Kakaoda yeni denge arayışı

Küresel emtia piyasalarında son iki yıldır yakından izlenen kakao, tarihi zirvelerin ardından gelen sert fiyat dalgalanmalarıyla yön arayışını sürdürüyor. Aralık 2024’te 12 bin 900 dolar/ton barajını aşarak tüm zamanların rekorunu kıran vadeli kontratlar, 2026 boyunca geniş bir bantta hareket etti. Mart ayında 2 bin 860 dolara kadar inen, ağustos sonunda ise 6 bin 820 doların üzerine tırmanan fiyatlar, kasım ayı itibarıyla 5 bin dolar/ton kritik eşiğine çekilerek dengelenme çabasına girdi.

BORSA STOKLARI FİYATLARI BASKILIYOR
ICE New York vadeli işlemlerinde Aralık 2026 vadeli kakao kontratı, son haftalarda satış baskısı altında kalarak 5 bin 004 dolar/ton seviyesine indi ve son dört ayın en düşük düzeyini gördü. Benzer eğilim ICE Londra piyasasında da izlenirken, düşüşün ana itici gücü borsa depolarındaki envanter artışı oldu. ICE onaylı kakao stokları 3.75 milyon çuvala ulaşarak son 2.5 yılın zirvesine tırmandı. Ayrıca dünyanın beşinci büyük üreticisi Nijerya’nın eylül ayı kakao ihracatının yıllık bazda yüzde 33 artışla 19 bin 343 tona çıkması, kısa vadeli arz kaygılarını hafifletti.

Borsa depolarındaki artışa karşın küresel üretimin omurgasını oluşturan Batı Afrika'da fiziksel arz sıkışıklığı sürüyor. Dünyanın en büyük üreticisi Fildişi Sahili'nde 1 Ekim'de başlayan 2026-27 sezonunda, 8 Kasım'a kadar limanlara ulaşan kakao miktarı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 45 azalarak 228 bin 475 tona geriledi. Gana’da ise Kakao Kurulu (COCOBOD), 2025-26 döneminde 750 bin tonluk üretime ulaşılmasına karşın yeni sezonda yaşlanan ağaçlar ve sürgün şişkinliği virüsü (swollen shoot) nedeniyle rekoltenin 450 bin ila 550 bin tona inebileceğini bildirdi.

EL NİNO TEHDİDİ RİSK OLUŞTURUYOR
Üretim bölgelerindeki iklim anomalileri de fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü riskleri diri tutuyor. Tarımsal yapay zeka platformu Treefera, uydu verilerine dayanarak Batı Afrika’da kuraklık stresinin ve Ekvador’da mantar hastalıklarının rekolteyi vurduğunu bildirdi. Meteoroloji kuruluşlarının yüzde 90 olasılık tanıdığı El Nino hava olayı hadisesi, Batı Afrika’da kuraklığı derinleştiriyor. Bu doğrultuda finans kuruluşu StoneX, 29 Ekim tarihli revizyonunda 2026-27 sezonu için 25 bin tonluk arz fazlası tahminini çöpe atarak küresel piyasanın 64 bin tonluk arza açığına gireceğini ve üretimin yüzde 9.6 düşeceğini öngördü.

2027 PROJEKSİYONU VE BEKLENTİLER
Piyasa analistleri ve uluslararası finans kuruluşları, 2027 yılına dönük fiyatlamalarda kakaonun 2024 öncesindeki ucuz seviyelere dönmesinin olası görünmediğini vurguluyor. Dünya Bankası’nın Emtia Piyasaları Görünümü raporuna göre, 2025'te kilogram başına ortalama 7.80 dolar olan kakao fiyatlarının 2026'da 3.80 dolara (3 bin 800 dolar/ton) gerilemesi, 2027 yılında ise sınırlı toparlanmayla 4.20 dolar (4 bin 200 dolar/ton) düzeyine yükselmesi bekleniyor. Barchart analistleri de Avrupa Birliği Ormansızlaşma Yasası (EUDR) uyum maliyetleri ve yüksek girdi fiyatları nedeniyle 4 bin ila 5 bin dolar aralığının kalıcı bir taban haline gelebileceğini öngördü.

Arz tarafındaki bu çalkantı, sanayiciyi ve nihai tüketiciyi doğrudan etkiliyor. Uluslararası Kakao Örgütü (ICCO) verileri küresel stok/öğütme oranının yüzde 28.2 ile kritik düzeyde kaldığına işaret etti. Çikolata üreticileri girdi maliyetlerindeki artışı fiyatlara yansıtmak zorunda kalıyor. Avrupa Kakao Derneği (ECA) verilerinde ikinci çeyrek öğütmelerinde yüzde 4.6'lık daralma kaydedilse de Asya ve Kuzey Amerika'da talep direnç gösterdi. Üreticiler ile alıcılar arasındaki bu denge arayışının 2027'ye kadar yüksek volatiliteyi beslemesi bekleniyor.