Yapay zeka çeviri sektörünü dönüştürüyor: İnsan unsuru vazgeçilmez mi?

Metinleri yalnızca kelime karşılıkları üzerinden değil, bağlam, cümle yapısı ve dilin kullanım özellikleriyle birlikte analiz eden yapay zeka sistemleri çeviri süreçlerini hızlandırıyor. Uzmanlara göre teknoloji, çevirmenin yerini almaktan çok iş yapış biçimini değiştiriyor; meslekte rekabet için yapay zekayla uyumlu çalışma giderek zorunlu hale geliyor.

YAPAY ZEKA ÇEVİRİ SEKTÖRÜNÜ DÖNÜŞTÜRÜYOR

Yapay zeka sistemleri, farklı diller arasındaki iletişimi kolaylaştırırken çeviri sektöründeki çalışma süreçlerinde de önemli değişikliklere yol açıyor.

Yeni sistemler metinleri yalnızca kelime karşılıkları üzerinden çevirmek yerine bağlamı, cümle yapısını ve dilin kullanım özelliklerini de analiz edebiliyor.

“YAPAY ZEKA OLMAZSA OLMAZDIR”

Türkiye Çevirmenler Derneği ve Çeviri Kuruluşları Federasyonu Genel Başkanı Ahmet Varol, yapay zekanın mesleği ortadan kaldırmaktan çok çeviri süreçlerini kolaylaştırdığını söyledi.

Varol, “Profesyonel bir çevirmen yapay zekayla uyumlu çalışmazsa başarılı olamaz. Başarılı olsa dahi yapay zekayla bir günde yapabileceği çeviriyi iki ayda yapabilir. Bu sefer üretkenliği zayıflar, rekabet şansı olmaz. O zaman da tercümanlık yapamaz. Yapay zeka olmazsa olmazdır.” dedi.

SORUMLULUK ÇEVİRMENDE KALACAK

Varol, yapay zekanın çeviri sürecinde mesleki sorumluluk üstlenemeyeceğine dikkat çekti.

Çevirinin doğruluğu ve sonuçlarından sorumluluğun insanda kalmaya devam edeceğini belirten Varol, bu nedenle insan unsurunun meslekte önemini koruyacağını ifade etti.

MÜŞTERİLERDE YÜZDE 75’E VARAN İNDİRİM BEKLENTİSİ

Yapay zekanın çeviri sektöründeki iş hacmini azaltmadığını belirten Varol, buna karşılık müşterilerin fiyat beklentilerinin değiştiğini söyledi.

Varol, “Kısa sürede çeviri yapıldığı için, çeviri müşterisinin de ‘Bu kadar kısa sürede böyle para kazanamazsınız.’ düşüncesiyle aşağı yukarı fiyatta yüzde 75 indirim beklentisi oluyor.” diye konuştu.

RESMİ BELGE ÇEVİRİLERİNDE FİYAT DENGESİZLİĞİ

Varol, resmi belge çevirilerinde piyasada fiyat açısından önemli bir dengesizlik bulunduğunu belirtti.

Noterde tasdik gerektiren 20 satırlık bir belgenin yalnızca mühür ücretinin yaklaşık 1700-2 bin lira arasında olduğunu ifade eden Varol, çeviri ücretlerinde ise çok farklı rakamlarla karşılaşılabildiğini söyledi.

“1500 LİRALIK İŞ 200-300 LİRAYA YAPILABİLİYOR”

Varol, “Çevirmen bunun yanında 100 lira isterse komik düşer. Dolayısıyla normalde 1500 lira alınması gerekirken, bazı arkadaşlarımız gelir kaygısı nedeniyle bunu 200 ila 300 lira arasında bile yapabiliyor. Onun için piyasada bir dengesizlik var.” ifadelerini kullandı.

UZUN METİNLERDE YAPAY ZEKA ZAMAN KAZANDIRIYOR

Uzun belgeler, kitaplar ve kataloglarda tekrar eden metinlerin çeviri süresini artırdığını belirten Varol, yapay zekanın bu alanda önemli avantaj sağladığını söyledi.

Tekrarlanan bölümlerin teknoloji sayesinde daha kısa sürede çevrilebildiğini ifade etti.

YAPAY ZEKA ÇEVİRİSİ MUTLAKA KONTROL EDİLMELİ

Varol, yapay zekanın hazırladığı çevirilerin doğrudan kullanılmaması gerektiğinin altını çizdi.

Metnin doğru anlaşılıp anlaşılmadığının belirlenmesi için çıktının mutlaka bir çevirmen tarafından kontrol edilmesi gerektiğini vurguladı.

