Küresel ticaretteki rekabet, şirketlerin klasik rekabet anlayışını da değiştiriyor. Teknoloji yarışı, yeni pazarlara girişteki zorluklar, firmaları birbiriyle rekabet etmek yerine ortaklık ve ortak girişim modeline yöneltti. Uluslararası araştırma kurumu Ankura’nın verilerine göre, geçen yıl şirketler arasında kurulan ortak girişimler yüzde 18 arttı.
GÜÇLÜ RAKİBE BİRLİK MODELİ
Araştırmada dikkat çeken bir başka nokta ise geçen yıl farklı sektörlerde konsolidasyon amaçlı ortak girişimlerin hızlanması. Bu gelişmeye gerekçe olarak da şirketlerin iş birimlerini ve varlıklarını ortak sahiplik altında birleştirerek sinerji yaratması, büyümenin bilanço üzerinde ağır yük oluşturması gösteriliyor. Konsolidasyon amaçlı ortak girişimlerde en çok savunma, havacılık ve teknoloji öne çıkıyor. Örneğin Airbus, Leonardo ve Thales, uzun süren müzakerelerin ardından uzay faaliyetlerini birleştirmek üzere anlaşma imzaladı. Bu kapsamda yaklaşık 7.5 milyar dolarlık gelire sahip bağımsız bir şirket kurulacak. Bu ortaklığın, Avrupa’nın uzay alanındaki teknoloji kapasitesini güçlendirmesi ve SpaceX karşısında rekabet gücünü artırması hedefleniyor.
KÜRESELDE YENİ AĞ
Stratejik ortaklıklar, sanayi ve tarım sektörlerinde de hızlanıyor. Son olarak tarım alanında ADM ile Alltech, Kuzey Amerika’daki hayvan yemi faaliyetlerini ortak girişim altında birleştirme kararı aldı. Kağıt ve selüloz sektöründe ise UPM-Kymmene ile Sappi, Avrupa’daki grafik kağıdı faaliyetlerini yüzde 50-50 ortaklık yapısına sahip yeni bir şirket çatısı altında birleştirdi. 2025 yılının en büyük ortaklık projelerinden biri ise teknolojide ortaya çıktı. OpenAI ve SoftBank’ın öncülüğünde, Oracle’ın da destek verdiği Stargate Projesi kamuoyuna duyuruldu. Proje kapsamında dört yıl içinde 500 milyar dolarlık yatırım yapıldı. Yapay zeka alanındaki işbirlikleri bununla da sınırlı kalmadı. OpenAI-AMD, Nvidia-CoreWeave ve Meta-Blue Owl arasında yeni stratejik ortaklıklar kuruldu.
SEKTÖREL BİRLİK
Türkiye’de ise pandeminin ardından bazı sektörlerde çeşitli ortaklıklar kurulmaya başlandı. Yedi büyük mobilya ihracatçısının bir araya gelmesiyle f-rt furniture firması kuruldu. Mobilyadaki bu adım, diğer sektörlere de ilham verdi. Değirmencilik ve hububat işleme makinaları sektörü benzer bir güç birliğine imza attı. Tekstil, gıda, makina gibi pek çok sektörde de ihracatçı birlikleri ve firmalar ortak tanıtım, pazarlama ve hatta üretim konsorsiyumları kuruyor. Örneğin tekstil sektörü, büyük uluslararası fuarlara birlik halinde katılarak, tek çatı altında hareket ediyor. Benzer şekilde gıda ihracatçıları, Türkiye Gıda Platformu adı altında birleşerek küresel gıda fuarlarında ortak bir vitrin oluşturuyor. Gıda üreticileri, uluslararası fuarlarda ortak tanıtım ve ihracat organizasyonları için Türkiye Gıda Platformu altında hareket ediyor. Çorum’da da 70’in üzerinde üretici güç birliği yapıp bir ortak firma kurarak, kurutulmuş meyve-sebze üretimiyle ABD, Avrupa ve Orta Doğu’ya ihracata başladı.
KONSORSİYUMLAR DEVREDE
Öte yandan Türkiye’de firmalar, küresel pazarlara daha güçlü girebilmek için konsorsiyum ve e-ihracat konsorsiyumları çatısı altında toplanmaya başladı. Ticaret Bakanlığı da bu modeli teşvik etmek amacıyla konsorsiyum ve e-ihracat konsorsiyumlarına yönelik çeşitli destek programları uyguluyor. Büyük ölçekli şirketler yurt dışı pazarlarda rekabet gücünü artırmak için ihracat konsorsiyumları kurarken, ihracatta söz sahibi olmak isteyen KOBİ’ler ise e-ihracat konsorsiyumları aracılığıyla dijital kanallar üzerinden dış pazarlara açılıyor. Bakanlık verilerine göre Türkiye’de halen 1 ihracat konsorsiyumu ve 14 e-ihracat konsorsiyumu faaliyette.
