Tarihi Sirkeci Garı eylülde İstanbullularla yeniden buluşacak

İSTANBUL ulaşım tarihinin yaklaşık bir buçuk asırlık yüzü Sirkeci Garı, İstanbul halkına yeniden kavuşacağı günler için geri sayıma başladı. 1890 yılında açılan tarihi gar geçtiğimiz yıl kapsamlı bir restorasyon için kullanıma kapanmış ve restorasyonun bu yılın sonlarında biteceği duyurulmuştu. Garın yenileme çalışmalarında son adımlara yaklaşılırken, restorasyonun eylül ayında gerçekleştirilecek İstanbul Kültür Yolu Festivali’ne kadar yetişmesi bekleniyor. 

 

ÖZGÜN HALİ İLE BULUŞACAK

Anadolu’dan gelenler için Avrupa’ya ve Rumeli’ye açılan en önemli geçiş noktalarından biri olan Sirkeci Garı, savaş dönemlerinde göç hareketleri ile asker sevkiyatlarının da gerçekleştiği nokta olarak simgesel bir anlam taşıyor. Kadim gar, batıdan doğuya gelen yabancıların ilk uğrak noktalarından biri olma özelliği de taşırken, yoğun işçilikli bir yapı olma özelliği ile de dikkat çekiyor. Tarihi gar, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından detayları paylaşılan duyuruya göre tamamen özgün hali ile yeniden İstanbullular ve İstanbul ziyaretçileri ile buluşacak. 

ULAŞIM AKSI ÖZELLİĞİ KORUNACAK

Restorasyon neticesinde ulaşım aksı özelliği korunacak. Tarihi gar sahası aynı zamanda kültür ve yaşam merkezi olarak yeniden şekillenecek. Bölgede açık etkinlik alanları da oluşturulacak, vatandaşların gün boyu vakit geçirebileceği yaşam alanları, ulaşım işlevi korunarak hayata geçirilecek. Büyük işletme binasında her yaş grubuna hitap edecek bir kütüphane oluşturulacak, ambar binalarında yer alacak sergi ve tiyatro alanları da projeye dahil edilecek. 

 

EMİRLER MESCİDİ

Sirkeci’deki tarihi yapı özgün mimari karakterinin yeniden görünür hale getirilmesi amacıyla kapsamlı restorasyon uygulamaları sürerken alandaki diğer tarihi yapılar da yeniden işlevlendirilerek, kültür ve sanat odaklı kullanıma hazırlanıyor. Proje kapsamında gar yapısında geçmiş dönemlerde yapılan niteliksiz müdahaleler kaldırılacak. Konser ve etkinlik alanları, seyir terasları, çocuk oyun alanları ve sosyal kullanım alanları oluşturulacak. Tarihi yarımada siluetine zarar veren niteliksiz ekler de kaldırılarak alan yeniden düzenlenecek. Ayrıca geçmiş yıllarda yıkılan Emirler Mescidi de yeniden  inşa edilecek.

 

BİZANS VE SELÇUKLU ÜSLUBU

İstanbul’un kültür zenginliğine güzellik katan iki eski tren garından biri olan Sirkeci Tren Garı, II. Abdülhamid’in dönemini simgeliyor. İstanbul’un Avrupa’ya açılan kapısı olan garın temeli, 11 Şubat 1888’de bir törenle atıldı ve gar, 3 Kasım 1890’da hizmete açıldı. Sirkeci Garı’nda Alman mimar Jasmund’un imzası bulunuyor. Oryantalizm akımının güçlü örneklerinden biri olarak öne çıkan gar, taş ve tuğlalarla örülmüş Bizans stili duvarı, Selçuk üslubunu yansıtan oymalı kapısı ve at nalı şeklindeki kemerli pencereleriyle dikkat çekiyor. Gar, II. Abdülhamid’in demiryollarıyla ulaşıma olan inancının bir ürünü olarak da gösteriliyor.

 

ORİENT EKSPRESİ’NİN SON DURAĞI

Paris’ten İstanbul’a uzanan ünlü Orient Ekspresi’nin son durağı olan gar, aynı zamanda bu özelliğiyle yalnızca bir ulaşım noktası değil, Batı ile Doğu’nun buluşma simgesi haline geldi. Orient Ekspresi, ilk kez Paris’ten yola çıkarak 4 Ekim 1883’te İstanbul’a ulaştı. Lüks vagonları, gümüş çatal bıçak takımları ve seçkin yolcu profili ile dönemin en prestijli tren hattı olarak ün kazandı. 1977’ye kadar İstanbul’a seferlerini sürdüren tren, Sirkeci Garı’na ulaştığında dönemin elitlerini, diplomatlarını, yazarlarını ve maceraperestlerini şehrin kalbine taşıdı. Agatha Christie, ünlü romanı ‘Doğu Ekspresinde Cinayet’i yazarken 1920’lerde ve 1930’larda İstanbul’a yaptığı Orient Ekspresi yolculuklarından ilham aldı. Roman ilerleyen yıllarda sinemaya da aktarılmıştı.

 

Sirkeci Garı’ndan Munchen Hauptbahnhof’a

Sirkeci Garı, Almanya’ya işçi göçünün de sembol yapısı olarak hafızalarda yerini koruyor. 1961’de Sirkeci’den München Hauptbahnof’a kalkan ilk trenler Türkiye’nin Almanya’daki vatandaşlarının umutlarını, hayallerini taşıyordu. Sirkeci’den başlayan bu ilk göçler, bugün Almanya’da yaklaşık 3 milyonluk bir nüfusa dönüştü. 

 

İstanbul demiryolu hafızası

20. yüzyıl boyunca İstanbul’un Avrupa’ya açılan kapısı olarak hem diplomatik hem turistik hareketliliğin merkezi olan Sirkeci Garı, 2005’te açılan İstanbul Demiryolu Müzesi ile demiryolu mirasının korunup sergilendiği bir kültür alanına dönüştü. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları’na (TCDD) ait müzede sergilenen yaklaşık 300 eser arasında tren parçaları, fotoğraflar, istasyon ekipmanları ve lokomotif kabinleri bulunuyordu. Sirkeci Garı ve tarihi salonları bugüne kadar ayrıca birçok festivale, şenliğe, dergi fuarlarına ve konserlere ev sahipliği yaptı. 2013’te Marmaray tünel hattının açılmasıyla Sirkeci Garı’ndaki raylı ulaşım durduruldu. Ancak 2024’te T6 tramvay hattı üzerinden yeniden hizmete açıldı.