Küresel gıda arzında alarm: JPMorgan'dan 2027 uyarısı

Küresel gıda piyasaları için 2027’ye yönelik yeni bir risk uyarısı geldi. JPMorgan, gübre arzındaki sıkıntılar, Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler ve olası güçlü El Niño etkisinin birleşmesinin gıda fiyatlarını yeniden yukarı taşıyabileceğini belirtti.

5 TEMEL RİSK SIRALANDI

JPMorgan’ın Londra merkezli kıdemli küresel ekonomisti Nora Szentivanyi liderliğindeki ekip tarafından hazırlanan “Food Security Is National Security: A Compounding Storm” başlıklı raporda, küresel gıda güvenliğinin görünümünü belirleyen 5 temel unsur sıralandı.

Bunlar savaş, hava koşulları, depolama, su ve israf olarak ifade edildi.

Banka, COVID-19’dan bu yana art arda yaşanan şokların gıda üretim kapasitesini aşındırdığını ve fiyat baskılarının 2027’ye taşındığını belirtti.

GIDA ENFLASYONU YÜZDE 5’E ÇIKABİLİR

JPMorgan, küresel gıda enflasyonunun 2026’nın ilk yarısındaki yüzde 2.8 seviyesinden 2027’nin ilk yarısında yüzde 5’e yükselebileceğini öngördü.

Szentivanyi, gıda enflasyonu döngüsünün 2027’nin ilk yarısı boyunca baskı yaratmasının beklendiğini belirtti.

GÜBRE ARZI EN KRİTİK RİSKLERDEN

Raporda en yakın vadeli kırılganlıklardan biri olarak gübre arzı öne çıkarıldı.

Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler ile olası güçlü El Niño’nun gübre ve gıda fiyatları üzerindeki baskıyı artırabileceği belirtildi.

Enerji ve gübre arzındaki sınırlamaların tarımsal üretim maliyetlerini yukarı çekebileceği, bunun da ürün fiyatları üzerinden perakende gıda fiyatlarına yansıyabileceği ifade edildi.

EL NIÑO ETKİSİ İKİ KATINA ÇIKABİLİR

JPMorgan’a göre tarımsal etkiler okyanus sıcaklıklarındaki zirveyi yaklaşık 6 ila 12 ay gecikmeyle takip ediyor.

Banka, bu yıl yaşanan enerji şokunun güçlü bir El Niño’nun enflasyonist etkisini yaklaşık iki katına çıkarabileceğini değerlendirdi.

El Niño’nun küresel gıda tüketici fiyatları üzerindeki tarihsel yaklaşık 0.7 yüzde puanlık etkisinin mevcut enerji koşullarında yaklaşık 1.5 yüzde puana ulaşabileceği tahmin edildi.

MANŞET ENFLASYONA 0.6 PUANLIK ETKİ

JPMorgan, küresel gıda enflasyonunun 2027’nin ilk yarısında yıllıklandırılmış olarak yüzde 5’e ulaşması halinde manşet enflasyona yaklaşık 0.6 yüzde puan eklenebileceğini öngördü.

Banka, bu tablonun yıl genelindeki dezenflasyon sürecini yaklaşık 0.3 puan yavaşlatabileceğini belirtti.

EN HASSAS BÖLGELER BELLİ OLDU

Raporda risklerin özellikle Güney ve Güneydoğu Asya’da pirinç, şeker ve kahve, Batı Afrika’da kakao ile Doğu ve Güney Afrika’nın bazı bölgelerinde yoğunlaştığı belirtildi.

Hindistan, Kolombiya, Endonezya, Brezilya, Tayvan ve Kore gıda enflasyonuna karşı en hassas ekonomiler arasında gösterildi.

ÇİN STOKLARI ARTIRIYOR

JPMorgan, Çin’in gıda, gübre, enerji ve sanayi metalleri stoklarını artırdığına dikkat çekti.

Raporda Batılı ülkelerin stratejik petrol rezervlerine sahip olmasına karşın anlamlı büyüklükte bir gübre tamponunun bulunmadığı belirtildi.

“BİR SONRAKİ ŞOK GIDADA OLABİLİR”

Banka, Hürmüz Boğazı’ndaki kesintilerin sürmesi, tarımsal koşulların bozulması ve ihracat kontrollerinin yaygınlaşması halinde bir sonraki enflasyon şokunun enerji yerine gıda fiyatlarından gelebileceğini değerlendirdi.

Raporda ayrıca 2025 yılında yaklaşık 645 milyon kişinin açlıkla karşı karşıya kaldığı, 2.1 milyar kişinin ise orta veya ciddi düzeyde gıda güvensizliği yaşadığı belirtildi.

Bu nüfusun dünya toplamının yüzde 25.8’ine karşılık geldiği kaydedildi.