BIST 100 için kademeli model önerisi! Dünya borsaları 24 saat işlemi konuşuyor

Döviz, kripto para ve vadeli işlem piyasalarının günün büyük bölümünde açık olması, dünya borsalarının klasik seans düzenini yeniden ele almasına yol açıyor. Farklı saat dilimlerindeki yatırımcılara erişmek isteyen büyük borsalar, ana seansın öncesinde ve sonrasında işlem yapılabilen süreleri genişletmeye hazırlanıyor.

ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu, ABD pay piyasalarında 24 saatlik işleme geçiş hazırlıklarını görüşmek üzere 17 Eylül 2026’da yuvarlak masa toplantısı düzenleyecek. Toplantıda gece işlemlerini destekleyecek altyapı, operasyonel dayanıklılık, yatırımcıların korunması ile modelin sağlayacağı fırsatlar ve oluşturabileceği riskler ele alınacak.

Londra Menkul Kıymetler Borsası da ‘LSE 24’ adıyla haftanın beş günü 24 saate yakın işlem imkânı sunacak ayrı bir platform hazırladığını açıkladı. İlk aşamada borsa yatırım ürünlerinin işlem görmesi planlanan platformun 2026 yılı sonuna kadar müşteri testlerine açılması, ilk ürünlerin ise 2027’nin ilk yarısında devreye alınması hedefleniyor.

Küresel borsalardaki bu adımlar, Borsa İstanbul’da pay piyasasının çalışma süresinin uzatılmasının mümkün olup olmadığı tartışmasını gündeme getiriyor. Türkiye’de pay piyasasında gece işlemi bulunmazken, Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda uygulanan akşam seansı mevcut örneği oluşturuyor.

SPK’DA ARAŞTIRILDI
Türkiye’de uzatılmış işlem saatleri daha önce de araştırma konusu oldu. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) bünyesinde 2017 yılında hazırlanan uzmanlık çalışmasında, Borsa İstanbul Pay Piyasası’nın normal açılış öncesinde ve kapanış sonrasında ek seanslara açılmasının uygulanabilirliği incelendi.

Araştırmada işlem saatlerinin uzatılmasının küresel borsalarla zaman uyumunu artırabileceğine dikkat çekilirken, düşük likidite, yüksek fiyat dalgalanmaları ve alış-satış farklarının açılması gibi riskler de ele alındı. Bu risklerin azaltılması için yalnızca limit fiyatlı emirlerin kabul edilmesi, tek fiyat yönteminin uygulanması ve işlem görebilecek menkul kıymetlerin sınırlandırılması seçenekleri değerlendirildi.

SPK bünyesinde böyle bir araştırma hazırlanmış olmasına karşın, çalışmanın ardından Borsa İstanbul Pay Piyasası’nda akşam seansı veya kesintisiz işlem modeline yönelik kamuoyuna açıklanmış somut bir adım atılmadı. Yaklaşık dokuz yıl önce hazırlanan çalışma, küresel piyasalarda 24 saatlik işlemlerin tartışıldığı mevcut ortamda yeniden gündeme geldi.

PİYASALARDA 24 SAAT GÜNDEMİ
Ahlatçı Yatırım Araştırma Müdür Yardımcısı Dinçer Kurt, SEC’in gece seanslarını ve 24 saat kesintisiz işlem modelini görüşmeye hazırlanmasının pay piyasalarında yeni bir dönemin başlayabileceğine işaret ettiğini söyledi. Kurt, Londra Borsası’nın LSE 24 adıyla günün büyük bölümünde işlem yapılabilecek ayrı bir platform hazırlamasının da klasik seans yapılarının yeniden ele alındığını gösterdiğini belirtti.

İşlem saatlerini uzatma isteğinin arkasında farklı saat dilimlerindeki yatırımcılara ulaşma hedefinin bulunduğunu ifade eden Kurt, Asya’daki yatırımcıların ABD veya Avrupa piyasalarının açılmasını beklemek istemediğini söyledi. Döviz, kripto para ve vadeli işlem piyasalarının günün büyük bölümünde açık olmasının yatırımcı alışkanlıklarını değiştirdiğini kaydeden Kurt, borsaların küresel işlem hacmi ve veri gelirlerinden daha fazla pay almak istediğini vurguladı.

HABERE ANLIK TEPKİ
Türkiye’de işlem saatlerinin uzatılmasının en önemli katkısının küresel piyasalarla zaman uyumunu artırmak olacağını belirten Kurt, ABD’den gelen ekonomik verilerin, Fed açıklamalarının, şirket bilançolarının ve jeopolitik gelişmelerin çoğu zaman Borsa İstanbul kapandıktan sonra fiyatlandığını söyledi.

Kurt, akşam seansının yatırımcıların aynı gün içinde pozisyonlarını yeniden düzenlemelerine imkân sağlayabileceğini, küresel gelişmelere ertesi sabahı beklemeden tepki verilmesinin açılışta oluşabilecek sert fiyat boşluklarının azalmasına katkı sunabileceğini ifade etti.

AKŞAM SEANSI TECRÜBESİ 
Ahlatçı Yatırım Araştırma Müdür Yardımcısı Dinçer Kurt, Borsa İstanbul’un VİOP tarafında akşam seansı tecrübesi bulunduğunu hatırlatarak, işlem sürelerinin uzatılmasının teknik olarak mümkün olduğunu söyledi. Ancak pay piyasasında benzer bir uygulamaya geçilmesinin daha kapsamlı hazırlık gerektireceğini belirten Kurt, takas süreçlerinden KAP açıklama düzenine, piyasa gözetiminden aracı kurumların risk yönetimine kadar birçok alanın yeni sisteme uyarlanması gerektiğini kaydetti. Kurt, halka açık şirketlerin özel durum açıklamaları ile finansal sonuçlarını hangi zaman diliminde yayımlayacağının da yeniden ele alınması gerekeceğini söyledi. İşlem saatlerinin uzatılmasının toplam hacmi otomatik olarak artırmayacağını belirten Dinçer Kurt, mevcut hacmin daha uzun bir zaman dilimine yayılması halinde akşam saatlerinde piyasa derinliğinin zayıflayabileceğini söyledi.

