Türkiye yapay zeka diplomasisini hızlandırıyor: Vitrin İstanbul olacak

Türkiye, 2026-2030 dönemi Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı kapsamında uluslararası işbirliği ve diplomasi adımlarını hızlandırıyor. Yapay zeka ürünleri için yeni pazarlara erişim, ortak veri ve hesaplama altyapıları, bölgesel teknoloji ittifakları ve Türk Dilleri Büyük Dil Modeli öne çıkan başlıklar olurken İstanbul, uluslararası yapay zeka vitrini olarak konumlandırılacak.

TÜRKİYE YAPAY ZEKA DİPLOMASİSİNİ HIZLANDIRACAK

Türkiye, yapay zeka alanında küresel standartların belirlenmesinde etkin rol üstlenmek, yerli ürün ve modellerin ihracatını kolaylaştırmak ve bölgesel liderliğini güçlendirmek amacıyla uluslararası kuruluşlar ve ülkeler arasında “mekik diplomasisi”ni artırıyor.

İlgili kurum ve kuruluşlar, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinesinde yürütülen 2026-2030 dönemi “Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı” kapsamında uluslararası işbirliği ve diplomasi hedeflerine odaklandı.

KÜRESEL YAPAY ZEKA STANDARTLARINA TEKNİK KATKI SAĞLANACAK

Türkiye, OECD Yapay Zeka İlkeleri ve Küresel Yapay Zeka Güvenliği Ağı başta olmak üzere Birleşmiş Milletler ve G20 platformlarındaki yapay zeka gündemine katkısını sürdürecek.

ISO/IEC, ITU ve UNESCO gibi standart ve etik yönetişim platformlarında yürütülen çalışmalara da teknik katkı sağlanacak.

YAPAY ZEKA ALANINDA YENİ TEKNOLOJİ İTTİFAKLARI KURULACAK

Yapay zeka alanında ikili ve bölgesel teknoloji ittifakları, veri anlaşmaları ve hesaplama kaynaklarının paylaşımına yönelik çerçeve anlaşmalar geliştirilecek.

Hedef pazarlarda Türkiye’nin yapay zeka ürünleri ve sektörel temel modelleri için karşılıklı tanıma ve uygunluk işbirliği mekanizmaları oluşturulacak.

2027 SONUNA KADAR EN AZ 5 ÜLKEYLE ANLAŞMA HEDEFİ

Türkiye’nin 2027 sonuna kadar en az 5 ülkeyle ikili yapay zeka işbirliği çerçeve anlaşması imzalaması hedefleniyor.

Aynı dönemde en az 3 uluslararası kurumla mutabakat anlaşması yapılması ve en az 3 hedef pazarda yapay zeka ürün ve model ihracatına yönelik karşılıklı tanıma veya uygunluk işbirliği başlatılması planlanıyor.

OECD, G20, BM, ISO/IEC, ITU ve UNESCO süreçlerinde Türkiye tarafından teknik görüş veya pozisyon belgesi sunulacak, ortak bildirilere katkı ya da çalışma gruplarına katılım sağlanacak.

ANLAŞMALARDA SOMUT ÇIKTILAR ARANACAK

Uluslararası işbirliklerinin başarısı yalnızca imzalanan anlaşmalarla ölçülmeyecek.

Her işbirliğinde teknik çalışma grubu, ortak test protokolü, karşılıklı tanıma mekanizması, ortak proje çağrısı, veri ve hesaplama paylaşımı çerçevesi veya ihracatı kolaylaştıran somut çıktılar aranacak.

Elde edilen sonuçlar yıllık ilerleme raporlarıyla izlenecek.

VERİ PAYLAŞIMINDA KVKK VE ULUSAL GÜVENLİK GÖZETİLECEK

Veri ve hesaplama paylaşımında KVKK, uluslararası veri koruma yükümlülükleri, veri egemenliği, karşılıklılık, ulusal güvenlik, ticari sır ve fikri mülkiyet ilkeleri gözetilecek.

Türkiye, bu alanlardaki işbirliklerini söz konusu ilkeler çerçevesinde yürütecek.

