Çin'in HALF tesisi, 2,2 milyar eV enerjili ilk elektron demetini ateşledi

Çin’in dördüncü nesil ışık kaynağı projesi Hefei İleri Işık Tesisi’nde (HALF), 192 metrelik lineer hızlandırıcıyla ilk elektron demeti üretildi. Demetin 2,2 milyar elektron voltluk (eV) enerji seviyesine ulaşmasıyla, 2028’de tamamlanması planlanan projede önemli bir aşama geçildi. Yeni altyapı, Çin’in bilimsel araştırma kapasitesini artırırken teknoloji ve sağlık alanlarındaki rekabet gücünü de desteklemeyi amaçlıyor.

X-IŞINLARINDA YÜKSEK PARLAKLIK 

Süper mikroskop niteliğindeki senkrotron ışık kaynağı, maddenin atomik ve nanometre altı ölçekte incelenmesine imkân tanıyor. Dördüncü nesil sistemlerin yüksek parlaklıktaki X-ışınlarından yararlanacak tesis, bilimsel araştırmalar için daha ayrıntılı inceleme olanakları sunacak.

Önceki nesil sistemlere göre 100 kat daha parlak ve yüksek tutarlılığa sahip X-ışınları üretmesi bekleniyor. HALF, Pekin’deki HEPS ve Şanghay Senkrotron Tesisleri ile birlikte çalışarak Çin’in araştırma altyapısını güçlendirecek. Bu tesislerin bütünleşmesiyle ülkenin küresel bilimsel araştırma kapasitesinin daha ileri bir seviyeye taşınması hedefleniyor.

ÇİPTE YERLİ ALTYAPI 

Tesiste toplam 35 deney istasyonu yer alacak. İlk aşamada kurulacak birimler arasında, yarı iletken üretiminin kritik teknolojilerinden aşırı ultraviyole litografiye (EUV) yönelik araştırma platformu da bulunuyor.

ABD öncülüğündeki ihracat kısıtlamaları ve ambargoların etkilediği gelişmiş çip üretiminde teknolojik bağımsızlığını güçlendirmek isteyen Çin, bu platformla yerli çip mimarilerini kendi araştırma altyapısında geliştirme imkânı kazanacak. Tesisin kullanım alanı yarı iletkenlerle sınırlı kalmayacak.

Yüksek sıcaklık süperiletkenliği, yeni nesil batarya hücreleri ve gelişmiş malzeme bilimi çalışmalarına da doğrudan veri sağlayacak. Farklı stratejik sektörleri destekleyecek bu kapasite, Doğu Asya’nın teknoloji üretim yapısını yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.

SAĞLIKTA ARAŞTIRMA KAPASİTESİ 

Çin, 1989’da inşa ettiği ilk ışık kaynağından SARS virüsünün yapısının çözülmesi ve kanser araştırmaları gibi alanlarda yararlandı. HALF yatırımıyla sağlıkta yerli yenilik geliştirme kapasitesinin de artırılması amaçlanıyor. Tesis, Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıkların hücresel mekanizmalarının anlaşılmasından yeni ilaç moleküllerinin geliştirilmesine kadar geniş bir araştırma alanına hizmet verecek.

Sanayi ve tıp çalışmalarını aynı çatı altında buluşturacak altyapı, biyoteknoloji araştırmalarını destekleyerek yüksek katma değerli biyomedikal ürünlerin geliştirilmesine katkı sağlayacak.