Her yıl 9 Şubat’ta anılan Dünya Sigarayı Bırakma Günü kapsamında derlenen DSÖ verileri, tütün tüketiminde gerilemenin sürdüğünü ancak “tütün salgınının” henüz sona ermediğini gösteriyor. Buna karşın bırakma eğilimindeki cinsiyet farkı giderek belirginleşiyor.
KÜRESEL TABLO: KULLANICI SAYISI AZALDI
DSÖ’nün 2025 raporuna göre, dünyada tütün kullananların sayısı 2000’de 1 milyar 38 milyon iken 2024’te 1 milyar 2 yüz milyona geriledi. 2010’dan bu yana kullanıcı sayısındaki azalış 120 milyonu buldu; bu da yaklaşık yüzde 27’lik düşüşe işaret ediyor. Buna rağmen tütün, dünya genelinde her beş yetişkinden birini etkilemeye devam ediyor.
YENİ TEHDİT: ELEKTRONİK SİGARA
Rapora göre elektronik sigara kullanımı hızla yayılıyor. Dünya genelinde 100 milyondan fazla kişi elektronik sigara kullanırken, bunların en az 86 milyonu yüksek gelirli ülkelerde bulunuyor. 13-15 yaş aralığında en az 15 milyon çocuğun da elektronik sigara kullandığı belirtiliyor. Tütün endüstrisi, ısıtılmış tütün ürünleri ve nikotin poşetleri gibi yeni ürünlerle bağımlılığı pazarlamayı sürdürüyor.
KADINLAR HEDEFE ERKEN ULAŞTI
2000-2024 döneminde hem kadınlar hem erkekler arasında tütün kullanımında düşüş görülse de bırakma hızında kadınlar öne çıktı. Kadınlar, 2025 için belirlenen bırakma hedefine 2020’de ulaşarak yüzde 30’luk bir düşüş yakaladı. Kadınlarda tütün kullanımı 2010’da yüzde 11 iken 2024’te yüzde 6,6’ya indi. Kadın tütün kullanıcılarının sayısı aynı dönemde 277 milyondan 206 milyona geriledi.
ERKEKLERDE DÜŞÜŞ DAHA YAVAŞ
Erkekler için belirlenen hedefe 2031’e kadar ulaşılması beklenmiyor. Günümüzde tütün kullanıcılarının beşte dördünden fazlasını erkekler oluşturuyor ve yaklaşık 1 milyar erkek hâlâ tütün kullanıyor. Erkeklerde kullanım oranı 2010’da yüzde 41,4’ten 2024’te yüzde 32,5’e gerilese de düşüş hızı kadınlara kıyasla daha yavaş.
BÖLGESEL GÖRÜNÜM
Güneydoğu Asya’da erkekler arasında tütün kullanımı 2000’de yüzde 70 iken 2024’te yüzde 37’ye düştü; küresel düşüşün yarıdan fazlası bu bölgede gerçekleşti. Afrika, 2024’te yüzde 9,5 ile en düşük kullanım oranına sahip olsa da nüfus artışı nedeniyle kullanıcı sayısı artıyor. Avrupa yüzde 24,1 ile en yüksek oranı korurken, Doğu Akdeniz’de oran yüzde 18 seviyesinde. Batı Pasifik’te yetişkinlerde kullanım yüzde 22,9’a inerken, erkeklerde yüzde 43,3 ile en yüksek bölgesel oran kaydedildi.
