2004 İstanbul’dan 2026 Ankara’ya: Türkiye NATO zirvesine hazırlanıyor

NATO ittifak tarihinin en önemli toplantılarından biri olarak kayıtlara geçen 2004 İstanbul Zirvesi’ne ev sahipliği yapan Türkiye, bu kez Ankara’da dünya liderlerini ağırlayacak. “Belirsizlikler çağı” olarak adlandırılan yeni dönemde gerçekleştirilecek zirve, hem İttifak’ın geleceği hem de küresel güvenlik dengeleri bakımından önemli kararların ele alınacağı diplomatik bir zemin olacak.

TÜRKİYE 22 YIL SONRA YENİDEN NATO ZİRVESİNE EV SAHİPLİĞİ YAPACAK

Türkiye, 2004 yılında İstanbul’da düzenlenen NATO Zirvesi ile İttifak’ın dönüşüm sürecinin önemli aşamalarından birine tanıklık etmişti. Aradan geçen 22 yılın ardından bu kez başkent Ankara, NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’ne ev sahipliği yapacak.

Ankara’da gerçekleştirilecek 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, İttifak’ın ve küresel güvenlik mimarisinin geleceği bakımından kritik önem taşıyor. Zirvenin, Türkiye’nin diplomatik ağırlığını görünür kılması ve NATO içindeki yükselen konumunu ortaya koyması bekleniyor.

Ankara Zirvesi’nin yalnızca dünya liderlerini bir araya getiren bir toplantı olması değil, aynı zamanda Türkiye’nin askeri katkısını, savunma sanayisini, kriz yönetimi kapasitesini ve lider diplomasisini aynı anda görünür kılan bir diplomatik sahne olması öngörülüyor.

ZİRVENİN ANA GÜNDEMİNDE KÜLFET PAYLAŞIMI OLACAK

Zirvenin temel gündem maddelerinden birini külfet paylaşımı oluşturacak. Başta ABD Başkanı Donald Trump olmak üzere 32 devlet başkanı, dışişleri ve savunma bakanları Ankara’da bir araya gelecek.

NATO üyesi ülkelerin yanı sıra AP4 olarak bilinen Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore de zirveye katılacak. Bu katılımla birlikte Avrupa-Atlantik güvenlik gündemi ile Hint-Pasifik güvenlik gündemleri aynı masa etrafında ele alınacak.

Zirve, NATO’nun mevcut güvenlik başlıklarının yanı sıra farklı coğrafyalardan gelen tehdit algılarının, ortak savunma anlayışının ve geleceğe dönük stratejik yaklaşımların değerlendirileceği önemli bir platform olacak.

SAVUNMA SANAYİ FORUMU İLK KEZ RESMİ PROGRAMDA YER ALACAK

Son 3-4 yıldır NATO zirvelerinin yan etkinliği şeklinde tasarlanan Savunma Sanayi Forumu, bu kez ilk defa zirvenin resmi programının parçası haline gelecek.

Bu gelişme, savunma sanayisinin NATO gündemindeki yerinin daha görünür hale gelmesi açısından dikkat çekiyor. Zirve kapsamında Türkiye’nin savunma sanayisi alanındaki kapasitesinin de öne çıkması bekleniyor.

Ayrıca 2004’te İstanbul’daki NATO Zirvesi’nde hayata geçirilen İstanbul İşbirliği Girişimi kapsamında özel bir oturum düzenlenecek. Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin yer aldığı girişim çerçevesinde dışişleri bakanları düzeyinde NATO İstanbul İşbirliği Girişimi Dışişleri Bakanları Toplantısı yapılacak.

ANKARA DÜNYA LİDERLERİNİ VE BİNLERCE YABANCI MİSAFİRİ AĞIRLAYACAK

Türkiye, NATO üyesi 32 devlet ve hükümet başkanının yanı sıra davetli çok sayıda lideri, yaklaşık 100 bakanı, çok sayıda üst düzey diplomatı, uluslararası kuruluş temsilcilerini ve binlerce yabancı misafiri ağırlayacak.

Dünyanın dört bir yanından yaklaşık 3 bin gazeteci, televizyon ekibi, foto muhabiri, dijital medya temsilcisi ve uluslararası yayın kuruluşu da zirveyi takip etmek için akreditasyon başvurusunda bulundu.

