Petrol taşımacılığında tarihi kriz: Navlun maliyeti 9 kat arttı! 'Uzaya roket fırlatmaktan daha pahalı'

Küresel petrol piyasasında tanker kıtlığı navlun ücretlerini rekor seviyelere taşıdı. ABD’den Çin’e yapılan bir tanker yolculuğunun maliyeti yaklaşık 80 milyon dolara yükselirken, taşıma maliyeti bazı rezervasyonlarda varil başına 41 dolara ulaştı. Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar, gemilerin daha uzun rotalara yönelmesi ve küresel filodaki sıkışıklık fiyatları yukarı çekiyor.

PETROL TANKER ÜCRETLERİNDE YENİ REKOR

Petrol taşımacılığında maliyetler yeni rekor seviyeleri test ediyor.

Bloomberg’in haberine göre, ABD’den Çin’e giden bir tankeri kiralamak artık uzaya bir roket fırlatmaktan daha pahalı hale geldi.

Gemi komisyonculuğu firması Gibson’ın bu hafta aktardığı bilgilere göre, söz konusu rota için yapılan bir yolculuk yaklaşık 80 milyon dolara mal oluyor.

Standart bir SpaceX Falcon 9 fırlatmasının maliyeti ise yaklaşık 74 milyon dolar seviyesinde bulunuyor.

AYNI PARAYLA TANKER SATIN ALINABİLİYORDU

Tanker kiralama maliyetlerindeki yükselişin ulaştığı boyut dikkat çekiyor.

Aynı miktardaki para ile bu yılın başlarında neredeyse aynı niteliklere sahip bir tanker doğrudan satın alınabiliyordu.

Göz kamaştırıcı seviyelere ulaşan fiyatların arkasında ise küresel tanker kıtlığı bulunuyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI TANKER KITLIĞINI DERİNLEŞTİRİYOR

Hürmüz Boğazı’ndan geçen her ilave petrol varili, mevcut tanker sıkışıklığını daha da artırıyor.

Haftalardır devam eden süreçte süpertanker piyasaları, sektör emektarlarının daha önce görmediği büyüklükte bir fiyat artışının ortasında bulunuyor.

Brokerlik firması SSY’ye göre enflasyona göre ayarlandıktan sonra bile navlun oranları, 1960’larda ilk süpertankerlerin dünya okyanuslarına açılmasından bu yana en yüksek seviyede.

NAVLUN ORANLARI 1980’LERDEKİ TANKER SAVAŞLARINI DA AŞTI

SSY, mevcut navlun seviyelerinin İran ile Irak’ın Basra Körfezi’ndeki ticari taşımacılığa saldırdığı 1980’lerdeki “tanker savaşları” dönemini dahi geride bıraktığını belirtiyor.

Dünyanın en büyük bağımsız petrol tüccarı Vitol Group’un İcra Kurulu Başkanı Russell Hardy de tanker piyasasındaki sıkışıklığa dikkat çekti.

Hardy, “Piyasada yetecek kadar gemi gerçekten yok, oldukça parabolik bir fiyatlamayla karşı karşıyayız” değerlendirmesinde bulundu.

SAVAŞ PETROL TAŞIMACILIĞINDA YENİ KRİZ YARATTI

Fiyatlardaki sıçrama, İran savaşının yol açtığı tarihi aksamalara aylardır uyum sağlamaya çalışan petrol piyasasında yeni bir karmaşaya neden oluyor.

Artan taşıma maliyetleri ham petrolü alıcılar için daha pahalı hale getirirken, rafineri marjlarını da aşağı çekiyor.

Yükselen navlun ücretleri aynı zamanda enerji piyasalarındaki enflasyonist baskıları artırıyor.

PİYASADA YETERLİ SAYIDA TANKER YOK

Yaşanan fiyat patlamasının merkezinde taşınması gereken petrolü verimli şekilde taşıyacak yeterli sayıda tankerin bulunmaması yer alıyor.

Orta Doğulu üreticiler, İran savaşının bölgedeki ticaret akışlarını yeniden şekillendirmesiyle birlikte petrolü Hürmüz’den çıkarıp diğer gemilere aktarma operasyonlarına giderek daha fazla bağımlı hale geldi.

