Son dakika: Kanada Başbakanı Carney'den Ankara'ya tarihi ziyaret: Savunmadan nükleere yeni işbirlikleri masada

Son dakika haberi: Kanada Başbakanı Mark Carney’in Ankara ziyareti, Türkiye ile Kanada arasında uzun süredir geliştirilen stratejik sektör işbirliğini yeni bir aşamaya taşıyor. Liderlerin gündeminde ekonomi ve ticaretin yanı sıra savunma, enerji, madencilik ve havacılık gibi kritik alanlar bulunuyor.

SAVUNMA SANAYİİNDE TEMMUZDA İLK ÇERÇEVE ÇİZİLDİ

Türkiye ile Kanada arasında savunma alanındaki yakınlaşmanın önemli adımlarından biri temmuz ayında Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında atıldı. Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile Kanadalı mevkidaşı arasında imzalanan Niyet Beyanı ile iki ülke arasındaki savunma işbirliğinin genişletilmesi için yeni bir çerçeve oluşturuldu. Düzenleme; ordular arası diyaloğun geliştirilmesi, operasyonel destek alanında işbirliği ve ilerleyen dönemde savunma sanayii işbirliği anlaşması geliştirilmesi ihtimalini kapsıyor.

Bu nedenle Carney’in ziyareti savunma sanayii açısından yalnızca siyasi temas niteliği taşımıyor. Temmuz ayında oluşturulan çerçevenin somut projelere dönüştürülmesi, savunma ve güvenlik alanında şirketler arası işbirliğinin genişletilmesi ve iki NATO müttefikinin sanayi kabiliyetlerinden karşılıklı yararlanılması gündemdeki başlıklar arasında bulunuyor. Ziyaret kapsamında çeşitli anlaşmaların imzalanması planlanmakla birlikte, bu anlaşmaların tek tek hangi alanları kapsayacağı henüz resmi makamlar tarafından açıklanmadı.

TÜRKİYE-KANADA SAVUNMA İŞBİRLİĞİNDE HAVACILIK DA ÖNE ÇIKIYOR

İki ülke arasında son dönemde yürütülen ekonomik temaslarda havacılık, savunma, güvenlik ve bağlantılı sanayi alanlarında daha yakın çalışma iradesi de ortaya konuldu. Kanada tarafı, Türkiye’yi önemli bir NATO müttefiki ve G20 ortağı olarak tanımlarken savunma ve güvenlik alanını Carney’in ziyaretindeki öncelikli işbirliği başlıkları arasında gösterdi.

Türkiye’nin son yıllarda büyüyen savunma sanayii üretim kapasitesi ile Kanada’nın havacılık, ileri teknoloji ve çeşitli savunma alt sistemlerindeki kabiliyetleri, iki ülke arasındaki sanayi işbirliğinin genişletilebileceği alanlar olarak öne çıkıyor. Ankara’daki görüşmelerin ardından yapılacak ortak açıklamalar, bu başlıkların hangi somut projelere dönüşeceğine ilişkin daha net bir çerçeve ortaya koyacak.

NÜKLEER ENERJİDE CANDU TEKNOLOJİSİ İÇİN İLK ADIM ATILDI

Enerji tarafında ise iki ülke arasındaki en somut işbirliği alanlarından birini nükleer enerji oluşturuyor. Türkiye Nükleer Enerji AŞ ile Kanada merkezli AtkinsRéalis arasında 3 Mart 2026’da imzalanan Mutabakat Zaptı, Kanada’nın CANDU reaktör teknolojisinin Türkiye’de uygulanabilirliğinin ayrıntılı olarak değerlendirilmesini öngörüyor.

Çalışma yalnızca reaktör teknolojisinin teknik açıdan incelenmesiyle sınırlı değil. Tarafların teknik veri ve uzmanlık paylaşmasının yanı sıra CANDU teknolojisinin Türkiye’de belirlenen sahalara uygunluğu, düzenleyici ve lisanslama gereklilikleri, finansman ve proje yapılanması, sahiplik modelleri, yerlileştirme olanakları ile insan kaynağı ihtiyaçlarının da değerlendirilmesi planlanıyor.

