiriyor. AB Komisyonu, üye ülkelere gönderdiği seçenek belgesinde, yerleşimlerde üretilen ürünlerin ithalatının kısıtlanması, yüksek gümrük vergileri uygulanması veya tamamen yasaklanması gibi tedbirleri gündeme aldı.

AB KOMİSYONU ÜYE ÜLKELERE SEÇENEK BELGESİ GÖNDERDİ

Avrupa Birliği Komisyonu, İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında kurduğu yasa dışı yerleşimlerle ticaretin sınırlandırılmasına yönelik seçenekleri üye ülkelere sundu.

AB Komisyonu sözcülerinden Olof Gill, Brüksel’de düzenlenen günlük basın toplantısında konuya ilişkin açıklamalarda bulundu.

Gill, İsrail’in yasa dışı yerleşim yerlerinde üretilen ürünlerin ticaretiyle ilgili hazırlanan seçenek belgesinin gelecek hafta AB Dışişleri Bakanları toplantısında görüşüleceğini söyledi.

YERLEŞİM ÜRÜNLERİNE KISITLAMA VE YASAK SEÇENEKLERİ MASADA

Olof Gill, belgenin İsrail yerleşimleriyle ticarette mevcut farklılaştırılmış muamele sisteminin nasıl iyileştirilebileceğine ilişkin seçenekler içerdiğini belirtti.

Gill ayrıca, durumun daha da kötüleşmesine verilecek olası yanıt kapsamında yasa dışı yerleşimlerden gelen ürünlerin ithalatının kısıtlanması veya yasaklanmasına yönelik seçeneklerin de belgede yer aldığını ifade etti.

Bu açıklama, AB’nin yerleşim ürünlerine yönelik mevcut uygulamaları daha sıkı hale getirmeye hazırlandığını gösterdi.

ÜÇ FARKLI TEDBİR DEĞERLENDİRİLİYOR

Euronews’in ulaştığı seçenek belgesine göre AB Komisyonu, İsrail yerleşimlerinde üretilen ürünlerin AB’ye ithalatına yönelik mevcut kısıtlamaların sıkılaştırılması için üç farklı tedbiri değerlendirmeye aldı.

Bu seçenekler arasında yerleşimlerde üretilen ürünlerin ithalatının tamamen veya kısmen yasaklanması bulunuyor.

Ayrıca bu ürünlere yönelik ihracat lisansı zorunluluğu getirilmesi ve caydırıcı düzeyde yüksek gümrük vergileri uygulanması da gündemde.

20 ÜYE ÜLKE DAHA SERT TİCARET TEDBİRİ İSTEDİ

Seçenek belgesi, haziran ayında Lüksemburg’da yapılan AB Dışişleri Bakanları Toplantısı’nın ardından hazırlandı.

Toplantıda en az 20 üye ülke, işgal altındaki Batı Şeria’da İsrail yerleşimlerinin genişlemeye devam etmesi nedeniyle AB Komisyonundan daha sert ticaret tedbirleri hazırlamasını istedi.

Bu talep, AB içinde yasa dışı yerleşimlerle bağlantılı ticarete yönelik baskının arttığını ortaya koydu.

BÜYÜKELÇİLER VE BAKANLAR BELGEYİ GÖRÜŞECEK

AB ülkelerinin büyükelçilerinin cuma günü Brüksel’de yapılacak kapalı toplantıda belgeyi ilk kez ele alması planlanıyor.

AB dışişleri bakanlarının ise 13 Temmuz’da konuyu siyasi düzeyde değerlendirmesi bekleniyor.

Bu görüşmelerde, İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlere yönelik hangi ticari tedbirlerin uygulanabileceği masaya yatırılacak.

MEVCUT SİSTEMDE YERLEŞİM ÜRÜNLERİ TAMAMEN YASAK DEĞİL

AB ile İsrail arasında yürürlükte bulunan Ortaklık Anlaşması kapsamında İsrail ürünleri belirli koşullarda tercihli gümrük tarifelerinden yararlanabiliyor.

Ancak işgal altındaki Batı Şeria, Doğu Kudüs ve Golan Tepeleri’ndeki İsrail yerleşimlerinde üretilen ürünler bu tercihli rejimin dışında tutuluyor.