TÜRK DİLLERİ BÜYÜK DİL MODELİ GELİŞTİRİLECEK

Türkiye, Türk Devletleri Teşkilatı, İslam İşbirliği Teşkilatı, D8 ve bölgesel ortaklarla kapasite geliştirme programları yürüterek güvenilir yapay zeka çözümlerinin bölgesel yayılımında köprü rolü üstlenecek.

Bölgesel işbirliklerinin, geniş kapsamlı çok taraflı programlardan önce sınırlı sayıda ülke ve somut kullanım senaryolarıyla pilot uygulamaları yapılacak.

İlk aşamada ortak dil teknolojileri, kamuda yapay zeka okuryazarlığı, tarım ve enerjide dar kapsamlı pilot uygulamalar başlatılacak ve başarılı modeller çok taraflı platformlara taşınacak.

OĞUZ, KIPÇAK VE KARLUK DİL AİLELERİNİ KAPSAYACAK

TDT üyesi en az 2 ülkeyle pilot çalışma başlatılarak Oğuz, Kıpçak ve Karluk dil ailelerini kapsayan ortak “Türk Dilleri Büyük Dil Modeli” geliştirilecek.

Modelin eğitiminde ortak altyapı kullanılacak ve üye ülkelerin yüksek başarımlı hesaplama kapasitelerinden birlikte yararlanılacak.

BÜYÜK DİL MODELİNİN İLK VERSİYONU 2027 SONUNDA HAZIR OLACAK

Türk Dilleri Büyük Dil Modeli, kamu hizmetleri, eğitim, çeviri, bilgi erişimi ve kültürel miras uygulamalarında kullanılacak.

Veri katkıları, fikri mülkiyet, lisanslama ve ticarileştirme koşulları ortak yönetişim protokolüyle belirlenecek.

Modelin ilk versiyonunun 2027 sonuna kadar üretim ortamına alınması planlanıyor.

D8 VE İİT ÜLKELERİYLE ORTAK YAPAY ZEKA PROJELERİ

D8 ülkeleriyle tarım, enerji, ticaret ve sanayi alanlarında ortak pilot projeler yürütülecek.

İİT kapsamında ise güvenilir ve etik yapay zeka yönetişimi, kamu hizmetlerinde yapay zeka kapasitesi ve dijital okuryazarlık programları hayata geçirilecek.

Benzer iklim, dil ailesi veya sektörel yapıya sahip ülkelerle tarım, enerji ve sağlık alanlarında veri katalogları, ortak veri erişim mekanizmaları ve model adaptasyon programları oluşturulacak.

ORTAK VERİ MERKEZLERİ GÜNDEMDE

Bölgesel ortaklarla veri merkezi yatırımları, paylaşımlı hesaplama kapasitesi ve veri yönetişimi modelleri üzerinde çalışılacak.

TDT üyeleri, Körfez ülkeleri ve yakın coğrafyada enerji ve bağlantı avantajı bulunan ülkeler öncelikli ortaklar olacak.

EN AZ 2 STRATEJİK ORTAKLA ALTYAPI ANLAŞMASI HEDEFLENİYOR

2027 sonuna kadar en az 3 bölgesel ortakla kapasite geliştirme programı başlatılması planlanıyor.

Aynı dönemde en az 2 stratejik ortakla ortak hesaplama altyapısı veya veri merkezi anlaşması oluşturulması, en az 2 sektörde ortak veri kataloğu ya da model adaptasyon programının devreye alınması hedefleniyor.

TDT, D8 veya İİT kapsamında en az bir bölgesel yapay zeka işbirliği programı kurulacak.

Bu programlardan en az 500 kamu personeli, araştırmacı veya girişimcinin yararlanması sağlanacak.

YAPAY ZEKANIN ULUSLARARASI VİTRİNİ İSTANBUL OLACAK

İstanbul, Türkiye’nin uluslararası yapay zeka vitrini ve yatırım diplomasisi şehri olarak konumlandırılacak.

Küresel etkinlikler, yatırımcı buluşmaları, demo günleri ve ortak geliştirme programları İstanbul merkezli yürütülecek.

Terminal İstanbul gibi platformlar da bu çalışmaların buluşma zemini olacak.