Gelir İdaresi Başkanlığı, 2025 yılına ilişkin gelir vergisi beyannameleri için son tarihin 31 Mart olması nedeniyle denetimlerini yoğunlaştırdı. Yapay zeka destekli analiz sistemleriyle mükelleflerin beyanları ile gerçek ekonomik faaliyetleri karşılaştırılıyor. Bu kapsamda beyan dışı bırakılan kazançlar, düşük beyanlar ve uyumsuz işlemler hızlı şekilde tespit ediliyor.
YAPAY ZEKA DESTEKLİ DENETİM SİSTEMİ DEVREDE
GİB tarafından geliştirilen sistemlerle bankalar, finans kuruluşları ile kamu ve özel sektörden elde edilen veriler tek merkezde toplanıyor. Bu veriler, beyan ve bildirim sistemleriyle entegre edilerek mükelleflerin para akışları, tahsilat süreçleri ve işlem hacimleri analiz ediliyor. Böylece beyan edilen gelirlerle fiili durum arasındaki farklar ortaya çıkarılıyor.
DÜŞÜK BEYAN VE ZARAR GÖSTERENLER RADARDA
Sistem, gelir ile beyan edilen kazanç arasındaki uyumsuzlukları, olağan dışı ciro değişimlerini ve sektörel gerçekliklerle örtüşmeyen finansal davranışları tespit ediyor. Sürekli zarar beyan eden işletmeler, matrahsız veya düşük matrahlı beyannameler sunan mükellefler ile banka ve POS verileriyle uyumsuzluk gösterenler öncelikli incelemeye alınıyor.
GAYRİMENKUL İŞLEMLERİ DETAYLI İNCELENİYOR
Mekansal Veri Analizi Projesi kapsamında gayrimenkul alım-satım işlemleri kapsamlı şekilde analiz ediliyor. Taşınmazların konumu, imar durumu, metrekare değerleri ve bölgesel arz-talep dengesi gibi kriterler birlikte değerlendiriliyor. Uydu görüntüleri, tapu kayıtları ve coğrafi veriler kullanılarak piyasa değerinden sapmalar belirleniyor.
KİRA GELİRLERİ VE FİİLİ KULLANIM KARŞILAŞTIRILIYOR
Kira gelirlerine yönelik denetimlerde saha çalışmalarıyla elde edilen bulgular, elektrik, su ve doğal gaz tüketim verileriyle karşılaştırılıyor. Taşınmazların fiili kullanım durumu analiz edilerek, beyan edilen kira gelirleri ile gerçek kullanım ve piyasa koşulları arasında uyum olup olmadığı inceleniyor. Düşük beyan, hiç beyan etmeme ve muvazaalı kullanım gibi durumlar tespit ediliyor.
TEMETTÜ VE FİNANSAL GELİRLER İZLENİYOR
Menkul sermaye iradı gelirlerine yönelik denetimler kapsamında, Merkezi Kayıt Kuruluşu verileri üzerinden hisse senedi işlemleri, temettü ve kar payı dağıtımları analiz ediliyor. Mükelleflerin portföy büyüklükleri ve işlem hacimleri dikkate alınarak gelir akışları detaylı şekilde inceleniyor ve beyanlarla karşılaştırılıyor.
ŞİMŞEK’TEN SON GÜN UYARISI
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, eksik veya hiç yapılmayan beyanlar nedeniyle mükelleflerin cezalı tarhiyat, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi gibi yaptırımlarla karşılaşabileceğini belirtti.
“Gelişmiş analiz ve karşılaştırma sistemleri sayesinde beyanlar ile gelir arasındaki uyumsuzluklar hızlı ve etkin şekilde tespit edilebiliyor. Mükelleflerimizin, herhangi bir cezai işlemle karşılaşmamak için son gün yoğunluğunu beklemeden beyannamelerini gözden geçirmesi ve eksikliklerini tamamlaması önem taşıyor.” dedi.
VERGİDE GÖNÜLLÜ UYUM VURGUSU
Şimşek, vergiye gönüllü uyumun artırılmasının kamu maliyesinin sürdürülebilirliği ve vergi adaletinin sağlanması açısından temel öncelik olduğunu belirterek, kayıt dışı ekonomiyle mücadelenin kararlılıkla sürdürüleceğini ifade etti.
