Güneş enerjisinde batarya dönemi: Fazla üretimin üçte biri depolanabilir

Güneş enerjisindeki hızlı büyümeye batarya depolama yatırımları eşlik ediyor. Enerji düşünce kuruluşu Ember'in raporuna göre, bu yıl dünya genelinde 459 gigavatsaat yeni batarya kapasitesinin devreye alınması beklenirken, bu kapasitenin günlük güneş enerjisi üretiminin yüzde 34'ünü akşam ve gece saatlerine taşıyabilecek seviyeye ulaşabileceği hesaplanıyor.

BATARYALAR GÜNEŞ ÜRETİMİNİN YÜZDE 34'ÜNÜ GÜNEŞSİZ SAATLERE TAŞIYABİLİR

Enerji düşünce kuruluşu Ember'in güneş enerjisi ve batarya depolama sistemlerine ilişkin son raporundan derlenen bilgilere göre, güneş enerjisindeki hızlı büyümeye paralel olarak batarya kapasitesi de artıyor.

Bataryalar, gündüz saatlerinde güneş enerjisinden üretilen fazla elektriğin depolanarak güneşin olmadığı saatlerde kullanılmasında giderek daha önemli rol oynuyor.

459 GİGAVATSAAT YENİ BATARYA KAPASİTESİ BEKLENİYOR

Rapora göre dünya genelinde bu yıl 459 gigavatsaat yeni batarya kapasitesinin devreye alınması bekleniyor.

Bu miktar, 2025 yılında eklenen 307 gigavatsaatlik kapasiteye kıyasla yüzde 50 artış anlamına geliyor.

Ember'in hesaplamasına göre, bu yıl kurulacak yeni bataryalar günlük güneş enerjisi üretiminin yüzde 34'ünü akşam saatlerine taşıyabilecek kapasiteye ulaşabilir.

2021'DE YÜZDE 4 OLAN ORAN HIZLA YÜKSELDİ

Bataryaların güneş enerjisi üretimini güneşsiz saatlere taşıma potansiyeli son yıllarda önemli ölçüde arttı.

Bu oran 2021 yılında yüzde 4 seviyesinde bulunurken, 2025 yılında yüzde 18'e yükseldi.

Bu yıl için hesaplanan teorik üst sınır ise yüzde 34 seviyesinde bulunuyor.

YÜZDE 34'LÜK ORAN TEORİK ÜST SINIR

Raporda söz konusu yüzde 34'lük oranın teorik bir üst sınır olduğu özellikle vurgulanıyor.

Uygulamada tüm bataryaların yalnızca güneş enerjisinden üretilen elektriği güneşsiz saatlere taşımak amacıyla kullanılmadığı belirtiliyor.

Bazı depolama sistemlerinin yeterince kullanılmadığına da dikkat çekiliyor.

DAHA İYİ PİYASA TASARIMI VE OPTİMİZASYON GEREKİYOR

Ember'e göre bataryaların potansiyellerinden tam olarak yararlanılabilmesi için daha iyi bir piyasa tasarımı ve optimizasyon gerekiyor.

Depolama kapasitesinin artmasının yanında bu sistemlerin elektrik piyasalarına ve üretim-tüketim dengesine etkin şekilde entegre edilmesi önem taşıyor.

GÜNEŞ ENERJİSİNİN KÜRESEL ELEKTRİKTEKİ PAYI YÜZDE 10'U AŞTI

Bataryaların önem kazanmasının arkasındaki temel unsurlardan biri de güneş enerjisi üretimindeki hızlı artış oldu.

Güneş enerjisinin küresel elektrik üretimindeki payı yılın ilk yarısında yüzde 10'u aşarak rekor seviyeye ulaştı.

KÜRESEL GÜNEŞ ÜRETİMİ 1564 TERAVATSAATE ÇIKTI

Küresel güneş enerjisi üretimi de son yıllarda güçlü artış gösterdi.

2023'ün ilk yarısında 769 teravatsaat olan küresel güneş üretimi, 2026'nın aynı döneminde 1564 teravatsaate yükseldi.

Bu artış, güneşten üretilen elektriğin günün farklı saatlerine taşınmasını sağlayacak batarya kapasitesine olan ihtiyacı da artırıyor.

ÖĞLE SAATLERİNDE ELEKTRİK TALEBİNİN DÖRTTE BİRİNDEN FAZLASI GÜNEŞTEN

Ember'in hesaplamasına göre, 2026'nın ilk yarısındaki ortalama bir günde güneş enerjisi 11.00-14.00 saatleri arasında küresel elektrik talebinin yüzde 25'inden fazlasını karşıladı.

Buna karşılık 20.00-05.00 saatleri arasında doğrudan güneş üretiminin payı sıfıra yaklaşıyor.

BATARYALAR GÜNDÜZ ÜRETİLEN ELEKTRİĞİ AKŞAMA TAŞIYOR

Güneş enerjisi üretiminin gün içerisindeki bu dağılımı, batarya sistemlerinin önemini daha da artırıyor.

Bataryalar sayesinde gündüz saatlerinde oluşan yüksek güneş enerjisi üretimi depolanarak elektrik talebinin devam ettiği akşam ve gece saatlerinde kullanılabiliyor.

