Yükseköğretimde yeni dönem: Öğrenci affı ve ek sınav hakkı Resmi Gazete'de! Öğrenci affı kimleri kapsıyor?

Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Resmi Gazete'de yayımlandı. Düzenlemeyle öğrenci affı, azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı, başkasına tez yazdıranlara yönelik yaptırımlar ve 48 üniversiteye yeni akademik kadro ihdası gibi yükseköğretimi ilgilendiren birçok değişiklik hayata geçirildi.

YÜKSEKÖĞRETİM KANUNUNDA YENİ DÜZENLEMELER

Öğrenci affına ve yükseköğretime ilişkin düzenlemeleri içeren “Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanun kapsamında yükseköğretim öğrencilerinden akademik personele, üniversitelerin eğitim faaliyetlerinden akademik etik ihlallerine kadar birçok alanda yeni hükümler getirildi.

DENETLEME KURULU ÜYELERİNİN GÖREV SÜRELERİ HESABA KATILACAK

Resmi Gazete'de yayımlanan kanuna göre, Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin Kurulda geçirdikleri süreler, tabi oldukları özel kanun hükümlerine göre fiilen mesleklerinde geçirilmiş sayılacak.

Bu süreler terfi, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma sürelerinin hesabında dikkate alınacak.

Üyelerin yaş haddinin belirlenmesinde ise üye seçilmeden önce bulundukları kadronun yaş haddi esas alınacak.

SON SINIF ÖĞRENCİLERİNE İKİ EK SINAV VEYA TEKRAR HAKKI

Düzenlemeyle azami öğrenim süresinin sonunda kayıtlı olduğu öğretim kurumundan mezun olabilmek için intörn eğitimi dönemi hariç son sınıfta bulunan öğrencilere yeni bir hak tanındı.

Bu öğrencilere başarısız oldukları veya alamadıkları teorik ya da uygulamalı bütün dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı verilecek.

UYGULAMALI VE İNTÖRN EĞİTİMLERİNİ TAMAMLAMA İMKANI

Teorik veya uygulamalı derslerden başarılı olduğu halde uygulamalı eğitime ya da intörn eğitimine başlamayan, eğitimini tamamlamayan veya başarısız olan öğrencilere de bu eğitimlerini tamamlama imkanı tanınacak.

Azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine ise ek sınav hakkı verilmeyecek.

AKADEMİK ÇALIŞMALARDA YENİ MESLEKTEN ÇIKARMA CEZASI

Kanunla akademik çalışmalardaki etik ihlallere yönelik yaptırımlar da genişletildi.

Kişisel emek ve birikimine dayanmayan, başka kişiler tarafından ücret karşılığında veya ücretsiz şekilde üretilmiş yayın ve çalışmalarını atama, yükselme, unvan ve derece kazanılmasında kullananlara meslekten çıkarma cezası uygulanacak.

Bu tür fiilleri başkaları adına yapan veya bu fiillere aracılık eden kişiler de meslekten çıkarma cezasıyla karşı karşıya kalacak.

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI YÖK KARARIYLA EĞİTİME BAŞLAYACAK

Devlet veya vakıf ayrımı yapılmaksızın kanunla kurulan yükseköğretim kurumları, eğitim ve öğretim faaliyetlerine Yükseköğretim Kurulunun kararıyla başlayacak.

Eğitim ve öğretime başlayan akademik birimler, sonradan ortaya çıkan sebepler doğrultusunda kapatılabilecek.

Fakülte, enstitü ve yüksekokullar Cumhurbaşkanı kararıyla, konservatuvar, meslek yüksekokulu, uygulama ve araştırma merkezi gibi akademik birimler ise YÖK kararıyla kapatılabilecek.

BAŞKASINA TEZ YAZDIRANA AKADEMİK YAPTIRIM

Kanunda başkasına tez, makale, kitap veya proje yaptıran kişilere yönelik ayrıntılı hükümler de yer aldı.

Anket uygulaması ve veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar hariç olmak üzere, kişisel emeği ve akademik birikimi dışında ücretli veya ücretsiz olarak kısmen ya da tamamen başkalarına tez, makale, kitap yazdıran veya proje yaptıran kişiler hakkında yaptırım uygulanacak.

Bu şekilde ön lisans, lisans veya lisansüstü diploma derecesi ya da akademik unvan alan kişiler üniversite öğretim mesleğinden çıkarılacak.

Söz konusu yöntemle kazanılan akademik derece ve unvanlar da geri alınacak.

5 BİN GÜNDEN 10 BİN GÜNE KADAR ADLİ PARA CEZASI

Bu kapsamdaki yayın veya çalışmaları ücretli ya da ücretsiz olarak kısmen veya tamamen başkaları adına yapan, üreten veya bunlara aracılık eden kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek.

Fiilin bu işi meslek edinen kişiler tarafından işlenmesi halinde verilecek adli para cezası 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olmayacak.

Söz konusu yayın ve çalışmaları kullanarak diploma derecesi veya akademik unvan elde eden kişilere de 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası uygulanacak.

