Türk bilim insanlarından dikkat çeken buluş! '1 ton madenden 700 kilo atık' sorunu çözüldü

Türk bilim insanları, madencilikte atık oluşumunu önlemeye ve stratejik ham madde üretimini artırmaya yönelik önemli bir projeyi tamamladı. İnönü Üniversitesi öncülüğünde TÜBİTAK desteğiyle yürütülen dört yıllık çalışmada, cam ve seramik üretiminde kullanılan potasyum feldspat cevheri farklı sanayi kollarına yönelik ham maddelere dönüştürüldü. Sıfır atık yaklaşımıyla geliştirilen yöntem sayesinde gübre, alüminyum ve aşındırıcı sektörlerinde kullanılabilen ürünler elde edildi.

TÜRK BİLİM İNSANLARINDAN MADENCİLİKTE SIFIR ATIK BAŞARISI

Türkiye'de madencilik faaliyetlerinin çevresel etkilerini azaltmaya ve yer altı kaynaklarının daha verimli kullanılmasına yönelik yürütülen bilimsel araştırmada önemli bir sonuç elde edildi.

Avrupa Birliği Horizon 2020 ERA-MIN3 2021 Çağrı Programı kapsamında kabul edilen POTASSIAL projesi başarıyla tamamlandı.

"Feldspatik Cevherlerin Sıfır Atıklı Değerlendirilmesi: Stratejik Ham Maddeler için Yeşil ve Sürdürülebilir Kaynak Kullanımı" adıyla yürütülen çalışma, TÜBİTAK ve İnönü Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklendi.

Projede, geleneksel olarak cam ve seramik sanayisinde kullanılan potasyum feldspat cevherinin farklı bileşenleri değerlendirilerek sanayi için yüksek katma değerli ham maddeler elde edildi.

Çalışmanın temel hedefi, cevherin işlenmesi sırasında ortaya çıkan atık miktarını ortadan kaldırırken ekonomik değeri bulunan ürünler geliştirmek oldu.

1 TON CEVHERDEN ÇIKAN 700 KİLOGRAM ATIK SORUNUNA ÇÖZÜM

İnönü Üniversitesi Maden Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Erdemoğlu, potasyum feldspat cevherinin işlenmesi sırasında oluşan atık miktarına dikkat çekti.

Erdemoğlu, feldspatın metalik olmayan endüstriyel madenler arasında yer aldığını ve cevherdeki değerli bileşenlerin ayrıştırılması sonrasında önemli miktarda atık oluştuğunu belirtti.

Geleneksel işlem süreçlerinde bir ton potasyum feldspat cevherinden katma değeri yüksek ham maddeler elde edilirken yaklaşık 700 kilogram atık ortaya çıktığını aktaran Erdemoğlu, geliştirdikleri yöntemle bu soruna çözüm bulduklarını söyledi.

Proje kapsamında cevherin farklı bileşenlerinin değerlendirilmesi sayesinde atık oluşumunun önlenebildiğini ifade eden Erdemoğlu, sıfır atıklı üretim yaklaşımının önemini vurguladı.

Böylece geleneksel işleme süreçlerinde atık haline gelebilen bileşenlerin farklı sanayi alanları için değerlendirilebilmesi sağlandı.

POTASSIAL PROJESİ 4 YILLIK ÇALIŞMANIN ARDINDAN TAMAMLANDI

İnönü Üniversitesi öncülüğünde yürütülen POTASSIAL projesinin çalışmaları yaklaşık dört yıl önce başlatıldı.

Projenin koordinatörlüğünü üstlenen Prof. Dr. Murat Erdemoğlu, Malatya'da da rezervleri bulunan potasyum feldspat cevherinin farklı kullanım alanlarının araştırıldığını belirtti.

Cam ve seramik sanayisinin temel ham maddeleri arasında bulunan potasyum feldspatın daha geniş bir endüstriyel kullanım alanına kavuşturulması hedeflendi.

Çalışma kapsamında cevherin bileşenleri üzerinde gerçekleştirilen araştırmalar sonucunda farklı sanayi sektörlerinde kullanılabilecek ham maddelerin üretilmesi sağlandı.

Erdemoğlu, yürütülen dört yıllık bilimsel araştırmaların olumlu sonuçlandığını ve projenin tamamlandığını bildirdi.

TÜBİTAK DESTEKLİ PROJEYE ULUSLARARASI KATILIM

POTASSIAL projesi, Türkiye'den ve yurt dışından üniversiteler, araştırma kuruluşları ve sanayi şirketlerinin katılımıyla gerçekleştirildi.

Prof. Dr. Murat Erdemoğlu'nun koordinatörlüğünde yürütülen çalışmada İnönü Üniversitesinin yanı sıra Fırat Üniversitesi ve Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi de yer aldı.

Uluslararası proje ortakları arasında Slovak Bilimler Akademisi, İsveç'teki Lulea Teknik Üniversitesi ve İngiltere merkezli Element Six Inc. bulunuyor.