TÜRKİYE’NİN NÜKLEER ENERJİ PLANINDA KANADA SEÇENEĞİ

Türkiye, enerji arzını çeşitlendirme ve nükleer enerjinin elektrik üretimindeki ağırlığını artırma hedefleri doğrultusunda yeni santral projeleri üzerinde çalışıyor. Kanada ile yürütülen CANDU temasları da bu arayışın seçeneklerinden birini oluşturuyor. Mart ayında imzalanan mutabakat bir santral yapım kararı veya ihale sonucu anlamına gelmezken Kanada teknolojisinin Türkiye’de kullanılabilirliğinin teknik ve ticari açıdan değerlendirilmesine zemin hazırlıyor.

Carney’in ziyaretiyle birlikte enerji alanındaki mevcut işbirliğinin nasıl ilerletileceği de yakından izlenecek. Kanada hükümeti daha önce nükleer enerjiyi iki ülke arasında genişletilebilecek alanlardan biri olarak tanımlarken CANDU teknolojisinin Türkiye’nin enerji çeşitlendirme hedeflerine katkı sağlayabileceğini açıklamıştı.

TÜRKİYE-KANADA İLİŞKİLERİ STRATEJİK ORTAKLIK SEVİYESİNE ÇIKABİLİR

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, 22-23 Ekim tarihlerini kapsayan ziyaret vesilesiyle Türkiye-Kanada ilişkilerinin “Stratejik Ortaklık” seviyesine yükseltilmesinin öngörüldüğünü açıkladı. Görüşmelerde ikili ilişkilerin tüm boyutlarıyla ele alınması, işbirliğini ilerletecek yeni adımların değerlendirilmesi ve bölgesel-küresel gelişmeler konusunda görüş alışverişinde bulunulması planlanıyor.

Carney’in ziyareti aynı zamanda Kanada’dan Türkiye’ye bir başbakan tarafından gerçekleştirilen ilk ikili ziyaret olma özelliği taşıyor. İki lider temmuz ayında Ankara’daki NATO Zirvesi kapsamında da görüşmüş, o süreçte ekonomik ve stratejik ilişkilerin daha ileri taşınmasına yönelik yeni mekanizmalar gündeme gelmişti.

TÜRKİYE-KANADA SERBEST TİCARET ANLAŞMASINDA MÜZAKERE SÜRECİ BAŞLADI

Ekonomik ilişkilerde bir diğer önemli başlığı serbest ticaret anlaşması oluşturuyor. Kanada hükümeti, temmuz ayında kapsamlı bir Türkiye-Kanada Serbest Ticaret Anlaşması için müzakerelerin başlatılacağını duyurmuş, 21 Eylül’de de müzakereleri başlatma niyetini parlamentoya resmen bildirmişti. Kanada’nın güncel resmi sayfasında sürecin statüsü “müzakerelerde” olarak yer alıyor.

Serbest ticaret görüşmelerinin ilerlemesi halinde enerji, havacılık, ileri teknolojiler, madencilik ve kritik mineraller gibi stratejik sektörlerde karşılıklı yatırım ve ticaret imkanlarının genişlemesi hedefleniyor. Kanada hükümetinin verilerine göre iki ülke arasındaki mal ticareti 2025 yılında 4,3 milyar Kanada dolarına ulaşmış durumda.

ERDOĞAN VE CARNEY ORTAK AÇIKLAMA YAPACAK

Resmi programa göre Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Carney’in baş başa görüşmesinin ardından heyetler arası temasların gerçekleştirilmesi bekleniyor. Kanada Başbakanlığının programında iki liderin görüşmeler sonrasında ortak açıklama yapması öngörülürken, Türkiye tarafı ziyaret kapsamında çeşitli alanlarda anlaşmaların imzalanmasının planlandığını duyurdu.

Bu nedenle görüşmenin ardından özellikle savunma ve güvenlik, nükleer enerji, havacılık, ticaret ve yatırım alanlarında açıklanacak yeni mekanizmalar yakından takip edilecek. Savunma sanayiinde temmuzda oluşturulan işbirliği çerçevesinin hangi somut adımlarla ilerletileceği ve CANDU teknolojisine ilişkin mevcut nükleer enerji çalışmasının yeni bir aşamaya geçip geçmeyeceği, ziyaretin ekonomi ve sanayi boyutunda öne çıkan başlıkları oluşturuyor.