Fındık fiyatları için Rekabet Kurumu harekete geçti: 6 büyük şirkete soruşturma

Türkiye'nin dünya fındık üretimindeki yaklaşık yüzde 70'lik payı ve 400 bin ailenin geçim kaynağı olması, fındık piyasasındaki rekabet koşullarını gündeme taşıdı. Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, fındık alım fiyatlarının serbest piyasa koşullarında belirlenip belirlenmediğine yönelik incelemelerin sürdüğünü açıkladı. Kurumun 22 Ekim'de 6 büyük teşebbüs hakkında ciddi rekabet ihlali şüphesiyle soruşturma açtığını belirten Küle, Ferrero'nun daha önce verdiği taahhütlerin de takip edildiğini bildirdi.

REKABET KURUMUNDAN FINDIK PİYASASINDA 6 BÜYÜK ŞİRKETE SORUŞTURMA

Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, Türkiye'nin stratejik tarım ürünlerinden fındığın alım-satım piyasasında yürütülen denetim ve soruşturmalara ilişkin açıklamalarda bulundu.

AA muhabirine değerlendirmelerde bulunan Küle, fındık alım fiyatlarının serbest ve adil rekabet ortamında oluşmasını sağlamak amacıyla sektördeki gelişmeleri yakından takip ettiklerini belirtti.

Bu kapsamda 22 Ekim'de fındık alım-satım pazarının önde gelen 6 büyük teşebbüsü hakkında ciddi rekabet ihlali şüphesiyle soruşturma açıldığını bildirdi.

Küle, soruşturma sırasında rekabet ihlalinde bulunduğu değerlendirilen başka şirketlerin tespit edilmesi halinde bu teşebbüslerin de incelemeye dahil edileceğini vurguladı.

FINDIK ALIM FİYATLARINDA ANLAŞMA ŞÜPHESİ ARAŞTIRILIYOR

Rekabet Kurumu, fındık piyasasında yürütülen soruşturma kapsamında üreticilerin satış fiyatlarını doğrudan etkileyebilecek iki temel iddiayı araştırıyor.

Bunlardan ilki, piyasadaki büyük alıcılarla yerel ve orta ölçekli alıcılar arasında fiyatların düşürülmesine yönelik bir bağlantı bulunup bulunmadığı.

Kurum, yerel alıcıların büyük alıcıların kontrolü veya yönlendirmesiyle fındık fiyatlarını baskılayarak üreticileri daha düşük fiyatlardan satış yapmaya zorlayıp zorlamadığını inceliyor.

İkinci önemli başlık ise pazarda birbirleriyle rekabet etmesi gereken alıcıların anlaşarak ortak alım fiyatı belirleyip belirlemediği.

Rekabet Kurumu Başkanı Küle, soruşturmanın temel amacını şu sözlerle açıkladı:

"Soruşturmada, şu sorulara net cevaplar arıyoruz. Birincisi, 'Pazarın en büyük alıcısı ile sahadaki yerel ve orta ölçekli alıcılar arasında fiyatları düşürmeye yönelik bir bağlantı var mı?' Yani yerel alıcılar, büyük alıcının kontrolü ve yönlendirmesiyle fiyatları baskılayıp üreticiyi ucuza satış yapmaya mı zorluyor? İkincisi, 'Pazarda birbiriyle rekabet etmesi gereken alıcılar, el altından anlaşarak ortak fiyat mı belirliyor?' Yani çiftçimiz ürününü satmak için hangi kapıya giderse gitsin, önceden kararlaştırılmış aynı düşük fiyatla karşılaşıp çaresiz mi bırakılıyor? Açtığımız bu soruşturmadan temel beklentimiz, fındık fiyatlarının masa başındaki anlaşmalarla değil, piyasanın kendi doğal akışı içinde, adil ve serbest rekabet ortamında oluşmasını sağlamaktır."

FINDIK SEKTÖRÜNDE SORUŞTURMA 22 EKİM'DE BAŞLATILDI

Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, yeni fındık sezonunun başlamasının ardından eylül ayında sektör genelinde bir ön araştırma başlatıldığını açıkladı.

Araştırma kapsamında Karadeniz'in batısından doğusuna kadar faaliyet gösteren başlıca teşebbüslerde kapsamlı yerinde incelemeler gerçekleştirildi.

Elde edilen bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi sonucunda fındık alım-satım pazarının önde gelen 6 büyük teşebbüsü hakkında 22 Ekim'de soruşturma açıldı.

Küle, Kurumun yalnızca şikayet üzerine harekete geçmediğini, üreticilerin haklarını korumak amacıyla resen sektör incelemeleri de yürüttüğünü belirtti.

FERRERO'NUN FINDIK ALIMLARI REKABET KURUMUNUN TAKİBİNDE

Rekabet Kurumu Başkanı Küle, fındık alım pazarının en büyük alıcısı konumundaki Ferrero hakkında geçmiş yıllarda yürütülen soruşturmaya da değindi.

Ferrero'nun pazardaki gücünü kötüye kullandığı iddiaları üzerine 2023-2024 yıllarında soruşturma gerçekleştirildiğini hatırlatan Küle, şirketin piyasa davranışlarının ayrıntılı şekilde incelendiğini söyledi.

Soruşturma sürecinde pazarda hakim durumda bulunduğu değerlendirilen Ferrero'nun taahhüt başvurusunda bulunduğunu açıklayan Küle, Rekabet Kurulunun söz konusu taahhütlerin rekabete ilişkin endişeleri gidereceği sonucuna ulaştığını belirtti.

Bu kapsamda Ferrero tarafından 2024, 2025 ve 2026 fındık alım sezonları için sunulan taahhütler kabul edilerek şirket açısından bağlayıcı hale getirildi.