PİLOT SEANSLARLA BAŞLAYALIM 
Türkiye için en uygun modelin doğrudan 24 saatlik işlem yerine kontrollü bir akşam seansı olabileceğini belirten Kurt, uygulamanın ilk aşamada BIST 30 payları ve likit borsa yatırım fonlarıyla başlatılabileceğini söyledi. Kurt, saat 23.00’e kadar sürecek pilot seansların yatırımcı davranışını ve piyasa derinliğini test etmek açısından sağlıklı bir başlangıç oluşturabileceğini vurguladı.

ABD’DE GENİŞ SEANS
Gedik Yatırım Yatırım Danışmanlığı Müdür Yardımcısı Onurcan Bal ise ABD hisse piyasalarında hâlihazırda geniş bir işlem zaman dilimi bulunduğunu ve sabah erken saatlerden akşama kadar işlem yapılabildiğini söyledi. Bal, gündemdeki yeni tartışmanın bu sürecin 7 gün 24 saat kesintisiz hale getirilmesinin operasyonel boyutuna odaklandığını ifade etti.
Kesintisiz işlemin piyasaların kapalı olduğu saatlerde yaşanan makroekonomik veya jeopolitik gelişmelere anlık tepki verilmesini sağlayabileceğini belirten Bal, gece seanslarında hacmin düşmesine bağlı olarak alım-satım makasının açılabileceğini ve oynaklık riskinin artabileceğini söyledi.

HACİM SINIRLI KALIYOR
Borsa İstanbul’da 7 gün 24 saatlik modelin mevcut koşullarda uygulanabilirliğinin yüksek görünmediğini belirten Onurcan Bal, vadeli işlemler tarafında başlatılan akşam seansındaki hacimlerin dahi düşük kaldığına dikkat çekti. Bal, Türkiye’de düşük hacim nedeniyle aşırı oynak fiyat hareketlerinin ortaya çıkabileceğini ve kesintisiz işlemin manipülatif işlemlere zemin hazırlayabileceğini söyledi. Bu nedenle ABD’deki uygulamanın pilot çalışma gibi takip edilmesi gerektiğini kaydeden Bal, geçiş sürecinin, karşılaşılan zorlukların ve fiyatlamalara etkisinin incelenmesinde fayda bulunduğunu vurguladı. Bal, Borsa İstanbul tarafında hızlı bir adım beklemediğini belirterek, operasyonel gereksinimler ve hacim düşüklüğü nedeniyle kesintisiz işlemin ek yükümlülük ve yatırımcı mağduriyeti riski taşıdığını söyledi.

ALTYAPI YÜKÜ ARTAR
Kesintisiz işlem modelinin yalnızca borsanın işlem sisteminin açık tutulması anlamına gelmediğini belirten Onurcan Bal, takas süreçlerinin, saklama kuruluşlarının ve aracı kurumların operasyonel altyapılarının da 24 saatlik düzene uyarlanması gerektiğini ifade etti. Bu dönüşümün ek maliyetler ve yeni düzenlemeler gerektireceğini söyleyen Bal, düşük likidite ortamında manipülasyonların önüne geçilmesi için güvenlik önlemlerinin güçlendirilmesinin şart olduğunu vurguladı.

ÖNCELİK PİYASA KALİTESİ
Gedik Yatırım Yatırım Danışmanlığı Müdür Yardımcısı Onurcan Bal, küresel piyasalarda daha uzun ve kesintisiz işlemlere doğru bir eğilim bulunduğunu, ancak ABD’nin atacağı adımın doğrudan Borsa İstanbul’da işlem saatlerinin uzatılması sonucunu doğurmasını beklemediğini söyledi.

Türkiye’de zaman içinde kademeli adımlar atılabileceğini belirten Bal, işlem saatlerinin aşamalı olarak uzatılmasının veya kapanış sonrasında işlem gören ürün sayısının artırılmasının değerlendirilebileceğini ifade etti.

KISA VADEDE BEKLEMİYOR
Onurcan Bal, uzun vadede Borsa İstanbul’da işlem saatlerinin uzatılabileceğini, ancak kısa vadede mevcut yapıda bir değişiklik beklemediğini söyledi. Bu tür adımlar için yerli ve yabancı yatırımcı ilgisinin, yabancı fon girişlerinin ve genel işlem hacminin artması gerektiğini belirten Bal, ilk aşamada seansların kademeli olarak uzatılmasının veya akşam saatlerinde işlem gören ürün sayısının artırılmasının daha rasyonel olabileceğini söyledi. 

YABANCILARIN İŞLEM HACMİNİ DESTEKLER
İşlem saatlerinin uzamasının yabancı yatırımcıların Türkiye piyasasına erişebildiği süreyi genişletebileceğini kaydeden Ahlatçı Yatırım Araştırma Müdür Yardımcısı Dinçer Kurt, küresel piyasalarla ortak işlem zamanının artmasının uluslararası yatırımcıların Borsa İstanbul’daki pozisyonlarını daha uzun süre yönetmelerini kolaylaştırabileceğini belirtti. Kurt, bunun işlem hacmini ve Borsa İstanbul’un uluslararası görünürlüğünü destekleyebileceğini söyledi.