Çin'den bilişsel harp mimarisi: Yapay zekalı savaş uçağı ve otonom filo

Çin’in yeni nesil savaş uçağı programlarıyla ilişkilendirilen Shenyang Uçak Tasarım ve Araştırma Enstitüsü, askeri havacılıkta otonomi, bağımsız navigasyon ve insan-makine iş birliğini aynı mimaride bir araya getiren yeni bir araştırma yaklaşımı ortaya koydu. Zhang Dong ve ekibinin yayımladığı bilimsel çalışmada, yüksek iş yükü veya fiziksel yetersizlik nedeniyle pilotun görev yapamadığı durumlarda uçuş kontrolünü devralabilecek yapay zeka tabanlı sistemler ele alınıyor. Yaklaşımın, J-50 gibi yeni nesil platformlarla ilişkilendirilen daha geniş otonom savaş uçağı mimarilerine temel oluşturabileceği değerlendiriliyor.

BİLİŞSEL MANEVRA

Çalışmanın merkezinde 'bilişsel manevra kabiliyeti' olarak tanımlanan kontrol yaklaşımı bulunuyor. Sistem, geleneksel uçuş kontrolünün ötesine geçerek karmaşık taktik komutları doğrudan uçuş manevralarına dönüştürmeyi amaçlıyor. Temel emniyet ve uçuş kararlılığı işlevleri geleneksel kontrol katmanlarında tutulurken, rota ve yörünge optimizasyonu ile belirli taktik kararların yapay zeka algoritmaları tarafından yürütülmesi öngörülüyor. Pilotun yüksek iş yükü altında kaldığı veya görev yapamaz hale geldiği durumlarda yazılımın uçuş kontrolünde daha fazla sorumluluk üstlenmesi hedefleniyor.

GPS’SİZ SEYRÜSEFER

Araştırmada öne çıkan bir diğer başlık, elektronik harp ortamlarında uydu navigasyonuna bağımlılığı azaltan çok katmanlı konumlandırma mimarisi. Kuantum ataletsel navigasyon, jeomanyetik haritalama, görsel referans sistemleri ve arazi tabanlı konumlandırma yöntemlerinin aynı yapı içinde kullanılması planlanıyor. Bu yaklaşım, GPS sinyalinin karıştırıldığı veya tamamen kullanılamadığı koşullarda farklı sensör ve referans kaynaklarından elde edilen verileri birleştirerek uçağın konum bilgisini sürdürebilmesini amaçlıyor. Kuantum sensörler ve bağımsız seyrüsefer sistemleri de bu mimarinin temel bileşenleri arasında yer alıyor.

İNSAN-MAKİNE AĞI

Mürettebatlı savaş uçakları ile insansız hava araçlarının aynı ağ üzerinden birlikte çalışması da araştırmanın önemli bölümlerinden birini oluşturuyor. Çin’in J-36 ve J-50 gibi yeni nesil platformlarıyla ilişkilendirilen bu yaklaşımda, insanlı uçakların komuta ve görev paylaşımı açısından İHA’larla daha sıkı bir koordinasyon içinde hareket etmesi öngörülüyor. Böylece tek bir platformun kabiliyetinden ziyade, farklı hava araçlarının sensör, silah ve görev verilerini ortak bir ağ üzerinden kullanabildiği dağıtık bir savaş mimarisi hedefleniyor.

SANAL LİDER

Komuta görevindeki uçağın devre dışı kalması halinde İHA grubunun görev dağılımını otomatik olarak yeniden düzenlemesi için “sanal lider” olarak tanımlanan yazılım yaklaşımı üzerinde de çalışılıyor. Sistem, filo içindeki diğer platformların konumunu, görev durumunu ve mevcut kapasitesini değerlendirerek komuta sorumluluklarını yeniden dağıtmayı amaçlıyor. Böylece merkezi komuta unsurunun kaybedildiği bir durumda operasyonun tamamen kesilmesi yerine İHA grubunun dağıtık biçimde görevini sürdürebilmesi hedefleniyor.

KADEMELİ TEST

Otonom filo yönetimi ve bilişsel uçuş kontrolü gibi teknolojilerin doğrudan gelişmiş savaş uçaklarına aktarılmasından önce daha düşük maliyetli insansız platformlarda kademeli olarak sınanması planlanıyor. Bu testlerin yapay zeka tabanlı karar verme, GPS’siz navigasyon ve ağ içindeki görev paylaşımının gerçek uçuş koşullarındaki performansını ölçmesi bekleniyor. Shenyang’ın ortaya koyduğu yaklaşım, yeni nesil askeri havacılıkta platform performansının yanı sıra otonom yazılım, bağımsız seyrüsefer ve ağ tabanlı filo yönetiminin de temel tasarım unsurları arasına girdiğini gösteriyor.