Webb Teleskobu 154 ışık yılı uzaktaki 'lav dünyası' HD 3167 b'de atmosfer buldu

Chicago Üniversitesi’nden Brandon Park Coy liderliğindeki ekip, James Webb Uzay Teleskobu verileriyle kayalık 'süper-Dünya' HD 3167 b’yi inceledi. *The Astrophysical Journal Letters* dergisinde yayımlanan çalışma, Balıklar (Pisces) takımyıldızında, Dünya’dan 154 ışık yılı uzaktaki gezegenin atmosferine ilişkin bulgular sundu.

Yıldızı etrafındaki turunu yalnızca bir Dünya gününde tamamlayan gezegenin yüzeyi erimiş kayalarla kaplı. Bu 'lav dünyası', yıldızına yakınlığı nedeniyle yoğun radyasyona maruz kalmasına rağmen atmosferini koruyabilmiş görünüyor.

İKİNCİL TUTULMAYLA ÖLÇÜM 

Araştırmacılar, JWST’nin orta kızılötesi dalga boyundaki hassas alıcılarıyla gezegenin yıldızının arkasından geçtiği 'ikincil tutulma' yöntemini kullandı. Gezegenden yayılan ısı ve gündüz tarafının sıcaklığı ölçüldü. HD 3167 b’nin teorik olarak beklenenden belirgin biçimde daha soğuk olduğu saptandı.

Bu düşük sıcaklık, yıldızdan gelen ısıyı gündüz tarafından gece tarafına taşıyan bir atmosferin veya ışığı uzaya geri yansıtan bulut katmanlarının varlığına işaret eden temel kanıt olarak değerlendirildi.

SICAKLIK EŞİĞİNİN İZLERİ 

HD 3167 b, bugüne kadar atmosfer tespit edilen beş karasal lav dünyasının en soğuğu olarak tanımlanıyor. Bulgu, Maryland Üniversitesi’nden Megan Weiner Mansfield liderliğinde 10 aşırı sıcak lav dünyasını inceleyen araştırma programının ilk somut sonucu oldu.

Gezegen, silikat tabanlı atmosferlerin veya karbondioksit, karbonmonoksit ve su buharı gibi uçucu gazlardan oluşan atmosferlerin hangi kritik sıcaklık eşiğinde yoğunlaşmaya başladığını anlamak için önemli veri sunuyor.

MAGMA OKYANUSUNA PENCERE 

Çalışmanın başyazarı Brandon Park Coy ve ortak yazar Doç. Dr. Edwin Kite, yaşam için elverişsiz ve aşırı sıcak lav dünyalarını incelemelerinin temel amacının Güneş Sistemi’nin ilk oluşum süreçlerini anlamak olduğunu belirtiyor.

Araştırmacılara göre Dünya, oluşumunun ilk birkaç milyon yılında büyük gök cismi çarpışmalarının açığa çıkardığı enerji nedeniyle tamamen erimiş bir 'magma okyanusu' evresinden geçti. HD 3167 b ve benzeri sıcak kayalık gezegenler, Dünya’nın erken dönemindeki atmosferik ve jeolojik süreçleri incelemek için geçmişe açılan bir pencere sunuyor.