Babülmendep'te güvenlik riski: Savaş ikinci enerji koridoruna yayıldı

ABD ile İran arasındaki çatışmalar Kızıldeniz’deki tanker saldırılarıyla ikinci önemli enerji koridoruna taşındı. ABD ordusunun İran’a yönelik operasyonları 13’üncü geceye girerken, Husilerin iki Suudi petrol tankerini hedef alması Babülmendep geçişlerinin güvenliğini gündeme getirdi.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran’a yönelik son operasyonun iki saatten uzun sürdüğünü ve art arda 13’üncü gece saldırı gerçekleştirildiğini açıkladı. Operasyonda askeri komuta merkezleri, insansız hava aracı depoları, iletişim sistemleri, kıyı gözetleme noktaları ve deniz unsurlarının hedef alındığı bildirildi.

Washington yönetimi, operasyonların İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemileri tehdit etme kapasitesini azaltmayı amaçladığını bildirdi.

İKİ SUUDİ TANKERİ HEDEF ALINDI

İran destekli Husiler, Suudi Arabistan’dan petrol taşıyan Encelia ve Layla adlı tankerlere füze ve insansız hava araçlarıyla saldırdıklarını açıkladı.

Encelia, Suudi Arabistan’ın Cizan Limanı yakınlarında vurulmasının ardından yardım çağrısı gönderdi. Suudi Arabistan tarafından yapılan açıklamada, saldırının tankerin ön bölümünde yangına yol açtığı bildirildi.

Layla’ya yönelik saldırı ise bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı. Tankerlerde can kaybı yaşandığına ilişkin bir açıklama yapılmadı.

ALTERNATİF PETROL ROTASI RİSK ALTINDA

Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz’i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlarken Süveyş Kanalı üzerinden Avrupa ile Asya arasındaki deniz ticaretinin önemli geçiş noktalarından birini oluşturuyor.

Uluslararası deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 10-12’sinin bu koridor üzerinden gerçekleştiği hesaplanıyor.

Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’ndaki kesintileri aşmak amacıyla günlük milyonlarca varil petrolü kara boru hattı üzerinden Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na yönlendiriyordu.

Husilerin deniz ablukası tehdidi, Suudi petrolünün Körfez dışına çıkarılmasında kullanılan bu alternatif güzergâhın güvenliğini de gündeme taşıdı.

BAZI TANKERLER ROTA DEĞİŞTİRDİ

Artan saldırı riski nedeniyle bazı tankerler Babülmendep yönünde ilerlemek yerine rota değiştirdi.

Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu güzergâhının kullanılması, yolculuk süresinin uzamasına, yakıt tüketiminin yükselmesine ve navlun maliyetlerinin artmasına yol açabiliyor.

Bölgedeki savaş riski sigorta primlerinin de yükselmesine neden olurken, tankerlerin koridordan uzaklaşması konteyner ve kuru yük taşımacılığını da etkileyebilecek bir gelişme olarak izleniyor.

TRUMP’TAN YENİ ASKERİ OPERASYON SİNYALİ

ABD Başkanı Donald Trump, Husilerin yeni saldırılar düzenlemesi halinde hem İran’ın hem de Yemen’deki grubun “büyük askeri cezayla” karşılaşacağını söyledi.

Trump, İran’a karşı daha geniş çaplı askeri operasyonların yeniden başlatılmasını değerlendirdiğini belirterek, ticari gemilerde meydana gelen hasarın ABD’de dondurulan İran varlıklarından karşılanabileceğini savundu.

Dondurulmuş varlıkların kullanılmasına ilişkin hukuki veya idari bir plan açıklanmadı.

İRAN BÖLGEDEKİ ÜSLERİ HEDEF ALDIĞINI AÇIKLADI

İran, ABD saldırılarına karşılık Ürdün’deki füze sistemleri ile silah ve yakıt depolarını hedef aldığını duyurdu.

Ürdün ordusu dört füze ve altı insansız hava aracına müdahale edildiğini, füzelerden birinin yerleşim bulunmayan bir alana düştüğünü bildirdi.

İran Devrim Muhafızları, Kuveyt’teki El Adiri Üssü’nde bulunan bir ABD elektronik harp birimini vurduğunu da ileri sürdü. ABD ve Kuveyt makamlarından can kaybı yaşandığına ilişkin açıklama yapılmadı.

Kuveyt ordusu ise Irak sınırındaki bir geçiş noktasının insansız hava araçlarıyla hedef alındığını ve maddi hasar meydana geldiğini açıkladı.

BRENT PETROL 100 DOLARI AŞTI

Brent petrolün varil fiyatı Kızıldeniz’deki tanker saldırılarının ardından yüzde 6’dan fazla yükselerek mayıs ayından bu yana ilk kez 100 doların üzerine çıktı.

Piyasalarda Hürmüz ve Babülmendep koridorlarındaki arz riskleri eş zamanlı olarak fiyatlanmaya başladı.

Hürmüz Boğazı’ndan 2025’in ilk yarısında günde ortalama 20,9 milyon varil petrol ve petrol ürünü geçerken, bu miktar küresel tüketimin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geldi.

Hürmüz geçişlerindeki azalma Körfez üreticilerini kara boru hatlarına ve Kızıldeniz limanlarına yöneltirken, Babülmendep’teki güvenlik sorunu bu alternatif güzergâhın da kesintiye uğrama ihtimalini artırdı.

TEMSİLCİLER MECLİSİNDEN SAVAŞ YETKİSİ KARARI

ABD Temsilciler Meclisi, İran’a yönelik askeri operasyonların devamı için Kongre onayı alınmasını öngören karar tasarısını 208’e karşı 214 oyla kabul etti.

Dört Cumhuriyetçi üyenin Demokratlarla birlikte desteklediği karar, Kongre tarafından yetki verilmemesi halinde ABD güçlerinin İran’la çatışmalardan çekilmesini öngörüyor.

Karar saldırıları doğrudan durdurmazken, Senato’da ele alınan benzer girişim kabul edilmedi.

SAVAŞIN MALİYETİ 37,5 MİLYAR DOLAR

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran’la yürütülen savaşın bugüne kadarki maliyetinin yaklaşık 37,5 milyar dolar olduğunu açıkladı.

Çatışmalarda 18 ABD askerinin hayatını kaybettiği bildirildi. Artan savaş harcamaları ve akaryakıt fiyatları, kasım ayında yapılacak Kongre seçimleri öncesinde ABD yönetimi üzerindeki siyasi baskıyı artırdı.

DİPLOMATİK TEMASLAR SÜRÜYOR

Irak Başbakanı, gerilimin azaltılması ve görüşmelerin yeniden başlatılması amacıyla Tahran’ı ziyaret etti. Irak yönetimi, ülke topraklarının İran’a yönelik saldırılarda kullanılmasına izin vermeyeceğini bildirdi.

Bölge ülkelerinin taraflar arasında yeni bir diplomatik kanal açılmasına yönelik temaslarını sürdürdüğü belirtilirken, Birleşmiş Milletler çatışmaların daha geniş bir bölgeye yayılabileceği uyarısında bulundu.

Piyasalar bundan sonraki süreçte Husilerin tanker saldırılarını sürdürüp sürdürmeyeceğini, ABD’nin yeni bir askeri operasyon başlatıp başlatmayacağını ve Hürmüz ile Babülmendep’teki gemi trafiğini izleyecek.