Hubble ve James Webb’in ardından Roman teleskobu da uzaya gönderildi

NASA’nın yeni amiral gemisi astronomik gözlemevi Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, astrofizik ve kozmolojinin en büyük gizemlerini araştırmak amacıyla Florida’dan uzaya gönderildi. Roman teleskobu, karanlık enerji ve karanlık maddeyi incelemenin yanı sıra çok büyük ölçeklerde yerçekimini test edecek ve Güneş Sistemi dışındaki gezegenleri araştıracak.

NASA ROMAN UZAY TELESKOBU’NU FIRLATTI

NASA’nın yeni amiral gemisi astronomik gözlemevi, astrofizik ve kozmolojideki en büyük gizemlerden bazılarını araştırmak üzere Pazar günü Florida’dan uzaya fırlatıldı.

Yaklaşık 4 milyar dolarlık proje olan Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, NASA’nın Kennedy Uzay Merkezi’nden SpaceX Falcon Heavy roketiyle uzaya taşındı.

Fırlatma öncesinde hava koşullarıyla ilgili bazı endişeler bulunmasına rağmen roket, teleskobu masmavi gökyüzü ve yer yer bulutların arasından uzaya taşıdı.

KARANLIK ENERJİ VE KARANLIK MADDEYİ ARAŞTIRACAK

Roman Uzay Teleskobu, karanlık enerji ve karanlık madde gibi kozmik gizemleri araştırmak amacıyla tasarlandı.

Teleskop aynı zamanda çok büyük ölçeklerde yerçekimini test edecek ve Güneş Sistemi’nin ötesinde bulunan gezegenler olarak bilinen ötegezegenleri arayacak.

ROMAN TELESKOBU 1,6 MİLYON KİLOMETRELİK YOLCULUĞA ÇIKTI

Roman teleskobu, Dünya’dan yaklaşık 1,6 milyon kilometre uzaklıkta bulunan Lagrange Noktası 2 adı verilen yörünge konumuna doğru yolculuk edecek.

Görevin beş yıl sürmesi planlanırken NASA, teleskobun beş yıl daha görev yapmasına imkan sağlayacak kadar yakıtı olabileceğini belirtti.

HUBBLE VE JAMES WEBB’İN YETENEKLERİNİ TAMAMLAYACAK

Roman, 2021’de fırlatılan James Webb Uzay Teleskobu ve 1990’da fırlatılan Hubble Uzay Teleskobu gibi diğer yörünge gözlemevlerinin yeteneklerini temel alacak.

NASA Bilim Misyonu Direktörlüğü Başkanı Nicola Fox, fırlatma öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada Roman’ın geniş görüş kapasitesine dikkati çekti.

Fox, “Bu, Hubble ve James Webb'in evrene bir anahtar deliğinden bakması gibi olacak, Nancy Grace Roman ise kapıyı tekmeleyerek açacak.” dedi.

“GÖKYÜZÜNÜ ÇOK DAHA HIZLI TARIYORUZ”

NASA’nın Maryland’deki Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nde Roman’ın kıdemli proje bilimcisi Julie McEnery de Roman teleskobunun gözlem yeteneklerini değerlendirdi.

McEnery, “Roman, genel olarak Hubble ile aynı hassasiyete ve görüş keskinliğine sahip, ancak gökyüzünü çok daha hızlı tarıyoruz.” ifadelerini kullandı.

McEnery, Roman uzay aracından yapılacak bir aylık gözlemlerin galaksinin tamamını tarayabileceğini belirtti.

“HUBBLE İLE YAKLAŞIK BİR YÜZYIL SÜRERDİ”

Roman’ın geniş alanları kısa sürede inceleyebilmesine dikkati çeken McEnery, teleskobun Hubble’a kıyasla tarama hızındaki farkı da anlattı.

McEnery, “Hubble teleskobuyla Samanyolu galaksisini incelemek için bir aylık gözlem yaklaşık bir yüzyıl sürerdi.” dedi.

ROMAN GENİŞ AÇILI, WEBB ZOOM LENS GİBİ ÇALIŞACAK

James Webb Uzay Teleskobu, evrenin erken tarihine ilişkin yeni bir anlayış sağladı ve ilk galaksilerin daha önce bilinenden daha erken oluştuğunu ve daha büyük olduğunu ortaya koydu.

Işığın yolculuk süresi sayesinde Webb, çok büyük mesafeleri ve derin zamanları gözlemleyebiliyor.