“İNSAN ÇEVİRMENLİĞİN VAZGEÇİLMEZİDİR”

Varol, yapay zekanın ne kadar başarılı olursa olsun öngörülebilirlik ve sorumluluk açısından insanla aynı konumda olmadığını söyledi.

“Yapay zeka ne kadar iyi bir çeviri yaparsa yapsın onda öngörülebilirlik ve sorumluluk yok. Yani sadece düz çeviri yapıyor. Kelime çevirisiyle çevirmenlik olmuyor zaten.” dedi.

ÇEVİRMENLERİN UZMANLAŞMASI GEREKİYOR

Varol, yapay zeka döneminde çevirmenlerin daha fazla uzmanlaşması gerektiğini belirtti.

Yapay zeka tarafından oluşturulan çevirinin uzman bir kişi tarafından kontrol edilmesi halinde yüksek kaliteli sonuç alınabileceğini söyledi.

“YAPAY ZEKAYLA YENİ NESİL ARKADAŞ OLARAK ÇALIŞACAKLAR”

Çevirmenlik eğitimi alan öğrencilerin mesleğin geleceği konusunda kaygılanmaması gerektiğini belirten Varol, teknolojinin yok sayılamayacağını ifade etti.

Varol, “Yapay zekayla yeni nesil arkadaş olarak birlikte çalışacaklar, aradaki boşlukları kendileri tamamlayacak.” dedi.

ÇEVİRMENLİK SORUNLARI İÇİN ADALET BAKANLIĞINA PROJE SUNULDU

Varol, çeviri sektöründeki sorunların çözümü amacıyla federasyon olarak bir proje hazırladıklarını ve Adalet Bakanlığına sunduklarını açıkladı.

Fiyatlardaki belirsizliğin giderilmesi amacıyla tarifelerde alt sınır belirlenmesi gerektiğini ifade etti.

“YAPAY ZEKA HIZIMIZI VE KALİTEMİZİ ARTIRAN BİR ARAÇ”

Marmara Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Sevinç Arı da yapay zekanın çevirmenlerin işini kolaylaştıran bir araç olduğunu söyledi.

Arı, geleneksel bilgisayar destekli çeviri yazılımlarından farklı olarak yeni yapay zeka sistemleriyle çift yönlü etkileşim kurulabildiğine dikkat çekti.

BAĞLAM VE KÜLTÜREL UNSURLARDA YETERSİZ KALABİLİYOR

Arı, yapay zeka sistemlerinin büyük dil modellerine dayandığını ve bağlam ile kültürel unsurların aktarımında zaman zaman yetersiz kalabildiğini belirtti.

Bu sistemlerde hata oranının halen önemli bir sorun olduğunu ifade etti.

RESMİ BELGELERDE UZMAN KONTROLÜ ŞART

Arı, “Yapay zeka sadece kelimeleri ve cümleleri eşleştirir, üslup, kültürel boyut ve alıcı kitlesinin anlama kapasitesi gibi unsurları tam sağlayamaz. Bu nedenle resmi ve nitelikli belgelerde uzman bir çevirmenin kontrolü şarttır.” dedi.

NİTELİKLİ ÇEVİRMENE İHTİYAÇ DEVAM EDECEK

Çevirinin yalnızca yabancı dil bilmekten ibaret olmadığını belirten Arı, metin geleneğini ve çeviri kuramlarını bilmeyen kişilerin yapay zeka çıktısını doğru yönetemeyeceğini söyledi.

Bu nedenle yetişmiş ve nitelikli çevirmenlere her zaman ihtiyaç duyulacağını vurguladı.

ÜNİVERSİTELER MÜFREDATI YAPAY ZEKAYA GÖRE GÜNCELLİYOR

Arı, Marmara Üniversitesinde nitelikli çevirmenler yetiştirmek amacıyla müfredatı güncel tuttuklarını belirtti.

Yapay zeka teknolojilerinin eğitim süreçlerine de entegre edildiğini söyledi.

ÇEVİRİ KAPASİTESİ SAATTE 1800 KELİMEYE ÇIKABİLİYOR

Arı, yapay zeka destekli çeviri teknolojilerinin son 5 yılda önemli ölçüde geliştiğini ifade etti.

Bir çevirmenin saatte ortalama 250 ila 350 kelime arasında çeviri yapabildiğini belirten Arı, yapay zeka desteğiyle bu kapasitenin 1800 kelimeye kadar çıkabildiğini söyledi.

FİYATLAR DÜŞTÜ, İŞ KAPASİTESİ ARTTI

Prof. Dr. Sevinç Arı, yapay zekanın çeviri sektöründe verimlilik açısından önemli bir araç haline geldiğini belirtti.

“Yapay zeka işimizi kolaylaştırarak bir aracımız haline geldi. Fiyatları düşürdü ama iş kapasitemizi çok artırdı.” ifadelerini kullandı.