Türkiye’nin AB kimyasal mevzuatına uyum süreci kapsamında 2017 yılında yürürlüğe giren Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (KKDİK) ile kimyasal maddelerin güvenli kullanımını sağlamak için firmalara Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın dijital platformu olan Kimyasal Kayıt Sistemi (KKS) üzerinden kayıt zorunluluğu getirildi. Yıllara yayılan takvime rağmen kayıtların beklenen hızda ilerlememesi, yönetmelikte yeni bir süre uzatımını beraberinde getirdi. Sektör için kritik önem arz eden sistem için dosya teslim tarihi 31 Mart’tan 30 Eylül’e kadar uzatıldı. Sektörde faaliyet gösteren 22 bin firmanın yüzde 80’inin henüz kayıtlarını yaptırmadığını belirten sektör temsilcileri, bu durumun dış ticarette sorunlara neden olacağını söylüyor.
STRATEJİK DÖNÜŞÜM
Küresel ticarette 1 tonu aşkın miktarda dolaşımda bulunan tüm kimyasalların kaydının yapılmasını içeren KKDİK’le ilgili gelişmeler, İstanbul Ticaret Odası (İTO) tarafından düzenlenen webinarda ele alındı. Toplantının açılışını, İTO Başkan Yardımcısı Mehmet Develioğlu yaptı. Develioğlu, sektörün tüm dünyada 7 trilyon doları aşan bir dış ticaret hacmine sahip olduğunu belirterek, şunları söyledi: “Kimyasal maddelerin insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkilerini kontrol altına almayı amaçlayan temel düzenleyici çerçeve olarak yönetmeliğin çok yönlü sonuçları var. Bu başlıktaki değişiklikler; kurumsal kapasitenin güçlendirilmesinden tutun, veri yönetiminin geliştirilmesine ve oradan uluslararası rekabet gücünün artırılmasına kadar geniş bir alanda sektöre yönelik stratejik bir dönüşüm demek.”
REKABETİ ŞEKİLLENDİRECEK
Söz konusu yönetmeliğe uyumun kritik olduğunu ifade eden İTO Kimyevi Madde Meslek Komitesi Meclis Üyesi Dilek Altıparmak da “Sektörde bu konu henüz eksenine oturmadı. Kimya sektörünün bu değişiklik için bir an önce yola çıkması gerekiyor. Sektörümüz sadece üretim yapmıyor, pek çok sektörü de besliyor. Aynı zamanda ihracatımızı şekillendiriyor. İthalata bağımlılıktan kurtulmayı hedeflerken bu yönetmeliğin çok önemli olduğunu düşünüyorum. Rekabet gücümüz bu vesileyle olumlu yönde şekillenecek. AB ile uyumlu çalışmamız için bu yönetmeliği daha fazla önemsemeliyiz. Yönetmeliğin bütün safhalarını özümseyerek geçmemiz gerekiyor” dedi.
KİMYASAL ENVANTER SİSTEMİ
Yönetmeliğin temel bir kimyasal envanter sistemi olduğunu belirten Doruksistem Mühendislik Teknoloji ve Danışmanlık Kurucusu Selçuk Bilgin ise şu şekilde konuştu, “Türkiye’de piyasada dolaşımda olan çok sayıda kimyasal madde var ve bu maddelerin önemli bir bölümü hakkında sistematik veri bulunmuyor. KKDİK öncelikle Türkiye’nin kimyasal envanterini oluşturmayı amaçlayan temel bir düzenleme. Bu sistem sayesinde kimyasal maddeler hakkında daha şeffaf ve güvenilir veri altyapısı ile birlikte yüksek önem taşıyan maddeler belirlenerek izne tabi maddeler listesi oluşturulabilecektir. Ayrıca gümrüklerde dijital entegre denetim sistemi oluşturularak kimyasalların ithalatı ve ihracatı kontrol altına alınabilecek ve ürün güvenliği denetimleri daha sağlıklı yapılabilecektir.”
4 BİN FİRMA KAYIT YAPTIRDI
AB’nin REACH mevzuatı ile uyumlu şekilde yapılandırılan KKDİK kapsamında, Türkiye’de üretilen veya Türkiye’ye ithal edilen yıllık bir ton ve üzerindeki kimyasal maddelerin kayıt altına alınması amaçlanıyor. Bu çerçevede firmalar, ilgili kimyasallara ilişkin bilgileri “tek madde tek dosya” prensibi doğrultusunda oluşturulan Madde Bilgi Değişim Forumlarına (MBDF) ön kayıt yaparak forumların oluşmasını sağlıyor. Ancak son kayıt tarihlerine yaklaşılırken bazı MBDF’lerde lider firma seçilememesi nedeniyle sürecin başladığı tarihten bu yana sadece yaklaşık 4 bin firmanın lider firma olarak belirlenebildiği ifade ediliyor.
2030 YILINDA TAMAMLANACAK
Dijital kontrol KKDİK ile ilgili takvimin 2030 yılına kadar tamamlanması öngörülüyor. 2017 yılında yayınlanan ve ton başına kademeli olarak uygulaması ertelenen KKDİK’in usul ve esasları geçen ağustos ayında belirlenmişti.
