Çin elektrikli araç ihracatında rekor kırdı

Orta Doğu’da yaşanan gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki abluka, küresel enerji tedarik zincirinde yeni bir baskı oluşturdu. Dünya ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının önemli bir bölümünün bu hattan geçmesi, krizle birlikte özellikle Asya ve Afrika pazarlarında akaryakıt fiyatlarını yukarı taşıdı. Artan yakıt maliyetleri, gelişmekte olan ülkelerde elektrikli araçlara yönelimi hızlandırdı. Bu süreçte Çinli üreticilerin küresel elektrikli araç ihracatı da güçlü bir ivme yakaladı. Düşünce kuruluşu Ember’in gümrük verilerine dayandırdığı analize göre, Çin’in elektrikli araç ihracatı aylık 9.4 milyar dolara ulaştı. Çin Otomobil Üreticileri Birliği verileri ise binek elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araç ihracatının yıllık bazda iki kattan fazla artarak 435 bin adede çıktığını gösterdi.

 

PETROL FATURASINI AZALTMA ARAYIŞI
Akaryakıt fiyatlarındaki artış, hanehalkı bütçelerinde ulaşım giderlerini yükseltirken, hükümetleri de petrol ithalatı yükünü azaltmaya yönelik adımlar atmaya yöneltti. Laos, petrol ithalat faturasını düşürmek amacıyla benzinli içten yanmalı araç ithalatını yasakladı. Etiyopya ise benzer bir yaklaşımla yalnızca elektrikli araç ithalatına izin veren bir politika izliyor. Çin Ticaret Bakanlığı verilerine göre Afrika kıtası, Çin menşeli elektrikli araç ithalatını yüzde 130 artırarak 44 bin adet seviyesine çıkardı. Bu artış, Çinli üreticilerin gelişmekte olan pazarlardaki etkisini daha görünür hale getirdi.

 

ÇİNLİ ÜRETİCİLER YENİ PAZARLARA AÇILIYOR
Elektrikli araç talebindeki artış, Çinli otomotiv şirketlerinin küresel büyüme planlarını da hızlandırıyor. Geely Auto CEO’su Jerry Gan, şirketin önümüzdeki beş yılda denizaşırı pazarlara açılımını artıracağını ve Güneydoğu Asya, Avrupa ile Latin Amerika’ya odaklanacağını açıkladı. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, dünya genelindeki elektrikli otomobillerin yaklaşık yüzde 60’ı Çinli üreticiler tarafından tedarik ediliyor. Bu tablo, Çin’in elektrikli araç üretimindeki ölçeğinin küresel pazarlardaki rekabeti doğrudan etkilediğini gösteriyor. Güneydoğu Asya’daki talep artışı, bölgesel üreticilere de yansıdı. Vietnamlı üretici VinFast’in çeyreklik gelirlerinde yıllık yüzde 42’lik büyüme kaydedildi.

 

ŞARJ ALTYAPISI SATIŞLARIN GERİSİNDE
Elektrikli araç satışlarındaki hızlı artışa rağmen, şarj altyapısının aynı hızda gelişmemesi önemli bir sorun olarak öne çıkıyor. Birçok gelişmekte olan pazarda araç sayısı artarken, halka açık şarj noktalarının yetersiz kalması kullanıcı deneyimini ve benimsenme hızını etkiliyor. UBS Çin Otomotiv Endüstrisi Araştırmaları Başkanı Paul Gong, yeterli şarj altyapısı ile elektrikli araç filosunun aynı anda büyümediği ülkelerde klasik bir “tavuk-yumurta” sorunu yaşandığını belirtti. Gong’a göre bu aşamada hükümetlerin ve devlet şirketlerinin altyapıya doğrudan destek vermesi, elektrikli araçların benimsenmesini hızlandırabilir. Çinli otomotiv şirketlerinin Çin dışındaki pazarlarda kendi şarj ağlarını kurma konusunda sınırlı ticari teşvike sahip olması, devlet kontrolündeki enerji şirketlerinin rolünü artırıyor. Omdia’dan Chris Liu da gelişmekte olan pazarlarda şebeke bağlantıları ve bakım maliyetleri nedeniyle özel sektörün şarj ağı kurmakta zorlandığını belirtiyor.

 

ASYA’DA KAMU DESTEKLİ YATIRIMLAR
Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, gelişmekte olan ülkelerde şarj altyapısı yatırımları kamu destekleriyle ilerliyor. Tayland’da 424 binden fazla elektrikli araca karşılık yaklaşık 12 bin halka açık şarj noktası bulunuyor. Malezya’da hükümetin şarj noktası işletmecilerine sağladığı vergi indirimleri ve mali teşvikler, halka açık hızlı şarj istasyonu sayısında yüzde 70’in üzerinde artış sağladı. Endonezya’da ise devlet enerji şirketi PLN, kısa sürede 4 bin 500’den fazla halka açık şarj istasyonunu devreye aldı. Bu yatırımlar, araç satışlarının hızlandığı pazarlarda altyapı darboğazının azaltılması açısından kritik görülüyor. Ancak elektrikli araç sayısındaki artışın devam etmesi, şarj ağı yatırımlarının da daha hızlı büyümesini gerektiriyor.

 

AFRİKA’DA ŞARJ AĞI GENİŞLİYOR
Afrika’da da elektrikli araç pazarının büyümesiyle birlikte şarj altyapısı ihtiyacı artıyor. Etiyopya’da acil olarak 1.170’ten fazla istasyona ihtiyaç duyulduğu belirtilirken, devlet elektrik idaresi başkent Addis Ababa’da ilk etapta 40 istasyonun inşaatını sürdürüyor. Kenya’da devlet kontrolündeki Kenya Power, 44 yeni şarj istasyonunu yatırım planına dahil etti. Kıta genelinde yaklaşık 2 bin halka açık şarj istasyonu bulunurken, bu ağda en büyük pay Güney Afrika’ya ait. Ticari elektrikli araç kiralama şirketi Everlectric’in CEO’su Ndia Magadagela, elektrik dağıtım şirketlerinin bu dönüşümü gelecekteki büyük elektrik talebi ve yeni gelir alanı olarak gördüğünü belirtiyor. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre küresel elektrikli araç satışlarının 23 milyon adede ulaşması ve pazar payının yüzde 30’a çıkması bekleniyor. Ancak gelişmekte olan pazarlarda bu büyümenin kalıcı hale gelmesi, şarj altyapısının yaygınlığına, elektrik şebekesinin güvenilirliğine ve uygun fiyatlı modellerin pazara sunulmasına bağlı olacak.