Avrupa’da ucuz ve pahalı gazın adresi değişti

Avrupa doğal gaz piyasasında Rus gazının Ukrayna üzerinden akışının durmasının ardından yeni bir fiyat dengesi ortaya çıktı. Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsünün raporuna göre LNG ithalatının yoğunlaştığı Fransa, Belçika, Hollanda ve İngiltere daha düşük fiyatlardan gaz temin ederken, Almanya’nın doğusundan itibaren Orta ve Doğu Avrupa’da fiyatlar kademeli olarak yükseldi.

AVRUPA’DA DOĞAL GAZ FİYATLARI AYRIŞTI

Rusya’nın Ukrayna üzerinden Avrupa’ya doğal gaz sevkiyatını düzenleyen anlaşmanın 2025 başında sona ermesi, Avrupa gaz piyasasında uzun süredir birbirine yakın seyreden fiyatların yeniden ayrışmasına yol açtı.

Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsünün raporuna göre LNG giriş noktalarına yakın ülkelerde daha düşük fiyatlar görülürken, Orta ve Doğu Avrupa’daki ticaret merkezlerinde fiyatlar kalıcı biçimde daha yüksek seviyelerde oluşmaya başladı.

Bu eğilim 2026 yılının ilk yarısında da devam etti.

EN DÜŞÜK FİYATLAR KUZEYBATI AVRUPA’DA

LNG ithalatının yoğunlaştığı Fransa, Belçika, Hollanda ve İngiltere’deki doğal gaz ticaret merkezlerinde daha düşük fiyatlar oluştu.

Fransa’nın TRF, Belçika’nın ZTP, Hollanda’nın TTF ve İngiltere’nin NBP ticaret merkezleri Avrupa’daki en düşük fiyatların görüldüğü noktalar arasında yer aldı.

Almanya’nın THE merkezi bu seviyelerin üzerinde kalırken, Çekya, Avusturya ve Slovakya’daki merkezlerde fiyatlar daha yüksek seviyelere çıktı.

GAZ DOĞUYA TAŞINDIKÇA FİYAT ARTIYOR

Raporda fiyat farkının temel nedeninin LNG’nin ağırlıklı olarak Kuzeybatı Avrupa limanlarından sisteme girmesi olduğu belirtildi.

LNG’nin sisteme girişinden sonra doğal gazın doğuya doğru taşınması, taşıma ve piyasa koşullarının etkisiyle Orta ve Doğu Avrupa’daki fiyatların yükselmesine neden oldu.

Böylece Avrupa’da LNG terminallerine yakınlık, doğal gaz fiyatlarının oluşumunda daha belirleyici hale geldi.

AVRUPA GAZ PİYASASINDA İŞLEM HACMİ ARTTI

Rus gazındaki kayba rağmen Avrupa doğal gaz piyasası işlem hacmi bakımından büyümeyi sürdürdü.

Avrupa’da ticareti yapılan doğal gaz hacmi 2025 yılında önceki yıla göre yüzde 16 arttı.

Aynı dönemde fiziksel doğal gaz talebindeki artış yüzde 8 oldu.

TOPLAM İŞLEM HACMİ 100 BİN TERAVATSAATİ AŞTI

Doğal gaz piyasasındaki toplam işlem hacmi ilk kez 100 bin teravatsaat seviyesinin üzerine çıktı.

Raporda bu gelişmenin, Avrupa gaz piyasasının değişen arz yapısına hızlı şekilde uyum sağladığını gösterdiği belirtildi.

Raporda, “Avrupa’nın ticareti yapılan doğal gaz piyasaları zorlu koşullar karşısında dayanıklılığını kanıtladı.” değerlendirmesine yer verildi.

TTF AVRUPA’NIN EN BÜYÜK GAZ TİCARET MERKEZİ

Hollanda merkezli TTF, Avrupa’nın açık ara en büyük doğal gaz ticaret merkezi olmayı sürdürdü.

TTF’de işlem hacmi 2025 yılında yüzde 14 arttı.

Bu merkezde gerçekleştirilen toplam işlem hacmi, Avrupa’daki diğer sekiz büyük doğal gaz ticaret merkezinin toplam işlem hacminin 4,5 katına ulaştı.

TTF’NİN İŞLEM HACMİ NBP’NİN 9 KATINA YAKLAŞTI

TTF’nin işlem hacmi İngiltere’nin NBP merkezinin yaklaşık 9 katı seviyesine çıktı.

Almanya’nın THE merkezinin yaklaşık 20 katı işlem hacmine ulaşan TTF, İtalya’nın PSV merkezinin ise 52 katından fazla işlem hacmi kaydetti.

Avrupa’da gerçekleştirilen tüm doğal gaz işlemlerinin yüzde 81’i TTF üzerinden yapıldı.

TTF KÜRESEL REFERANS KONUMUNU GÜÇLENDİRDİ

LNG ticaretindeki artış, Hollanda merkezli TTF’nin küresel doğal gaz piyasasındaki önemini de artırdı.

Kuzey Amerika ve Asya’dan daha fazla piyasa katılımcısı TTF’de işlem yapmaya başladı.

TTF ile ABD’deki Henry Hub arasındaki fiyat farkına dayalı işlemlerin de giderek yaygınlaştığı belirtildi.

BELÇİKA’NIN ZTP MERKEZİNDE İŞLEMLER YÜZDE 165’TEN FAZLA ARTTI

Raporda öne çıkan bir diğer ticaret merkezi Belçika’nın ZTP’si oldu.

ZTP’deki doğal gaz işlem hacmi 2025 yılında yüzde 165’in üzerinde arttı.

Bu yükselişte Belçika’nın artan LNG ithalatı ve ülkenin Avrupa doğal gaz sisteminde önemli bir giriş noktası haline gelmesi etkili oldu.

İNGİLTERE VE FRANSA’DAN GAZ AKIŞI DOĞUYA YÖNELDİ

Belçika’daki işlem hacmindeki yükselişte İngiltere ve Fransa’dan gelen gaz akışının doğuya doğru yönelmesi de etkili oldu.

Rapora göre Belçika, LNG ve boru hattı gazının Avrupa’nın farklı bölgelerine aktarılmasında daha önemli bir merkez konumuna geldi.

Bu gelişme ZTP’nin Avrupa gaz ticaretindeki ağırlığını artırdı.

ORTA AVRUPA’DA BAZI MERKEZLERDE İŞLEM HACMİ GERİLEDİ

Rus gazına daha bağımlı olan Orta Avrupa’daki bazı doğal gaz ticaret merkezlerinde ise işlem hacimleri düştü.

Slovakya’daki SVOB merkezinde işlem hacmi yüzde 77 geriledi.

Çekya’daki VOB merkezinde ise işlem hacmi yaklaşık yüzde 18 düştü.

RUS GAZININ KESİLMESİ TİCARET ROTALARINI DEĞİŞTİRDİ

Rapora göre Orta Avrupa’daki işlem hacmi kayıplarının temel nedenini Rus gazının Ukrayna üzerinden akışının sona ermesi oluşturdu.

Rus gazının kesilmesinin ardından Avrupa’daki doğal gaz ticaret rotaları değişirken, LNG’ye dayalı yeni arz düzeninde Kuzeybatı Avrupa’nın ağırlığı arttı.

Bu yeni yapı, Avrupa’da hem doğal gaz fiyatlarının hem de ticaret hacimlerinin coğrafi dağılımını yeniden şekillendirdi.