Zirve, yalnızca siyasi ve askeri kararların tartışıldığı bir platform olmanın ötesinde, uluslararası medya ilgisinin de yoğun şekilde Ankara’ya çevrileceği bir organizasyon olacak.

ZİRVE İÇİN 56 BİN 288 GÜVENLİK PERSONELİ GÖREVLENDİRİLECEK

Zirve kapsamında geniş güvenlik önlemleri alınacak. Ankara’da yapılacak organizasyonda 48 bin 841’i emniyet, 7 bin 447’si jandarma olmak üzere toplam 56 bin 288 güvenlik personeli görevlendirilecek.

Ayrıca suç ve suçlularla mücadele amacıyla siber ortamda 7/24 esasıyla sanal devriye faaliyetleri yürütülecek. Bu kapsamda 639 personel görev yapacak.

Zirve süresince Ankara, Esenboğa ve Mürted olmak üzere 3 havaalanı katılımcılara hizmet verecek. Böylece liderler, heyetler, uluslararası kuruluş temsilcileri, basın mensupları ve diğer katılımcılar için geniş kapsamlı bir ulaşım ve güvenlik planlaması uygulanacak.

ZİRVE MARJINDA ÇOK SAYIDA YAN ETKİNLİK DÜZENLENECEK

Zirve kapsamında yalnızca Ankara’daki ana toplantılar değil, farklı tarih ve başlıklarda düzenlenecek yan etkinlikler de dikkat çekecek.

28-29 Haziran’da İstanbul’da Dolmabahçe Sarayı’nda NATO Parlamenter Zirvesi düzenlenecek. 6 Temmuz’da zirveye katılacak müttefik daimi temsilcileri ve Ankara’da mukim büyükelçiler için gayriresmi davet gerçekleştirilecek.

Yine 6 Temmuz’da SAM-Chatham House Çalıştayı yapılacak. 7 Temmuz’da “NATO Ankara Summit Dialogues” başlıklı panel dizisi düzenlenecek. 7-8 Temmuz’da SETA-MSC tarafından “Allies at Ankara” başlıklı etkinlik gerçekleştirilecek. Aynı tarihlerde “Transatlantik Siyaset Planlamacılar Yuvarlak Masa Toplantısı” da yan etkinlikler arasında yer alacak.

2004 İSTANBUL ZİRVESİ NATO’NUN DÖNÜŞÜMÜNDE DÖNÜM NOKTASI OLDU

NATO’nun 55 yıllık tarihindeki 17. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi olan İstanbul Zirvesi, İttifak’ın dönüşüm sürecinde önemli bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor.

2004 yılında düzenlenen zirveye, o dönem NATO üyesi olan 26 ülkenin yanı sıra İttifak ile işbirliği yapan 20 ülkenin devlet ve hükümet başkanları, dışişleri ve savunma bakanları ile sivil ve askeri yetkilileri katıldı. Toplam 46 ülkenin temsil edildiği toplantılar, uluslararası güvenlik gündeminin şekillendirilmesinde önemli rol oynadı.

İstanbul Zirvesi, özellikle NATO’nun Afganistan’daki rolünün genişletilmesi, Irak güvenlik güçlerine eğitim desteği verilmesi ve 7 yeni üyenin İttifak içindeki ilk zirvesi olması bakımından dikkati çekti.

YEDİ YENİ ÜYE İLK KEZ TAM ÜYE SIFATIYLA ZİRVEYE KATILDI

Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya ve Slovenya, NATO’nun Soğuk Savaş sonrası gerçekleştirdiği en büyük genişleme dalgasının parçası olarak 29 Mart 2004’te resmen üye yapıldı.

Bu 7 ülke, İstanbul Zirvesi’nde ilk kez tam üye sıfatıyla NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’ne katıldı. Bu yönüyle İstanbul Zirvesi, İttifak’ın genişleme sürecinin sembol toplantılarından biri olarak öne çıktı.

Zirve, Kuzey Atlantik Konseyi, NATO-Rusya Konseyi, NATO-Ukrayna Komisyonu ve Avro-Atlantik Ortaklık Konseyi olmak üzere 4 ana toplantıdan oluşuyordu.