Bu suç nedeniyle tüzel kişiler hakkında Türk Ceza Kanunu'nun ilgili hükümleri uygulanacak.

SAHTE DİPLOMA VE SERTİFİKAYA RESMİ BELGEDE SAHTECİLİK CEZASI

Türk veya yabancı yükseköğretim kurumlarına ait diploma, mezuniyet belgesi veya sertifika belgesini sahte olarak düzenleyen ve düzenleten kişiler Türk Ceza Kanunu'nun “resmi belgede sahtecilik” hükmüne göre cezalandırılacak.

ÖĞRENCİ AFFI KİMLERİ KAPSIYOR?

Kanunla yükseköğretim kurumlarında hazırlık dahil bütün sınıflarda öğrenim gören bazı öğrencilere yeniden eğitimlerine dönme imkanı tanındı.

Düzenleme, intibak, ön lisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü öğrenimi gören öğrencileri kapsıyor.

Kendi isteğiyle ilişiği kesilenler dahil olmak üzere, belirlenen istisnalar dışında herhangi bir nedenle yükseköğretim kurumuyla ilişiği kesilenler düzenlemeden yararlanabilecek.

Bir programı kazanarak kayıt yaptırma hakkı elde ettiği halde kayıt yaptırmayanlar da öğrenci affı kapsamına alındı.

BAŞVURU İÇİN 4 AY SÜRE VERİLDİ

Öğrenci affından yararlanmak isteyen kişilerin düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içerisinde başvuruda bulunması gerekecek.

Başvurular, öğrencinin ilişiğinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandığı yükseköğretim kurumuna yapılacak.

Belirlenen esaslara uygun şekilde başvuru yapanlar 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek.

BAZI SUÇLARDAN MAHKUM OLANLAR AFTAN YARARLANAMAYACAK

Kanunda öğrenci affından yararlanamayacak kişiler de ayrıntılı olarak sıralandı.

Terör suçu, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ile uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkum olanlar düzenlemeden yararlanamayacak.

Sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler veya kayıt sırasında sahte belge verenler de kapsam dışında tutulacak.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun “manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz” başlığındaki suçlar nedeniyle ilişiği kesilenler de öğrenci affından yararlanamayacak.

Ayrıca terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibat nedeniyle ilişiği kesilenler düzenlemenin dışında tutulacak.

ASKERDE OLANLAR İÇİN 2 AYLIK BAŞVURU HAKKI

Yeniden öğrenime başlayacak öğrencilerin askerlik ertelemeleri Askeralma Kanunu'nun “Erteleme” başlıklı hükmündeki usul ve esaslara göre yapılacak.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olan kişiler ise terhislerini takip eden 2 ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde öğrenci affından yararlanabilecek.

POLİS AKADEMİSİ VE MİLLİ SAVUNMA ÜNİVERSİTESİ KAPSAM DIŞINDA

Anayasa uyarınca özel kanun hükümlerine tabi bazı eğitim kurumlarında öğrenim görürken ilişiği kesilen öğrenciler öğrenci affından yararlanamayacak.

Bu kapsamda Polis Akademisi ile buna bağlı eğitim ve öğretim kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile buna bağlı eğitim kurumları ve Milli Savunma Üniversitesine bağlı harp okulları düzenlemenin dışında bulunuyor.

Astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler ile Milli Savunma Bakanlığı, Polis Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına başka yükseköğretim kurumlarında öğrenim görmekteyken kendi isteğiyle veya başka sebeplerle ilişiği kesilen öğrenciler hakkında da öğrenci affı hükümleri uygulanmayacak.

67 YAŞINI DOLDURAN UZMAN ÖĞRETİM ÜYELERİNE YENİ İMKAN

Kanunun “Kurumlara dönüş” başlıklı hükmündeki koşulları taşıyan ve 67 yaşını dolduran bazı öğretim üyelerine de yeniden çalışma imkanı getirildi.

Tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık mevzuatına göre uzman olup devlet yükseköğretim kurumlarında çalışmış öğretim üyeleri, 3 yıl içinde ihtiyacı bulunan bir yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek.

VAKIF ÜNİVERSİTELERİNE İLİŞKİN ŞART KALDIRILDI

Vakıf yükseköğretim kurumlarının personel ücretlerinden kesilen gelir vergisinin iade edilmesine yönelik teşvikten yararlanmasına ilişkin bir şart da kaldırıldı.

Buna göre toplam öğrenci sayısının en az yüzde 50'sinin tezli yüksek lisans ve doktora öğrencilerinden oluşması şartı artık aranmayacak.

48 ÜNİVERSİTEYE YENİ AKADEMİK KADRO İHDAS EDİLECEK

Kanun kapsamında yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ihtiyacının karşılanmasına yönelik yeni kadrolar da oluşturulacak.

Özellikle tıpta uzmanlık eğitimi kontenjanlarında araştırma görevlisi kadrolarının kullanılmaya başlanmasıyla ortaya çıkan araştırma görevlisi ihtiyacının karşılanması amaçlanıyor.

Bu kapsamda 48 üniversiteye profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları ihdas edilecek.