Apple'da 15 yıllık Tim Cook dönemi Salı günü sona eriyor

Apple CEO’su Tim Cook, Steve Jobs’tan devraldığı 15 yıllık liderlik görevini Salı günü John Ternus’a devrederek yönetim kurulu başkanlığına geçiyor. Cook döneminde Apple’ın piyasa değeri, kârlılığı ve küresel ölçeği önemli ölçüde büyürken, şirket 1,5 milyar aboneye ulaşan hizmet ekosistemi ve toplam3,1 milyar adetlik iPhone satışıyla dikkat çekti. Financial Times'ın haberine göre, yeni dönemde Ternus, güçlü finansal tablonun yanı sıra Çin’e bağımlılık, düzenleyici baskılar ve yapay zeka rekabeti gibi başlıklarla karşı karşıya kalacak.

FİNANSAL BÜYÜME

Tim Cook döneminde Apple hisseleri yüzde 2.000’den fazla değer kazanırken, şirket geri alımlar ve temettüler yoluyla hissedarlarına 1 trilyon dolardan fazla nakit aktardı. S&P 500 endeksindeki ağırlığı yüzde 3’ten yüzde 7’ye çıkan Apple’ın doğrudan çalışan sayısı 60 binden 166 bine yükseldi, küresel mağaza sayısı ise 27 ülkede 535’e ulaştı. Toplam satışları 3,1 milyar adedi bulan iPhone, şirket gelirlerinin yaklaşık yarısını oluşturmaya devam ederken dünya genelinde aktif kullanılan Apple cihazlarının sayısı 2,5 milyarı aştı.

ÇİN BAĞIMLILIĞI

Cook’un tedarik zincirini yüksek kâr marjı sağlayacak şekilde Çin merkezli yapılandırması, Washington ile Pekin arasındaki siyasi gerilimler ve gümrük vergileri nedeniyle şirket açısından önemli bir risk alanına dönüştü. Geçen yıl açıklanan küresel gümrük vergilerinin ardından Apple’ın piyasa değeri üç günde 638 milyar dolar geriledi. Tedarikçilerinin yüzde 90’ı Çin ve Tayvan’da üretim yapan şirket, Pekin yönetiminin App Store’a yönelik taleplerine uyduğu gerekçesiyle eleştirilirken, ABD’de taahhüt ettiği 600 milyar dolarlık yatırıma rağmen Çin pazarına olan bağımlılığını sürdürüyor.

DONANIM DÖNÜŞÜMÜ

Cook döneminde iPhone, Mac ve iPad şirketin ana ürün hatları olmaya devam ederken Apple Watch ve AirPods yeni donanım kategorileri olarak öne çıktı. HomePod ve Vision Pro ise daha sınırlı kullanıcı kitlesine hitap eden ürünler olarak kaldı. Sürücüsüz araç projesi 2024’te rafa kaldırılırken, şirketin en önemli teknolojik hamlelerinden biri Intel işlemcilerden vazgeçerek kendi silikon mimarisine geçmesi oldu. Bu dönüşümle birlikte Apple’ın 2011’de yüzde 40 seviyesinde olan kâr marjı yüzde 50 sınırına yaklaştı.

DÜZENLEYİCİ BASKI

John Ternus’un devralacağı en önemli sorunlardan biri ABD ve Avrupa Birliği’ndeki düzenleyici süreçler olacak. AB regülatörleri İrlanda’daki vergi düzenlemeleri nedeniyle Apple’a 14,4 milyar dolarlık vergi borcu çıkarırken, 2011’den bu yana verilen antitröst cezalarının toplamı 4 milyar dolara ulaştı. ABD Adalet Bakanlığı’nın açtığı tekelcilik davası ile AB’nin Dijital Pazarlar Yasası kapsamındaki yaptırımları da şirket üzerindeki baskıyı artırıyor. Bu süreçlerin, yeni nesil Siri ve yapay zeka hizmetlerinin Avrupa’daki kullanıma sunulmasını geciktirdiği belirtiliyor.

YAPAY ZEKA YARIŞI

Cook döneminde Apple’ın hizmet gelirleri 1,5 milyar ödeme yapan aboneye ulaşırken, şirket yapay zeka tarafında rakiplerinin gerisinde kalmakla eleştirildi. Apple Intelligence’ın kullanıma sunulması sırasında yaşanan aksaklıkların ardından şirket, milyarlarca dolarlık altyapı yatırımları yerine OpenAI ve Google teknolojilerinden yararlanmayı tercih etti. Apple, yapay zekayı yeni bir hizmet gelirine dönüştürmeyi hedefliyor. Görev süresi boyunca yaklaşık 880 milyon dolar kişisel gelir elde eden ve net serveti 3 milyar dolara ulaşan Cook ise yönetim kurulu başkanı olarak şirket yönetimindeki rolünü sürdürecek.