Bellek fiyatlarının 2026 sonuna kadar yüzde 95 artması bekleniyor

Yapay zeka altyapı yatırımları ve veri merkezi talebi, bellek endüstrisinde fiyatları yukarı taşırken, sektörün üç büyük üreticisi Samsung, SK Hynix ve Micron hakkında ABD’de tröst davası açıldı. DRAM ve NAND pazarında artan talep, son yıllarda üreticilerin kapasite planlamalarını doğrudan etkilerken, bellek fiyatlarında son dört yılda yüzde 700’e varan artışlar görüldü. Bu yükseliş, Apple, Sony ve Microsoft gibi teknoloji şirketlerinin ürün maliyetlerini artırırken, pazarın büyük bölümünü kontrol eden üreticileri de hukuki sürecin merkezine taşıdı. Davada üç şirket, DRAM arzını kasıtlı olarak sınırlayarak fiyatları yapay biçimde yükseltmekle suçlanıyor.

 

KALİFORNİYA’DA TOPLU DAVA AÇILDI
Law360’ın hukuki kaynaklara dayandırdığı rapora göre, Kaliforniya’da 17 davacıdan oluşan bir grup, bellek fiyatlarındaki sert yükselişin yalnızca piyasa koşullarından kaynaklanmadığını savunarak yargıya başvurdu. Garciaguirre ve diğerleri ile Samsung Electronics Co., Ltd. ve diğerleri arasında görülen davada, Samsung, SK Hynix ve Micron “üçlü oligopol” olarak nitelendiriliyor. Davacılar, üreticilerin fiyatların yükseldiği dönemde geleneksel DRAM üretimini düşük tuttuğunu, üretim kapasitesini daha yüksek kâr marjı sunan yapay zeka odaklı HBM belleklerine kaydırdığını ve spot piyasadaki fiyatları artırmak için geleneksel tedarik kanallarını sınırladığını ileri sürüyor. Başvuruda, rekabetçi bir piyasada üreticilerden en az birinin yüksek fiyatlara karşı üretimi artırarak fiyat baskısı oluşturması gerektiği belirtiliyor.

 

YÜKSEK GİRİŞ ENGELLERİ GÜNDEME GELDİ
Dava, gelişmiş bellek endüstrisindeki yüksek giriş engellerini de yeniden gündeme taşıdı. Yeni bir üretim tesisi kurmak, on milyarlarca dolarlık sermaye yatırımı, uzun hazırlık süreleri ve yüksek düzeyde teknik bilgi birikimi gerektiriyor. Bu nedenle pazardaki mevcut büyük üreticilerin kapasite kararları, fiyatlar üzerinde doğrudan belirleyici olabiliyor. Davacılar da bu yapının, Samsung, SK Hynix ve Micron’un piyasa gücünü artırdığını ve arz yönetimi üzerinden fiyatları etkileyebilecek bir konum oluşturduğunu savunuyor.

 

ÜÇÜNCÜ BÜYÜK FİYAT SABİTLEME İDDİASI
Mevcut dava sonuçlanırsa, bellek endüstrisi son 30 yılda üçüncü büyük fiyat sabitleme süreciyle karşı karşıya kalmış olacak. 1998-2002 döneminde Samsung, Hynix, Micron, Infineon ve Elpida fiyatları sabitlemek için komplo kurmaktan suçlu bulunmuştu. Bu süreçte Samsung 300 milyon dolar, SK Hynix ise 185 milyon dolar para cezası ödemişti. 2010’ların sonunda da bellek fiyatlarının hızlı yükselmesi üzerine 2018’de ABD’de toplu dava açılmış, ancak dava yeterli kanıt bulunamaması nedeniyle temyizde reddedilmişti. Aynı dönemde Çin hükümeti de üreticilere yönelik geniş kapsamlı bir soruşturma başlatmıştı.

 

2026 İÇİN YENİ FİYAT ARTIŞI BEKLENTİSİ
Hukuki süreç devam ederken, eski Samsung Çin yöneticisi ve bellek endüstrisi danışmanı Ethan Tan, Jefferies Equity Research analistleriyle yaptığı toplantıda fiyatlara ilişkin dikkat çekici projeksiyonlar paylaştı. Tan’a göre bellek fiyatlarında 2026’nın üçüncü çeyreğinde yüzde 40 ila yüzde 50 arasında artış görülebilir. 2026’nın dördüncü çeyreğinde ise yüzde 30 ila yüzde 40 arasında ek artış bekleniyor. 2027 genelinde yıllık bazda yüzde 40 ila yüzde 45’lik fiyat artışı öngörülürken, arz artışının teknolojik gelişmelere rağmen yalnızca yüzde 7 ila yüzde 8 seviyesinde kalabileceği belirtiliyor. 2028’de ise artan küresel arz kapasitesi ve yapay zeka talebinin doygunluğa ulaşmasıyla fiyatlarda yüzde 15 ila yüzde 20 arasında düşüş yaşanabileceği tahmin ediliyor.

 

ÇİNLİ ÜRETİCİLERİN ETKİSİ SINIRLI KALABİLİR
Bellek pazarındaki arz baskısına karşı Çinli üretici CXMT’nin etkisinin 2026 ve 2027 yıllarında sınırlı kalması bekleniyor. Bu durumun temel nedeni, ABD’nin ihracat kontrolleri nedeniyle Çinli üreticilerin yeni nesil çip üretiminde kritik öneme sahip EUV litografi gibi gelişmiş üretim ekipmanlarına erişiminin kısıtlanması olarak gösteriliyor. Saha testleri, CXMT tarafından üretilen DDR5 RAM’lerin tüketici bilgisayarları için kullanılabilir standartta olduğunu ortaya koyuyor. Ancak şirketin kısa vadede DDR6 veya yüksek performanslı yapay zeka belleği HBM3E teknolojisine geçmesinin zor olduğu belirtiliyor.

 

NAND PAZARINDA 2028 HEDEFİ
Ethan Tan’ın değerlendirmelerine göre Çin’in yerli NAND teknolojisinin küresel sektörle aynı seviyeye ulaşması 2028 yılına kadar mümkün olmayabilir. Bu tablo, bellek pazarında yüksek fiyatların ve üç büyük üreticinin güçlü konumunun orta vadede devam edebileceğine işaret ediyor. Yapay zeka veri merkezlerinden gelen HBM talebi, geleneksel DRAM arzını da baskılamayı sürdürüyor. Bu nedenle hem tüketici elektroniği hem de veri merkezi donanımları açısından bellek maliyetleri, önümüzdeki dönemde teknoloji şirketlerinin fiyatlama stratejilerinde belirleyici başlıklardan biri olmaya devam edecek.