DÜNYA LİDERLERİ İSTANBUL’DA BİR ARAYA GELDİ

Önemli dünya liderlerinin katıldığı 2004 İstanbul Zirvesi’nde dönemin ABD Başkanı George Bush, İngiltere Başbakanı Tony Blair, Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, Almanya Başbakanı Gerhard Schröder, ABD Savunma Bakanı Donald Rumsfeld, Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai, Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili, Irak Dışişleri Bakanı Hoşyar Zebari, İtalya Dışişleri Bakanı Franco Frattini ve birçok ülkenin üst düzey temsilcisi İstanbul’da bir araya geldi.

Zirve kapsamında NATO-Rusya Konseyi Toplantısı da düzenlendi. Ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in İstanbul’a gelmemesi o dönemde dikkati çekti.

Toplantı, Putin’in katılmaması ve Rus birliklerinin Gürcistan ile Moldova’dan çekilmesine ilişkin konularda ilerleme sağlanamaması nedeniyle beklenen ilgiyi görmedi.

Dönemin Çek Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Vaclav Klaus ise ülkesindeki hükümet krizi nedeniyle zirveye katılamadı. NATO üyeliği için bekleyen Arnavutluk, Hırvatistan ve Makedonya’ya da üyelik tarihi verilmedi.

AFGANİSTAN, IRAK VE OPERASYONEL KABİLİYETLER GÜNDEMDEYDİ

2004 İstanbul Zirvesi’nde NATO’nun Afganistan’daki varlığının genişletilmesi yönünde kararlar alındı. Ayrıca Bosna Hersek’teki operasyonun sonlandırılması, Irak güvenlik güçlerine eğitim desteği sağlanması ve İttifak’ın operasyonel kabiliyetlerinin güçlendirilmesi konuları da karara bağlandı.

Bunun yanı sıra yeni ortaklık girişimlerinin başlatılması da zirvede alınan kararlar arasında yer aldı. Bu kararlar, NATO’nun Soğuk Savaş sonrası dönemde değişen tehdit algılarına ve yeni güvenlik ihtiyaçlarına uyum sağlama sürecinin önemli parçaları olarak değerlendirildi.

Eski ABD Başkanı Bush, zirveden bir gün önce Ankara’ya gelerek Türk yetkililerle görüşmeler yaptı. Zirvenin son gününde ise Galatasaray Üniversitesi’nde yaptığı konuşmada Türkiye’nin Avrupa ile yapay sınırlarla ayrılmasına karşı olduklarını ifade etti.

2004 ZİRVESİNDE OLAĞANÜSTÜ GÜVENLİK ÖNLEMLERİ ALINDI

2004 yılında İstanbul’da düzenlenen NATO Zirvesi için de olağanüstü güvenlik önlemleri alınmıştı. Yaklaşık 3 bin delege ve 3 bin 500 basın mensubunun katıldığı organizasyonda İstanbul, güvenlik çemberiyle korundu.

NATO Zirvesi nedeniyle Kapalıçarşı belirli sürelerle ziyarete kapatıldı. PTT de zirve anısına özel tarih damgalı zarf ve posta materyalleri hazırladı.

Zirvenin sürdüğü sırada uluslararası kamuoyunu etkileyen önemli bir gelişme de Irak’tan geldi. Irak’ta egemenliğin geçici hükümete planlanandan daha erken devredildiği haberi, liderlerin İstanbul’daki toplantıları esnasında dünyaya duyuruldu.

Böylece NATO liderleri İstanbul’da geleceğin güvenlik politikalarını tartışırken, dünya siyasetinin en önemli gelişmelerinden biri de aynı saatlerde gerçekleşmiş oldu.

İSTANBUL ZİRVESİ NATO TARİHİNİN ÖNEMLİ TOPLANTILARI ARASINA GİRDİ

2004 İstanbul NATO Zirvesi, alınan kararlar, uluslararası katılım düzeyi ve güvenlik politikalarına etkileri bakımından NATO tarihinin en önemli zirvelerinden biri olarak kayıtlara geçti.

Türkiye’nin 22 yıl sonra bu kez Ankara’da ev sahipliği yapacağı NATO Zirvesi ise İttifak’ın yeni dönemine ilişkin değerlendirmelerin yapılacağı, küresel güvenlik başlıklarının ele alınacağı ve Türkiye’nin NATO içindeki konumunun diplomatik açıdan görünür olacağı kritik bir toplantı olarak öne çıkıyor.