Mısırda küresel arz daralması fiyatları artırabilir
İklim koşulları ve küresel jeopolitik gerilimlerin etkisiyle Chicago Ticaret Borsası’nda son üç yılın en yüksek seviyesine ulaşan mısır fiyatları, olası bir üretim açığının gıda enflasyonunu tetikleyebileceği endişesiyle hayvancılık sektörü üzerinde de maliyet baskısı yaratıyor.
Mısır fiyatlarında, iklim koşulları ve jeopolitik risklerin aynı anda devreye girmesi, küresel arz üzerindeki baskıyı artırıyor. Chicago Ticaret Borsası’nda işlem gören mısırın kile fiyatı geçtiğimiz hafta 5.242 dolara yükselerek, son üç yılın en yüksek seviyesini gördü. Temmuz sonuna göre yüzde 11’in, 2025 sonuna göre ise yüzde 17’nin üzerinde değer kazanan mısırda gözler şimdi ABD ve Brezilya başta olmak üzere üretici ülkelerdeki rekolteye çevrildi.
ARZ ENDİŞELERİ ARTIYOR
Küresel mısır üretiminde ABD ilk sırada yer alıyor ve dünyanın mısır tedarikinin büyük bir kısmını tek başına karşılıyor. ABD’nin mısır üretilen bazı bölgelerinde El Nino’nun etkisiyle görülen sıcak ve kurak hava koşulları, Avrupa’daki olumsuz hava şartları ve Ukrayna’dan tahıl sevkiyatındaki aksaklıklar, mısırın küresel arzı konusunda endişeleri artırıyor.
Tarım ekonomisti İbrahim Oğuz, El Nino beklentisinin fiyatlara şimdiden yansıdığını belirterek, “El Nino iklim hareketinin gerçekleşme olasılığını piyasalar satın almış görünüyor. Uluslararası ilişkiler ve lojistik riskler geçmiş yıllarda söz konusu olsa da bu yıl özelinde belirsizliğin daha da derinleştiğini görüyoruz” dedi.
LOJİSTİK MALİYETLER
rusya ve Ukrayna savaşının lojistik maliyetleri artırdığına dikkat çeken Oğuz, bazı rus ve Ukrayna limanlarında yaşanan sorunların gemi hareketlerini sınırlandırırken navlun ve sigorta giderlerini de yukarı taşıdığını kaydetti. Oğuz, mısırdaki fiyat artışının sadece iklim koşulları üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, şöyle konuştu: “Güvenlik ve jeopolitik riskler, tarımsal üretim maliyetlerini ciddi şekilde yukarı yönlü hareket ettirdi. Tüm bu nedenler birleşince fiyatların artması daha da kaçınılmaz hale geldi.”
REKOLTE KAYBI SERT YANSIYACAK
Mısır fiyatlarının bundan sonraki seyrini ABD’deki üretimin belirleyeceğini ifade eden Oğuz, ABD’de kuraklığın yol açabileceği rekolte kaybının fiyatlarda sert dalgalanmalara neden olacağını söyledi. Oğuz, olası üretim kaybının yaratabileceği etkiye ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı: “Şimdilik bir arz açığı yok gibi görünüyor. Ancak dünya üretiminde yüzde 10’luk bir daralma, fiyatlarda yüzde 30 ila yüzde 40 oranında artışa neden olabilir. Bu durum gıda fiyatları enflasyonunu tetikleyeceğinden hükümetler de böyle bir tabloyu istemiyor.”
TAHIL KORİDORUNDA AKSAMA RİSKİ
rusya ve Ukrayna’nın önemli tahıl ve mısır üreticisi olduğunu hatırlatan İbrahim Oğuz, savaşın üretimin yanı sıra ürünlerin dünya pazarlarına ulaştırılmasını da tehdit ettiğine dikkat çekti. Tahıl koridorunun mevcut durumuna ilişkin Oğuz, “resmi olarak açıklanmasa da tahıl koridoru fiilen işlevsel olmaktan çıkmış durumda. Bu nedenle üretim ve lojistikteki aksamaların fiyatlar üzerinde olumsuz etki oluşturacağı aşikâr” dedi. Oğuz, Karadeniz’deki nakliye rotalarında yaşanabilecek ilave aksamaların, iklim kaynaklı arz endişeleriyle birleşmesi halinde mısır fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskının güçlenebileceği belirtti.
HAYVANCILIK SEKTÖRÜ ETKİLENEBİLİR
Küresel mısır fiyatlarındaki yükselişin Türkiye’ye etkisinin özellikle yem ve hayvancılık sektörleri üzerinde görülmesi bekleniyor. Tarım ekonomisti İbrahim Oğuz’a göre fiyat artışından en hızlı ve güçlü etkilenecek sektörlerin başında kanatlı hayvan sektörü geliyor. Dane mısır fiyatlarının yükselmesi halinde üreticinin daha yüksek gelir elde etmek amacıyla silajlık mısır yerine dane mısıra yönelebileceğini belirten Oğuz, bunun silajlık mısır arzını azaltabileceği uyarısında bulundu. Oğuz, “Dane mısır fiyatı arttığında silajlık mısır fiyatı da artacaktır. Çünkü üretici, dane mısır daha fazla gelir sağladığında silajlık mısır ekimini azaltacaktır. Bu durum silajlık mısır arzında daralmaya neden olacağı için tüm hayvancılık sektöründe maliyet artışıyla karşı karşıya kalınabilir” dedi.