Türkiye'de yapay zeka için ortak akıl dönemi: Kamu, akademi ve özel sektör yeni projeler için harekete geçti

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Yapay Zeka Eylem Planı'nı açıklamasının ardından, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TÜBİTAK'tan üniversitelere, araştırma merkezlerinden şirketlere kadar ekosistemdeki aktörler yeni projelere odaklandı.

Türkiye'nin yapay zeka alanında atılım yapması amacıyla oluşturulan yol haritası aşama aşama devreye alınacak.

Bu doğrultuda öncelikle devlet desteğiyle üzerinde çalışılan projeler ürüne dönüştürülecek. Bunun için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının yanı sıra TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü, üniversiteler, araştırma merkezleri, ilgili kurum ve kuruluşlar çeşitli çağrılarla bir araya getirilecek.

YENİ PROJELERE KAPI AÇILIYOR
Türkiye'nin yapay zeka yarışında ön safta yer alabilmesi için "ortak akıl" kullanılacak.

TÜBİTAK, "Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı"nın 2026 yılı başvurularını almaya başladı. Çağrıyla ihtiyaç sahibi şirketlerin, teknoloji sağlayıcı firmalar, üniversite veya kamu araştırma merkezleri ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsünün (YZE) yer aldığı konsorsiyumlarla desteklenmesi amaçlanıyor.

Böylece akıllı üretim sistemleri, gıda, tarım ve hayvancılık, finans teknolojileri, e-ticaret, iklim değişikliğiyle mücadele ve eğitim gibi öncelikli alanlarda yapay zeka çözümleri desteklenecek. Başvurulan projelerin bütçesi, genel gider, proje teşvik ikramiyesi ve kurum hissesi hariç en fazla 10 milyon lira olacak.

Proje başvuruları TEYDEB Proje Değerlendirme İzleme Sistemi üzerinden 18 Eylül'e kadar alınacak.

KAMUNUN YAPAY ZEKA TALEBİ DE KARŞILANACAK
Diğer yandan Kamu Yapay Zeka Ekosistemi Çağrısı kapsamında da kamu kurum ve kuruluşlarının finans, e-ticaret, akıllı eğitim teknolojileri, akıllı üretim sistemleri, iklim değişikliği, akıllı tarım, gıda ve hayvancılık alanlarında ihtiyaç duyduğu yapay zeka çözümlerinin geliştirilmesi de sağlanacak.

Çağrı kapsamında AR-GE süresi en fazla 48 ay olan projelere, konusuna ve kapsamına göre değişen tutarlarda destek verilecek. Kurum ve kuruluşların başvuruları devam ediyor.

PROJELER ULUSLARARASI İŞBİRLİKLERİYLE ARTIRILACAK
Ayrıca, Türkiye bu alanda uluslararası işbirliklerini de artırıyor. Son olarak yapay zeka destekli robotik projeleri için Almanya ve Fransa'nın da aralarında bulunduğu 10 Avrupa ülkesi ve Japonya ile işbirliği için süreç başlatıldı.

"CONCERT Japan" platformunun açtığı çağrı üzerinden gerçekleşecek işbirliği kapsamında Avrupa ve Japonya'daki araştırmacılar, gerçek dünyadaki dinamik, yapılandırılmamış ve insan merkezli ortamlarda çalışabilen, yapay zeka destekli, uyarlanabilir, otonom sistemler ve akıllı robotiklerin geliştirilmesi için işbirliği yapacak. Program kapsamındaki başvurular bu ay alınacak.

HIT-30 İLE DESTEK
Yapay zeka projelerine Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı öncülüğünde başlatılan HIT-30 Programı kapsamında da destek verilecek.

Desteklerden yapay zekadan veri merkezlerine, çipten batarya teknolojisine kadar çeşitli alanlardaki projeler için yararlanılabilecek.

Kamu, sanayi, sağlık, finans, savunma ve akademi gibi stratejik sektörlerde dijital dönüşümü hedefleyen program kapsamında yapay zekaya yönelik çalışmalara 1,6 milyar dolar destek sağlanacak.

Ayrıca, yüzde 60'a varan vergi teşviki, yatırımın yüzde 40'ına kadar hibe desteği, yatırımın yüzde 70'ini bulan avantajlı finansman imkanı sunulacak. İstihdam desteğinin yanı sıra yatırımın yüzde 20'sine kadar pazar geliştirme destekleri de verilecek.

YAPAY ZEKANIN "TERMİNALİ" OLACAK
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 13 Haziran'da eylem planını açıklarken İstanbul'u yapay zeka alanında Türkiye'nin uluslararası vitrini ve yatırım diplomasisi şehri olarak konumlandıracaklarını ifade etmişti.

Bu kapsamda "Terminal İstanbul" yapay zekanın parladığı adreslerden biri olacak.

Yapay zeka alanındaki girişimciler ile küresel yatırımcılar burada buluşturulacak. Erdoğan, bu sayede Türkiye'nin, OECD, G20, Birleşmiş Milletler ve diğer platformlarda insan merkezli yapay zeka standartlarının belirlenmesinde etkin rol üstlenmeyi hedeflediğinin altını çizmişti.

10 MİLYAR DOLARLIK KAYNAK HAREKETE GEÇİRİLECEK
Türkiye'nin yapay zeka kapasitesinin güvence altına alınması ve güçlendirilmesi için veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirilmesi planlanıyor.

Yenilikçi yapay zeka çözümlerinin kontrollü bir ortamda test edilmesini sağlamak üzere en az 5 öncelikli sektörde düzenleyici deney alanları da kurulacak. Plan, kamu kurumlarının, özel sektörün, üniversitelerin ve araştırma merkezlerinin ortak katkısıyla uygulanacak. Ulusal Yapay Zeka Kurulu ise bu sürecin yönetişim zeminini teşkil edecek.

Çalışmaların finansmanı için Ulusal Yapay Zeka Büyüme Fonu da oluşturulacak.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ilgili tüm kurumlarla yakın işbirliği içinde eylemlerin uygulanmasını düzenli olarak takip edecek.

Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı ile harekete geçirilecek kaynakların üreteceği katma değerin 1 trilyon lirayı aşmasının beklendiği belirtilmişti.