Beyinde toksik proteinleri temizleyen mikro kanal ağı tespit edildi

University College London (UCL) sinirbilimcileri, beynin günlük işlevleri sırasında oluşan zararlı atıkların organ dışına taşınmasını araştırırken yeni bir mikroskobik yapı belirledi. Farelerde ve ameliyatla alınan canlı insan beyin dokusunda incelenen kanallar, amiloid beta ve anormal tau proteinlerinin beyin yüzeyine ilerlediği bir yol oluşturuyor. Bulgular, bu proteinlerin birikimini önleyen doğal tahliye mekanizmalarının anlaşılmasına katkı sağlayabilir.

MİKROSKOBİK KANAL AĞI 

Yaklaşık 2 mikrometre genişliğindeki kanallar, birbirine bağlı karmaşık bir ağ halinde kan damarları boyunca uzanıyor; beyni çevreleyen zarlara ve sinir hatlarına ulaşıyor. Prof. David Attwell ve ekibi, kanalların vücuttaki lenf düğümlerinde de bulunan, sıvı taşıyan 'fibroblastik retiküler hücreler' tarafından oluşturulduğunu belirledi.

Floresan işaretli proteinlerle yapılan fare deneylerinde, amiloid beta ve tau proteinlerinin uygulamadan yalnızca 7,5 dakika sonra kanalların üst yüzeyine kadar ilerlediği ve kanallarda biriktiği görüldü.

İNSAN DOKUSUNDA BULGULAR 

Ekip, beyin tümörü ameliyatı geçiren beş hastadan alınan canlı dokularda da benzer yapılar görüntüledi. İnsan dokusuna uygulanan işaretli tau ve amiloid beta proteinleri, farelerde görülenlere benzer boyuttaki kanallarda yoğunlaştı.

Bu sonuç, insan beyninin de aynı temizlik yolunu kullanabileceği ihtimalini güçlendirdi. Alzheimer modeli farelerde ise hayvanların kendi ürettiği amiloid beta proteinlerinin doğal olarak bu kanalların içinde bulunduğu tespit edildi.

TEDAVİ İÇİN HEDEF 

Zararlı proteinlerin üretimine odaklanan araştırmaların yanında bu çalışma, beynin doğal atık tahliye mekanizmasını inceliyor. Henüz ön baskı aşamasındaki bulgular, canlı insanlarda kanal içindeki sıvı akışını sağlayan pompalama mekanizmasının nasıl çalıştığını araştırmak için zemin oluşturuyor.

Kan damarlarının atım gücü, incelenecek olası mekanizmalar arasında yer alıyor. Toksik atık akışının yavaşlamasının Alzheimer’ın başlamasındaki rolünün anlaşılmasıyla, kanal akışını ve pompalama hızını artıracak tedavilerin geliştirilmesi hedefleniyor.