MIT’den tamamen geri dönüştürülebilir yeni tekstil ipliği

Dünya genelinde her yıl milyarlarca dolarlık tekstil ürünü atığa dönüşürken, bu ürünlerin geri kazanılmasını zorlaştıran en önemli unsurlardan biri spandeks olarak öne çıkıyor. ABD pazarındaki tekstil ürünlerinin yaklaşık yüzde 80’inin geri dönüştürülememesinin temel nedenlerinden biri, giysilere esneklik kazandıran bu malzemenin karmaşık sentetik yapısı. MIT’den Svetlana Boriskina ve ekibinin ACS Materials Letters dergisinde yayımladığı çalışma, spandeksin yerine kullanılabilecek polietilen bazlı yeni bir iplik geliştirerek tekstil sektöründe daha kolay geri dönüşüm sağlayacak bir alternatif ortaya koyuyor.

ATIK SORUNU

Poliüretan bazlı spandeks çekirdeğin sert polyester veya naylon bir kılıfla kaplanması, kumaşa yüksek dayanıklılık ve esneklik kazandırıyor. Ancak farklı kimyasal yapıların aynı lifte birleşmesi, geri dönüşüm aşamasında ciddi bir sorun yaratıyor. Bu lifleri birbirinden ayırmak için zehirli kimyasallar ve yüksek maliyetli işlemler gerekiyor. Geri dönüşüm tesislerinin karşı karşıya kaldığı bu maliyet nedeniyle büyük miktarda kullanılmış tekstil ürünü yeniden işlenmek yerine doğrudan atık sahalarına gönderiliyor.

POLİETİLEN LİF

Araştırma ekibi, su şişelerinden endüstriyel borulara kadar geniş bir kullanım alanına sahip polietileni tekstil için yeniden tasarladı. Polietilenin karbon omurgası özel reçinelerle işlenerek spandeksin esnek çekirdek yapısına benzer bir yapı oluşturuldu. Saç teli inceliğindeki lifler daha sonra endüstriyel makinelerde bir araya getirildi. Ortaya çıkan materyal, yüksek esnekliğin yanı sıra nem emici ve leke tutmayan özellikler de taşıyor.

DOĞRUDAN DÖNÜŞÜM

Yeni ipliğin en önemli avantajı, çekirdek ve dış kılıfın aynı polietilen ailesinden üretilmesi. Böylece kullanım ömrünü tamamlayan tekstil ürünlerinin farklı liflere ayrılması için pahalı kimyasal işlemlere ihtiyaç kalmıyor. İplik doğrudan eritilerek yeniden işlenebiliyor. Araştırmacılara göre malzeme bu süreçte fiziksel dayanıklılığını ve kalite standartlarını koruyarak yeniden dokunabiliyor.

ENDÜSTRİYEL ÖLÇEK

ABD Ordusu Araştırma Ofisi ve Deniz Kuvvetleri tarafından da desteklenen proje, endüstriyel ölçekte kullanılan makaralara entegrasyon aşamasına ulaştı. Yeni ipliğin mevcut tekstil üretim hatlarına uyarlanabilmesi, teknolojinin ticari kullanım açısından önemli avantajlarından biri olarak görülüyor. Bu yapı, hazır giyim şirketlerinin hammadde ihtiyacını azaltırken kullanılan ürünlerin yeniden üretim döngüsüne sokulmasına ve tekstilde sıfır atık hedeflerine yönelik daha kapalı bir üretim sistemi kurulmasına imkân sağlayabilir.