Türkiye'den ETİ Alüminyum AŞ de çalışmanın sanayi ortakları arasında yer aldı.

Üniversite-sanayi işbirliği çerçevesinde yürütülen araştırmada farklı kurumların bilimsel ve teknik katkıları bir araya getirildi.

POTASYUM FELDSPATTAN HANGİ HAM MADDELER ELDE EDİLDİ?

POTASSIAL projesinde potasyum feldspat cevherinin farklı bileşenleri değerlendirilerek birden fazla sanayi kolunda kullanılabilecek ürünler geliştirildi.

Elde edilen başlıca ham maddeler arasında potasyum klorür, alümina, kuvars ve silisyum karbür bulunuyor.

Bu ürünler farklı sektörlerde kullanılıyor:

• Potasyum klorür: Gübre üretiminde kullanılan temel ham maddelerden biri.

• Alümina: Alüminyum üretimi ile aşındırıcı ve zımpara sanayisinde değerlendiriliyor.

• Kuvars: Cam ve aşındırıcı sanayisinde kullanılıyor.

• Silisyum karbür: Sert metallerin kesilmesi ve aşındırılmasında kullanılan takımların üretiminde değerlendiriliyor.

Araştırmacılar, cevherin farklı bileşenlerinden yararlanarak ekonomik değeri bulunan bu ürünlerin elde edilebildiğini ortaya koydu.

PROF. DR. ERDEMOĞLU: HİÇBİR KATI VE SIVI ATIK OLUŞTURMADAN ÜRÜN ELDE ETTİK

Projenin koordinatörü Prof. Dr. Murat Erdemoğlu, çalışmaların sonucunda madencilikte sıfır atık yaklaşımını uyguladıklarını açıkladı.

Potasyum feldspatın daha önce ağırlıklı olarak cam ve seramik sanayisinde kullanıldığını hatırlatan Erdemoğlu, cevherin farklı ham maddelerin üretiminde değerlendirilebildiğini belirtti.

Erdemoğlu, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Madencilikte sıfır atıklı, hiçbir katı ve sıvı atık oluşturmadan katma değeri yüksek, çok sayıda ürün elde ettik. Potasyum feldspatlar şimdiye kadar yalnızca cam ve seramik sanayisinde katkı maddesi olarak kullanılmaktaydı. Biz bunu ülkemiz ve dünyanın ihtiyacı olan diğer ham maddelerin üretimi için çok kullanışlı bir cevher haline getirdik."

Projenin ortaya koyduğu sonuçlar, potasyum feldspatın geleneksel kullanım alanlarının dışında da değerlendirilebileceğini gösterdi.

GÜBRE VE ALÜMİNYUM SANAYİSİ İÇİN DEĞERLİ HAM MADDELER ÜRETİLDİ

POTASSIAL projesinde elde edilen ürünlerin farklı sanayi kollarında değerlendirilmesi hedefleniyor.

Potasyum feldspat cevherinden elde edilen potasyum klorür, gübre üretiminde kullanılan temel ham maddeler arasında bulunuyor.

Proje sayesinde potasyum feldspatın gübre sanayisine yönelik ham madde üretiminde de değerlendirilebileceği ortaya konuldu.

Cevherden elde edilen bir diğer ürün olan alümina ise alüminyum üretiminde kullanılan önemli girdiler arasında yer alıyor.

Alümina, alüminyum üretiminin yanı sıra aşındırıcı ve zımpara sanayisinde de kullanılabiliyor.

Prof. Dr. Murat Erdemoğlu, feldspat cevherinden farklı ürünlerin elde edilmesinin sanayi açısından yeni kullanım alanları oluşturduğunu belirtti.

SİLİSYUM KARBÜR İLE YÜKSEK KATMA DEĞERLİ ÜRETİM

Projenin dikkat çeken çıktılarından biri de silisyum karbür üretimi oldu.

Prof. Dr. Murat Erdemoğlu, silisyum karbürün yüksek katma değerli ve stratejik bir ham madde olduğunu vurguladı.

Bu ürünün özellikle çelik ve metal sanayisinde kullanılan kesici ve aşındırıcı takımların üretiminde değerlendirildiğini belirten Erdemoğlu, sert metallerin işlenmesinde önemli bir kullanım alanına sahip olduğunu anlattı.

Potasyum feldspat cevherinden silisyum karbür elde edilmesi, proje kapsamında geliştirilen üretim yaklaşımının ekonomik değer taşıyan sonuçlarından biri olarak gösterildi.

Erdemoğlu, özellikle silisyum karbür gibi yüksek değerli bir ürünün elde edilmesinin projenin ekonomik açıdan değerlendirilmesinde önemli rol oynadığını ifade etti.