BATARYA MALİYETLERİ 15 YILDA YÜZDE 95 GERİLEDİ

Batarya yatırımlarındaki hızlanmayı destekleyen en önemli gelişmeler arasında depolama maliyetlerindeki sert düşüş yer alıyor.

Rapora göre, özellikle lityum demir fosfat teknolojisindeki gelişmelerle batarya depolama sistemlerinin küresel ortalama kurulum maliyeti önemli ölçüde geriledi.

KİLOVATSAAT BAŞINA MALİYET 2 BİN 634 DOLARDAN 140 DOLARA DÜŞTÜ

Batarya depolama sistemlerinin küresel ortalama kurulum maliyeti 2010 yılında kilovatsaat başına 2 bin 634 dolar seviyesindeydi.

Bu maliyet 2025 yılında kilovatsaat başına 140 dolara kadar geriledi.

Böylece batarya maliyetleri 15 yıllık dönemde yüzde 95 azaldı.

PERFORMANS VE GÜVENLİK DE GELİŞTİ

Maliyetlerdeki düşüşün yanı sıra bataryaların performans, güvenlik ve çevrim ömründe de gelişmeler kaydedildi.

Ember, bu gelişmeler sayesinde batarya depolamanın gündüz güneş enerjisinden üretilen elektriği güneşsiz saatlere taşıyabilecek ekonomik ve ölçeklenebilir bir araç haline geldiğini belirtiyor.

GÜNEŞ VE BATARYA SİSTEMLERİ BİRLİKTE KURULUYOR

Güneş enerjisi santrallerinin batarya sistemleriyle birlikte kurulması da dünya genelinde yaygınlaşıyor.

2025 yılında devreye alınan yeni büyük ölçekli güneş enerjisi kapasitesinin yaklaşık dörtte biri batarya sistemleriyle birlikte kuruldu.

Bu eğilim, güneş enerjisi üretiminin yalnızca gündüz saatleriyle sınırlı kalmamasına katkı sağlıyor.

BULGARİSTAN VE ŞİLİ BATARYA KAPASİTESİNDE ÖNE ÇIKTI

Batarya kapasitesinin hızla arttığı bazı pazarlarda güneş enerjisi ve depolama sistemlerinin akşam saatlerindeki elektrik talebindeki payı da yükseliyor.

Bulgaristan ve Şili, 2025 yılında günlük yeni güneş enerjisi üretimlerinin dörtte üçünden fazlasını güneşin olmadığı saatlere taşıyabilecek kadar yeni batarya kapasitesi kurdu.

BULGARİSTAN'DA ORAN YÜZDE 77, ŞİLİ'DE YÜZDE 76

Söz konusu oran Bulgaristan'da yüzde 77 olarak hesaplandı.

Şili'de ise yüzde 76 seviyesinde gerçekleşti.

Bu ülkeleri yüzde 60 ile Avustralya takip etti.

KALİFORNİYA'DA AKŞAM TALEBİNİN DÖRTTE BİRİNDEN FAZLASI GÜNEŞ VE BATARYADAN

ABD'de güneş enerjisinin yoğun üretildiği Kaliforniya eyaletinde de bataryaların elektrik sistemindeki rolü arttı.

Yılın ilk yarısındaki ortalama bir günde güneş ve bataryalar 19.00-21.00 saatleri arasında elektrik talebinin dörtte birinden fazlasını karşıladı.

ŞİLİ'DE BATARYALAR AKŞAM TALEBİNİN YÜZDE 10'UNDAN FAZLASINI KARŞILADI

Şili ve Bulgaristan'da 2023'ün ilk yarısında akşam saatlerinde güneş enerjisinin katkısı yok denecek kadar az seviyedeydi.

Bu yılın ilk yarısındaki ortalama bir günde ise bataryalar, 19.00-21.00 saatleri arasında elektrik talebinin Şili'de yüzde 10'undan fazlasını karşıladı.

Bulgaristan'da aynı saatlerde bataryaların elektrik talebindeki payı yüzde 24'e ulaştı.

BATARYA YATIRIMLARI TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL

Raporda, yalnızca batarya kapasitesinin artırılmasının yeterli olmayacağına dikkat çekiliyor.

Depolama sistemlerinin farklı gelir kaynaklarına erişebilmesini sağlayan piyasa tasarımının da gelişmesi gerektiği belirtiliyor.

ENERJİ ARBİTRAJI VE KAPASİTE ÖDEMELERİ ÖNE ÇIKIYOR

Ember, batarya sistemlerinin enerji arbitrajı, yan hizmetler ve kapasite ödemeleri gibi farklı gelir kaynaklarına ulaşabilmesinin önem taşıdığını vurguluyor.

Bu yapıların geliştirilmesi, batarya yatırımlarının ekonomik olarak daha sürdürülebilir hale gelmesine katkı sağlayabilir.

GÜNEŞ ENERJİSİNİN YENİ BÜYÜME AŞAMASINDA BATARYALAR BELİRLEYİCİ OLACAK

Ember'e göre güneş enerjisindeki bir sonraki büyüme aşamasında bataryaların ne kadar hızlı devreye alınacağı önemli olacak.

Depolama sistemlerinin elektrik şebekelerine ne ölçüde etkin biçimde entegre edileceği de güneş enerjisinin gelecekteki büyümesinde belirleyici unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.