İnsansız hava araçlarında yeni dönem: SHGM'den kapsamlı yönetmelik değişikliği

SGHM tarafından hazırlanan İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA) ile İHA sistemlerinin kayıt, tescil, ithalat, operasyon, pilot yetkilendirme, üretici ve ithalatçı yükümlülükleri ile emniyet ve denetim süreçlerine ilişkin hükümlerde güncellemeye gidildi.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından yapılan yazılı açıklamada, insansız hava aracı sistemlerine ilişkin ulusal düzenlemelerin güncel ihtiyaçlar, teknolojik gelişmeler ve uluslararası uygulamalar doğrultusunda geliştirilmesi amacıyla yürütülen mevzuat çalışmalarının tamamlandığı bildirildi.

Bu kapsamda yeniden hazırlanan "İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı"nın onaylanarak yürürlüğe girdiği aktarılan açıklamada, "Yeni talimatla İHA sistemlerinin kayıt, tescil, ithalat, operasyon, pilot yetkilendirme, üretici ve ithalatçı yükümlülükleri ile emniyet ve denetim süreçlerine ilişkin hükümler bütünüyle güncellenmiştir. Düzenleme, ülkemizdeki 90 binden fazla insansız hava aracını ve 2 milyona yakın İHA pilotunu doğrudan ilgilendirmektedir." ifadeleri kullanıldı.

UÇUŞ YETKİSİ, PİLOTUN LİSANS SEVİYESİNE BAĞLANDI
Talimatın en önemli yeniliğinin uçuş yetkisinin, aracın ağırlığından ayrılarak, pilotun lisans seviyesine bağlanması olduğuna işaret edilen açıklamada, P0 (amatör), P1 (ticari) ve P2 (ileri seviye) lisanslarına dayanan bu modelin, dünyada ilk kez Türkiye'de uygulamaya alındığına, bunun uluslararası standartlarla uyumlu, daha sade ve etkin bir yetkilendirme yapısı sunduğuna dikkat çekildi.

Söz konusu talimatla, uçuş izin süreçlerinin kolaylaşacağı ve hızlanacağı vurgulanarak, "Her uçuş için ayrı risk analizi istenmesi uygulamasına son verilecek, kayıt ve izin işlemlerinin tamamı tek bir dijital kanal üzerinden yürütülecek, harita üzerinde belirlenen yeşil bölgelerde ayrıca izin alınmasına gerek kalmayacak. Oyuncak niteliğindeki basit İHA'lar ise lisans ve kayıt yükümlülüğünden muaf olacak." bilgisi verildi.

Bu esnekliğin, emniyetten ödün verilmeden sağlandığına değinilen açıklamada, coğrafi sınırlama (geofence), uzaktan tanımlama ve yazılım sertifikasyonu gibi teknik gerekliliklerin zorunlu hale getirildiği, uzun mesafeli ve otonom uçuşlar için İHA koridorlarının tanımlandığı bildirildi.

YENİ DÜZENLEMEYE UYUM İÇİN GEÇİŞ SÜRESİ TANINDI
Mevcut belge ve lisans sahiplerinin kazanılmış haklarının korunacağının ve yeni düzenlemeye uyum sağlanması için 31 Temmuz 2027'ye kadar geçiş süresi tanındığının altı çizilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS), Türk hava sahasındaki insansız hava aracı trafiğinin merkezi olarak izleneceği, kayıt altına alınacağı ve yönetileceği, uçuş bildirimi, izin ve yetkilendirme süreçleri ile kısıtlanmış bölge ve İHA koridoru verilerinin yayımlanacağı dijital platformdur. Bütün bu işlemler İHATTYS üzerinden gerçekleştirilecek olup, sistem en kısa sürede devreye alınacaktır. İHATTYS'e ve sisteme entegrasyon çalışmalarına ilişkin bilgilere ihatakip.shgm.gov.tr adresinden ulaşılabilir."