Roman ise panoramik görüntüler çekebiliyor. NASA, Roman’ı bir kameranın geniş açılı lensine, Webb’i ise zoom lensine benzetiyor.

“ROMAN GENİŞ BİR VİZYON SUNUYOR”

McEnery, Webb ve Roman teleskoplarının birbirini tamamlayan özelliklere sahip olduğunu belirtti.

“Webb, evrenin derinliklerine ve olağanüstü hassasiyetine inebilecek şekilde tasarlandı, böylece evrenin erken dönemlerinde nadir şeyler bulabiliyoruz.” diyen McEnery, Roman’ın ise “Webb'in sağladığı derin bakış açılarını tamamlayan geniş bir vizyon” sunduğunu ifade etti.

EVRENİN EN KAPSAMLI 3 BOYUTLU HARİTASI OLUŞTURULACAK

Roman, evrenin bugüne kadarki en kapsamlı 3 boyutlu haritasını oluşturarak karanlık enerji ve karanlık madde olarak bilinen iki gizemli kozmik bileşenin anlaşılmasına yardımcı olacak.

Bir yıldan fazla sürmesi planlanan ana araştırma kapsamında iki milyardan fazla galaksinin incelenmesi öngörülüyor.

KARANLIK ENERJİNİN SIRRI ARAŞTIRILACAK

Yaklaşık 13,8 milyar yıl önce meydana gelen Büyük Patlama evreni başlattı ve evren o zamandan bu yana genişlemeye devam ediyor.

Bilim insanları 1998 yılında bu genişlemenin hızlandığını belirledi ve bunun nedeninin karanlık enerji adı verilen görünmez bir güç olabileceğini öne sürdü.

Evrenin içeriğinde yıldızlar, gezegenler, gaz, toz ve Dünya’daki tanıdık maddelerden oluşan sıradan maddenin yanı sıra karanlık madde ve karanlık enerji de bulunuyor.

EVRENİN YAKLAŞIK YÜZDE 68’İ KARANLIK ENERJİDEN OLUŞABİLİR

Sıradan maddenin evrenin içeriğinin yaklaşık yüzde 5’ini oluşturduğu belirtiliyor.

Galaksiler ve yıldızlar üzerindeki kütle çekimsel etkileriyle bilinen karanlık maddenin yaklaşık yüzde 27’lik paya sahip olabileceği değerlendiriliyor.

Karanlık enerjinin ise evrenin içeriğinin yaklaşık yüzde 68’ini oluşturabileceği düşünülüyor.

NASA’ya göre Roman uzay aracını kullanarak karanlık maddenin evrendeki çekim gücünü ve karanlık enerjinin itme gücünü ölçmek, bilim insanlarını her iki gizemi çözmeye her zamankinden daha fazla yaklaştıracak.

BİNLERCE YENİ ÖTEGEZEGEN KEŞFEDİLEBİLİR

Roman uzay aracı, şimdiye kadar gerçekleştirilen en kapsamlı ötegezegen aramalarından birini de yapacak.

Teleskobun binlerce yeni gezegen keşfetmesi ve Güneş Sistemi’ne benzer gezegen sistemlerinin ilk istatistiksel sayımını sağlaması bekleniyor.

“EN HEYECAN VERİCİ YÖNLERİNDEN BİRİ KEŞİF POTANSİYELİ”

Roman’ın bilimsel iş birliğinin bir üyesi olan Teksas Üniversitesi Dallas kampüsünden kozmolog Mustapha Ishak, teleskobun keşif potansiyeline dikkati çekti.

Ishak, Reuters’e yaptığı açıklamada, “Roman'ın en heyecan verici yönlerinden biri de keşif potansiyeli. Tarihsel olarak, büyük astronomik gözlemevleri genellikle bilim insanlarının fırlatılmadan önce tahmin etmedikleri alanlarda en önemli atılımlarını gerçekleştirmiştir.” dedi.

ROMAN İÇİN AYRILAN FONLAR KONGRE TARAFINDAN KORUNDU

Başkan Donald Trump yönetimi, hem ilk hem de ikinci döneminde Roman uzay teleskobu için ayrılan fonları azaltmaya veya tamamen ortadan kaldırmaya çalıştı ancak Kongre söz konusu fonları korudu.

NASA’ya göre Roman Uzay Teleskobu’nun fırlatılması planlanandan dokuz ay önce gerçekleştirildi.