Webb teleskobu, Beta Pictoris sisteminde dev gezegen tespit etti

James Webb Uzay Teleskobu, Dünya’dan 63 ışık yılı uzaklıktaki Beta Pictoris sisteminde üçüncü bir dev ötegezegen keşfetti. NASA, Avrupa Uzay Ajansı ve Kanada Uzay Ajansı ortaklığıyla işletilen teleskop, gök cismini doğrudan görüntülemek yerine atmosferindeki kimyasal izler üzerinden tespit etti. Araştırmaya göre, yaklaşık 23 milyon yaşındaki genç yıldız sisteminin yeni üyesine Beta Pictoris d adı verildi. Jüpiter’in en az iki katı kütleye sahip olduğu tahmin edilen gezegen, sistemin enkaz diski sınırları içindeki en geniş yörüngede hareket ediyor.

MOLEKÜLER İMZALARLA TESPİT EDİLDİ

Beta Pictoris d’nin keşfinde geleneksel görüntüleme yöntemlerinden farklı bir teknik kullanıldı. Gezegen, belirgin bir ışık noktası olarak değil, atmosferindeki kimyasal bileşenlerin oluşturduğu spektroskopik izler sayesinde bulundu. Kaliforniya Üniversitesi San Diego’dan Aidan Gibbs liderliğindeki araştırma ekibi, sistemdeki diğer gezegen Beta Pictoris b’nin atmosferini incelemek amacıyla Webb teleskobunun Yakın Kızılötesi Spektrograf cihazını kullanıyordu. Analizler sırasında, tozdan yansıyan ışık yerine dev gezegenlerin atmosferlerine özgü karbonmonoksit emilim çizgilerini gösteren barkod benzeri moleküler sinyaller tespit edildi. Araştırmacılar, hedeflenmeden elde edilen bu bulguyu doğrulamak için Webb teleskobunun Orta Kızılötesi Enstrümanı ile takip gözlemleri gerçekleştirdi. Metan ve su buharı moleküllerinin belirlenmesi, cismin kütlesi ve ötegezegen niteliğine ilişkin sonuçları güçlendirdi. Bağımsız doğrulamalar ise Avrupa Güney Gözlemevinin Çok Büyük Teleskobu ile Webb teleskobunun NIRCam cihazı kullanılarak yapıldı.

KOZMİK TOZUN ARDINDA GİZLİ KALDI

Beta Pictoris d, yoğun ve parlak bir enkaz diskinin içinde bulunduğu için uzun süre tespit edilemedi. Yıldız ışığını dağıtan kozmik toz, geleneksel koronografik görüntüleme araçlarının gezegeni çevresindeki yapıdan ayırmasını engelledi. Webb teleskobunun orta çözünürlüklü spektroskopi yöntemi, gezegen atmosferindeki dar moleküler frekansları ayırarak tozun oluşturduğu optik gürültüyü azaltmayı başardı. Bu yöntem sayesinde Beta Pictoris d, öncelikle orta çözünürlüklü spektroskopiyle keşfedilen ve daha sonra doğrudan görüntülenen ilk ötegezegen oldu.

TOZLU SİSTEMLER İÇİN YENİ ARAMA YÖNTEMİ

Keşif, Beta Pictoris sisteminin oluşumu ve gelişimine ilişkin araştırmalara yeni veriler sunarken, yoğun toz nedeniyle doğrudan gözlemlenmesi zor sistemlerde gezegen aramak için farklı bir yöntem ortaya koydu. Atmosferik kimyasal izler üzerinden gezegen tespit edilmesi, benzer özelliklere sahip yıldız sistemlerinin incelenmesinde spektroskopik yöntemlerin daha yaygın kullanılmasına imkân sağlayabilir. Elde edilen sonuçların, gelecekte geliştirilecek uzay teleskoplarında ve spektroskopik gözlem cihazlarında kullanılacak teknolojilerin tasarımına katkı sağlaması bekleniyor.