Bu durum mevcut tanker filosu üzerindeki baskıyı artırıyor.

SEVKİYATLAR SAVAŞ ÖNCESİNİN YÜZDE 80’İNE ULAŞTI

Sektör yöneticilerine göre Hürmüz üzerinden yapılan sevkiyatlar savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 80’ine ulaştı.

Ancak aktarma operasyonları her bir sefere zaman zaman yaklaşık bir hafta ekliyor.

Bu ilave süre, küresel tanker filosunun daha verimsiz kullanılmasına ve gemi arzının daha da sıkışmasına neden oluyor.

TANKERLER HAFTALARCA BOŞ SEYRETTİ

Ticaret akışlarının kesintili yapısı tanker kıtlığını daha da belirgin hale getirdi.

Hürmüz’deki trafik çöktüğünde tankerler iş bulmak amacıyla Orta Doğu’dan dünyanın diğer bölgelerine haftalar boyunca boş şekilde seyretti.

Körfez sevkiyatlarının yeniden toparlanmasıyla birlikte bu gemilerin yeniden konumlandırılması gerekiyor.

Bu süreç de haftalar alabiliyor.

İRAN’IN ÇİN’E İHRACATININ DURMASI BASKIYI ARTIRDI

İran’ın Çin’e yaptığı ihracatın fiilen durması tanker piyasasındaki baskının artmasına neden oldu.

Çinli alıcıların başka bölgelerden ham petrol tedarik etmek zorunda kalması, ana pazarda faaliyet gösteren tankerlere yönelik talebi yükseltti.

Böylece tanker arzındaki yetersizlik daha belirgin hale geldi.

İRAN VE HUSİ SALDIRILARI GEMİ KAPASİTESİNİ DARALTTI

İran saldırılarında zarar gören ve onarım için hizmet dışına alınan gemiler de mevcut kapasitenin daralmasına neden oldu.

Bazı gemiler ise Husi saldırılarından kaçınmak amacıyla Afrika çevresinden seyahat etmek zorunda kalıyor.

Bu rotalar yolculuklara binlerce mil ekleyerek tankerlerin yeni seferlere dönme süresini uzatıyor.

“YÜKSELİŞİN HIZI VE BÜYÜKLÜĞÜ KAYDA DEĞER”

Gemi komisyoncusu MJLF & Associates’in iş zekası başkanı Lauren Gallinari, tanker piyasasındaki yükselişin boyutuna ilişkin değerlendirmede bulundu.

Gallinari, “Daha önce de olağanüstü navlun piyasaları gördük, ancak bu yükselişin hızı, büyüklüğü ve genişliği gerçekten kayda değer” ifadelerini kullandı.

PETROL TAŞIMACILIĞINDA VARİL BAŞINA MALİYET 41 DOLARA ÇIKTI

Navlun ücretlerinin ham petrol fiyatına oranı da tarihi seviyelere yükseldi.

Bir zamanlar petrol ticaretinde daha küçük bir maliyet kalemi olan taşıma ücretleri, artık toplam ham petrol fiyatının önemli bir bölümünü oluşturuyor.

Bu hafta ABD’den yapılan bir tanker rezervasyonunda taşıma maliyeti varil başına 41 dolara denk gelen bir oran üzerinden kabul edildi.

GEÇEN YIL AYNI ROTA 4,50 DOLARDI

Aynı rota için geçen yıl ortalama taşıma maliyeti varil başına yaklaşık 4,50 dolar seviyesindeydi.

Böylece söz konusu rotadaki navlun maliyetinin bir yıl içinde yaklaşık dokuz kat arttığı görülüyor.

Varil başına 41 dolarlık taşıma maliyeti, cuma günü yaklaşık 91 dolardan işlem gören West Texas Intermediate vadeli petrol fiyatının yaklaşık yüzde 45’ine karşılık geliyor.

Tanker piyasasındaki sıkışıklığın sürmesi halinde navlun maliyetlerinin ham petrol fiyatları ve rafineri marjları üzerindeki etkisi önemini koruyacak.