Buna rağmen söz konusu ürünlerin AB’ye ithalatı tamamen yasak değil.

MENŞE BEYANIYLA KURALLAR AŞILABİLİYOR

Mevcut sistemde bölgeden ihracat yapanlar, ürünlerin menşeini yanlış beyan ederek kuralları aşabiliyor.

Ayrıca yerleşimlerde üretilen malların İsrail içinde üretilen ürünlerle karıştırılması da mevcut uygulamaların etkisini zayıflatabiliyor.

AB Komisyonunun hazırladığı belge, bu açıkların kapatılmasına yönelik yeni tedbir seçeneklerini gündeme taşıyor.

İLK SEÇENEK LİSANS SİSTEMİ

AB tarafından hazırlanan belgede ilk seçenek, İsrail yerleşimlerinden ürün ithal eden şirketlere özel ithalat veya ihracat lisansı sistemi getirilmesini öngörüyor.

Bu yöntemle yerleşim ürünlerinin takibinin daha sıkı yapılması hedefleniyor.

Ancak AB Komisyonu, lisans sisteminin de çeşitli yollarla aşılabileceği uyarısında bulunuyor.

İKİNCİ SEÇENEK YÜKSEK GÜMRÜK VERGİSİ

Belgedeki ikinci seçenek, yalnızca yerleşim ürünlerine uygulanacak yüksek gümrük vergilerini içeriyor.

Bu yöntemle söz konusu ürünlerin AB pazarında ekonomik olarak rekabet edemez hale getirilmesi amaçlanıyor.

Caydırıcı düzeyde uygulanacak gümrük vergilerinin, yerleşim ürünlerinin Avrupa pazarındaki ticari cazibesini azaltması hedefleniyor.

ÜÇÜNCÜ SEÇENEK TAM VEYA KISMİ İTHALAT YASAĞI

Üçüncü ve en kapsamlı seçenek ise yasa dışı yerleşimlerden gelen ürünlerin AB’ye ithalatının tamamen veya kısmen yasaklanmasını içeriyor.

Bu durumda ulusal gümrük makamlarının AB sınırlarında yerleşim ürünlerini tespit etmesi ve girişini durdurması gerekecek.

Bu seçenek, AB’nin yerleşim ürünlerine yönelik en sert ticari adımı olarak değerlendiriliyor.

KARAR SÜRECİ POLİTİK BAŞLIĞA GÖRE DEĞİŞECEK

Tedbirlerin hangi politika alanı kapsamında değerlendirileceği, karar süreci açısından belirleyici olacak.

Önlemler AB’nin Ortak Ticaret Politikası kapsamında ele alınırsa karar nitelikli çoğunlukla alınabilecek.

Ancak konu Ortak Dış ve Güvenlik Politikası kapsamında değerlendirilirse kararın yürürlüğe girebilmesi için 27 üye ülkenin oy birliği gerekecek.

DAHA ÖNCEKİ GİRİŞİM DESTEK BULAMAMIŞTI

AB Komisyonu, 2025 yılında da AB-İsrail Ortaklık Anlaşması kapsamındaki ticari imtiyazların askıya alınmasını önermişti.

Ancak bu girişim, üye ülkelerden gerekli desteği alamamıştı.

Son seçenek belgesi, AB içinde İsrail’in yasa dışı yerleşimlerine yönelik ticari ve siyasi baskı arayışının sürdüğünü gösteriyor.

AB İÇİNDE TARTIŞMALAR YOĞUNLAŞTI

AB içinde son dönemde, işgal altındaki Filistin topraklarında kurulan yasa dışı yerleşimlerle bağlantılı kişi ve kuruluşlara yönelik yaptırımlar daha fazla tartışılıyor.

Yerleşimlerde üretilen ürünlerin Avrupa pazarındaki durumu da bu tartışmaların önemli başlıklarından biri haline geldi.

AB Komisyonunun hazırladığı seçenek belgesi, İsrail yerleşimleriyle ticaretin geleceğine ilişkin daha sert adımların masaya gelebileceğine işaret ediyor.