CERN, dünyanın en güçlü parçacık hızlandırıcısını 11,3 tesla mıknatıslarla yükseltti

Avrupa Nükleer Araştırma Örgütü CERN, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın modernizasyonuna yönelik yürüttüğü Yüksek Lüminesanslı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı programında önemli bir test aşamasını tamamladı. CERN, HiLumi LHC kapsamında geliştirilen yeni nesil süper iletken mıknatısların 8 Temmuz’da gerçekleştirilen testlerde 16 bin 230 amperlik tam tasarım akımına ulaştığını açıkladı. 2030 yılında faaliyete geçmesi hedeflenen HiLumi LHC, mevcut çarpıştırıcıya kıyasla çok daha yüksek veri hacmi üretecek. Böylece Standart Model’in ötesindeki nadir fiziksel olayların araştırılması için daha fazla çarpışma verisi elde edilecek.

MANYETİK ALAN GÜCÜ YÜZDE 35 ARTTI

İç Üçlü Dizi test tesisinde yürütülen çalışmalarda, mevcut niyobyum-titanyum mıknatısların yerine niyobyum-kalay süper iletken bobinlere sahip dört kutuplu mıknatıslar kullanıldı. Yeni teknolojiyle manyetik alan gücü yüzde 35 artarak 11,3 teslaya yükseldi. Mıknatısların açıklık çapı ise 70 milimetreden 150 milimetreye çıkarıldı. Daha geniş açıklık, parçacık ışınlarının daha dar bir alanda odaklanmasına ve deneylerdeki çarpışma oranının artırılmasına imkân sağlıyor. Testlerin önemli sonuçlarından biri de mıknatısların, süper iletken durumun bozulması anlamına gelen sönme yaşanmadan tam çalışma akımına ulaşması oldu. CERN Büyük Mıknatıs Tesisi Başkanı Susana Izquierdo Bermudez, sistemin yüksek bir hafıza özelliği sergilediğini belirtti. Bermudez, bu durumun devreye alma sürelerini, kriyojenik tüketimi ve operasyonel maliyetleri azaltacağını ifade etti.

17 ELEKTRİK DEVRESİ TAM AKIMLA TEST EDİLDİ

Test kampanyasında yalnızca mıknatıslar değil, İç Üçlü Dizi test tesisinin bütün bileşenleri de sınandı. Toplam 17 elektrik devresinin tamamı nominal akımlarla çalıştırıldı. Çarpışma sonrasında parçacık ışınlarını birbirinden ayıracak dipol mıknatısı ile düzeltici devrelerin doğrulaması da gerçekleştirildi. Olası bir acil durumda, eksi 271 dereceye, diğer ifadeyle 1,9 Kelvin sıcaklığa kadar soğutulan sıvı helyum sistemine 38 megajoulelük depolanmış manyetik enerjinin güvenli biçimde aktarılabildiği teyit edildi. İç Üçlü Dizi Operasyonları Başkanı Samer Yammine, testlerin ardından donanım devreye alma aşamasının başarıyla tamamlandığını ve elde edilen verilerin analizine başlandığını bildirdi.

İKİNCİ TEST SÜRECİ EYLÜLDE BAŞLAYACAK

CERN mühendisleri, süper iletken mıknatıslar, güç dönüştürücüleri, vakum sistemleri ve soğutma altyapısından elde edilen entegre verileri incelemeyi sürdürüyor. İç Üçlü Dizi Tesis Müdürü Marta Bajko, Eylül ayında başlayacak ikinci test sürecinde operasyon prosedürlerinin doğrulanmasına ve sistem performansının tekrarlanabilirliğine odaklanılacağını açıkladı. HiLumi LHC kapsamında yürütülen altyapı çalışmalarıyla Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın çarpışma ve veri toplama kapasitesinin artırılması amaçlanıyor.