KUVARSTAN CAM VE AŞINDIRICI SANAYİSİNE HAM MADDE

Potasyum feldspatın farklı bileşenlerinden yararlanılarak elde edilen ürünler arasında kuvars da bulunuyor.

Kuvars, cam üretiminde kullanılan ham maddelerden biri olmasının yanı sıra aşındırıcı sektöründe de değerlendiriliyor.

POTASSIAL projesinde potasyum feldspat cevherinin farklı bileşenlerinin kullanılması sayesinde kuvarsın da ekonomik değeri bulunan ürünler arasında yer alması sağlandı.

Böylece araştırmacılar, yalnızca tek bir sanayi koluna yönelik üretim yapmak yerine cevherin birden fazla sektörde kullanılabilecek ham maddelere dönüştürülmesini hedefledi.

PROJENİN EKONOMİK VE ÇEVRESEL FİZİBİLİTESİ HAZIRLANDI

TÜBİTAK destekli projede yalnızca yeni ham maddelerin elde edilmesine yönelik çalışmalar yürütülmedi.

Araştırmacılar, geliştirilen yöntemin çevresel etkilerini ve ekonomik uygulanabilirliğini de değerlendirdi.

Prof. Dr. Murat Erdemoğlu, elde edilen ürünlerin teknik ve ekonomik analizlerinin yapıldığını, çevresel etkilerin de incelendiğini belirtti.

Erdemoğlu, değerlendirmelerinde şu ifadeleri kullandı:

"Elde edilen ürünlerin hem çevresel etkilerini hem de teknik ve ekonomik analizi yapılarak projenin fizibilitesi ortaya çıkarıldı. Özellikle alümina, potasyum klorür ve aşındırıcı sanayide çok pahalı bir ürün olan silisyum karbür elde edilmesiyle projenin ekonomikliği ortaya çıkarıldı."

Bu çalışmalarla sıfır atıklı üretim yaklaşımının teknik, ekonomik ve çevresel boyutları birlikte ele alındı.

MADENCİLİKTE SIFIR ATIK NEDEN ÖNEMLİ?

Madencilik faaliyetlerinde cevherlerin işlenmesi sırasında farklı miktarlarda katı ve sıvı atık oluşabiliyor.

Bu atıkların yönetimi, madencilik sektöründe çevresel sürdürülebilirliğin önemli başlıkları arasında yer alıyor.

POTASSIAL projesinde geliştirilen yaklaşım, cevherin yalnızca belirli bileşenlerinden yararlanılması yerine farklı bileşenlerinin de ekonomik değeri bulunan ürünlere dönüştürülmesini esas alıyor.

Prof. Dr. Murat Erdemoğlu, madencilik faaliyetlerinin sıfır atık anlayışıyla yürütülmesi gerektiğini vurguladı.

Çalışmada katı ve sıvı atık oluşumunu önleyen bir yöntem geliştirildiğinin açıklanması, kaynakların daha kapsamlı değerlendirilmesine yönelik araştırmalar açısından önem taşıyor.

CAM VE SERAMİK ATIKLARINA DA DİKKAT ÇEKİLDİ

Prof. Dr. Murat Erdemoğlu, cam ve seramik ürünlerinin kullanım ömrünü tamamladıktan sonra atık sahalarına gönderilmesine de değindi.

Bu ürünlerin üretiminde kullanılan feldspatın daha geniş bir kullanım alanına sahip olabileceğini belirten Erdemoğlu, geliştirilen projenin cevherin farklı bileşenlerinden yararlanılmasına odaklandığını ifade etti.

POTASSIAL projesi, kullanım ömrünü tamamlamış cam ve seramik ürünlerinin geri dönüşümünden ziyade, bu ürünlerin üretiminde kullanılan potasyum feldspat cevherinin sıfır atık yaklaşımıyla işlenmesini konu alıyor.

Bu kapsamda gübre, alüminyum, cam ve aşındırıcı sektörlerinde kullanılabilecek farklı ham maddeler elde edildi.

BİLİMSEL ÇALIŞMALAR ACS OMEGA DERGİSİNDE YAYIMLANDI

POTASSIAL projesi kapsamında yürütülen bilimsel araştırmalar uluslararası akademik yayınlara da konu oldu.

Prof. Dr. Murat Erdemoğlu, proje kapsamında gerçekleştirilen çalışmaların Amerikan Kimya Derneği tarafından yayımlanan ACS Omega dergisinde yer aldığını açıkladı.

Araştırma sonuçlarının bilimsel yayınlarda paylaşılmasıyla potasyum feldspat cevherinin sıfır atık yaklaşımıyla değerlendirilmesine yönelik bulgular akademik literatüre kazandırıldı.

Uluslararası üniversiteler, araştırma kuruluşları ve sanayi şirketlerinin işbirliğiyle tamamlanan proje, madencilikte sürdürülebilir kaynak kullanımı ve stratejik ham madde üretimine yönelik bir çalışma olarak öne çıktı.