FERRERO'YA AĞIR İDARİ PARA CEZASI UYARISI

Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, Ferrero'nun verdiği taahhütlere uyup uymadığının yakından takip edildiğini açıkladı.

Şirketin taahhütleri yerine getirmediğinin veya bunları dolanmaya çalışarak üreticileri mağdur ettiğinin tespit edilmesi halinde ağır idari para cezasının gündeme gelebileceğini belirtti.

Küle, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"O günden bugüne Ferrero'nun tüm adımlarını ve taahhütlere uyup uymadığını anbean izliyoruz. Üreticimizin içinin rahat olması adına bir kez daha altını çizmek isterim. Ferrero'nun taahhütlere uymadığını veya taahhütleri dolanmaya çalışarak çiftçimizi mağdur ettiğini tespit etmemiz durumunda, şirkete çok ağır idari para cezası verilmesi gündeme gelecektir."

TRABZON VE DÜZCE'DE 31 TEŞEBBÜSE PARA CEZASI UYGULANDI

Rekabet Kurumunun fındık piyasasında daha önce gerçekleştirdiği soruşturmalar kapsamında da çeşitli yaptırımlar uygulandığı açıklandı.

Küle, 2024 yılında şirketlerin kendi aralarında anlaşarak fındık alım ve satım fiyatlarını belirledikleri iddialarına yönelik iki ayrı soruşturma yürütüldüğünü hatırlattı.

Uzlaşma süreçlerinin ardından Trabzon'da faaliyet gösteren 21 teşebbüse, Düzce'de ise 10 teşebbüse para cezası uygulandığını bildirdi.

Böylece iki ilde toplam 31 teşebbüse yönelik idari para cezası kararı verildi.

Rekabet Kurumu Başkanı Küle, yerel düzeyde dahi olsa şirketlerin bir araya gelerek üreticilerin satış fiyatlarını belirlemesine izin vermeyeceklerini vurguladı.

TÜRKİYE DÜNYA FINDIK ÜRETİMİNİN YÜZDE 70'İNİ KARŞILIYOR

Fındığın Türkiye'nin iç ve dış ticareti açısından stratejik öneme sahip olduğunu belirten Rekabet Kurumu Başkanı Küle, Türkiye'nin dünya fındık üretimindeki payına dikkat çekti.

Türkiye'nin küresel fındık üretiminin yüzde 70'ini karşıladığını ifade eden Küle, yaklaşık 400 bin ailenin geçimini doğrudan fındık üretiminden sağladığını söyledi.

Özellikle Ordu, Giresun, Trabzon ve Düzce başta olmak üzere Karadeniz Bölgesi'nde fındık üretiminin önemli bir geçim kaynağı olduğunu belirtti.

Küle, fındığın ekonomik öneminin yanı sıra sosyal boyutuna da dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

"Başta Ordu, Giresun, Trabzon ve Düzce olmak üzere Karadeniz'in sarp yamaçlarında, yağmurda çamurda binbir güçlükle bahçesine bakan 400 bin civarında ailemiz geçimini doğrudan bu üründen sağlıyor. Fındık, o ailelerimizin evindeki ekmek, çocuklarının okul harçlığı ve bir yıllık umudu demektir. Dolayısıyla fındık, ekonomik boyutunun ötesinde sosyal ve insani boyutuyla da bizim kırmızı çizgimizdir."

REKABET KURUMU FINDIK PİYASASINI YAKINDAN İZLİYOR

Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, fındık üreticilerinin emeğini tedarik zincirinin bütün aşamalarında korumayı amaçladıklarını söyledi.

Ferrero hakkında verilen kararın ardından sektörün Ordu, Giresun, Düzce ve Trabzon başta olmak üzere tüm üretim havzalarında takip edildiğini belirtti.

Köylerdeki fındık alımlarından fabrikalara kadar tedarik zincirinin her aşamasının bölgesel ve yerel ölçekte değerlendirildiğini anlatan Küle, çiftçilerin aleyhine gelişen rekabet sorunlarına karşı resen incelemeler başlattıklarını ifade etti.

Kurumun sektördeki adil ve etkin rekabet koşullarını korumak amacıyla denetimlerini sürdüreceğini bildirdi.

FINDIK SORUŞTURMASI YENİ ŞİRKETLERİ DE KAPSAYABİLİR

Rekabet Kurumu Başkanı Küle, 22 Ekim'de başlatılan soruşturmanın yalnızca mevcut 6 teşebbüsle sınırlı kalmayabileceğini açıkladı.

İncelemeler sırasında çiftçileri mağdur eden veya rekabet kurallarını ihlal ettiği tespit edilen başka şirketlerin bulunması halinde soruşturmanın genişletileceğini belirtti.

Fındık fiyatlarının serbest ve adil rekabet koşullarında oluşmasını sağlamaya kararlı olduklarını ifade eden Küle, şu değerlendirmede bulundu:

"Alım yaptıkları fındığın fiyatlarını suni şekilde düşürmek isteyen, ürünü daha ucuza satın almayı hedefleyen ve bunun için rekabeti ihlal etmeyi göze alan kim varsa karşısında bizi bulacaktır. Açtığımız soruşturmayı bu kararlı iradeyle yürüteceğiz. Açıkça söylüyorum, incelemelerimiz sürecinde çiftçimizi mağdur eden, rekabeti ihlal eden ilave teşebbüsler tespit etmemiz durumunda onları da tereddütsüz soruşturmaya dahil edeceğiz. Değerli üreticimizin emeğinin karşılığını bulması için sektörü sıkı bir şekilde takip etmeye ve sonuna kadar çalışmaya devam edeceğiz."