Teknolojinin gelişmesi ve sanayide dönüşüm enerji talebini körüklüyor. Sanayide elektriğe yönelme, dijitalleşme, ulaşımda elektrifikasyon ve diğer teknoloji uygulamaları elektrik ihtiyacını artırıyor. Yapay zeka kullanımının yaygınlaşması ve buna paralel olarak yeni mega veri merkezlerinin kurulması da enerji talebini besliyor. Küresel talep artarken, enerji üretim operasyonlarını artıran ülkeler ve firmalar küresel ligde basamak atlıyor. Türkiye’nin de enerjide tam bağımsızlık hedefi yolunda Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ile attığı adımlar, küresel ligde yeni pozisyonlar kazandırıyor.
TPAO'NUN TECRÜBESİ NEDEN DİKKAT ÇEKİYOR?
Sakarya Gaz Sahası’ndaki sondaj başarısının ardından Türkiye’nin hem diğer partnerleriyle hem de küresel şirketlerle yaptığı anlaşmalar TPAO’nun potansiyelinin ne kadar güçlü olduğunu gösterdi. Dünyanın en teknolojik derin deniz sondaj filosuyla şimdiye kadar yapılamayan operasyonları gerçekleştiren TPAO’nun, tecrübesi ve kabiliyetiyle küresel çapta prestiji arttı.
Yerli ve milli imkanlarla açık deniz enerji projelerinde küresel ölçekte hizmet veren TPAO, dev enerji şirketleriyle anlaşmalar yaptı.
HEM DİPLOMASİ HEM EKONOMİK KATKI
TPAO’nun operasyonlarının ve anlaşmalarının artması sadece üretim artışı anlamına gelmiyor. Aynı zamanda Türkiye’nin enerji diplomasisinde daha etkin rol üstlendiğini ve uluslararası ortaklık ağını genişlettiğini gösteriyor. Ayrıca Türkiye’nin TPAO ile küresel yatırım liginde üst basamağa geçtiği belirtiliyor.
Enerji alanındaki prestijli gelişmelerin çok yönlü etkilerinin olacağı kaydediliyor. Buna göre ekonomik katkılar şöyle olacak:
Cari açıkta azalma
Döviz kazandırıcı faaliyetler
Teknoloji ve know-how transferi
Enerji diplomasisi gücünün artması
Yan sanayinin ve istihdamın büyümesi
YATIRIMLARDA YENİ ODAK NOKTASI
Enerji alanındaki başarılar, küresel yatırım hareketlerini de yönlendiriyor. Bu eğilimden yararlanmak isteyen Türkiye, TPAO ile enerji kartını daha güçlü kullanıyor. 2024 yılında New York’taki toplantılarda uluslararası şirketlerin yöneticilerine Türkiye’nin enerji alanındaki planlarını anlatan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, “Türkiye, yatırımcılara enerji dönüşüm sürecinde geniş yatırım potansiyeli vadediyor” dedi. Bu toplantıdan sonra 2025’in keşifler yılı olduğunu belirten Bayraktar, 2026’nın enerjide hedeflerin gerçekleştiği yıl olacağını ifade etti. Küresel petrol şirketleriyle anlaşmalar yeni iş ortaklıkları için örnek oluştururken, yenilenebilir enerjide kapasite artışına yönelik adımlar da diğer bir yatırım alanı oluyor. Türkiye böylece, uluslararası yatırım arenasında enerji bayrağıyla yeni odak noktası olmaya aday.
DÜNYADAN ÇARPICI ÖRNEKLER
TPAO prestij kazandıran operasyonlarıyla dev şirketlerin iş ortağı olurken, ABD ve Avrupa’da enerji devlerinin ulusal ekonomilere katkısı dikkat çekiyor. İşte çarpıcı örneklerden bazıları:
ExxonMobil: ABD’nin en büyük enerji şirketlerinden biri olarak yüz milyarlarca dolarlık piyasa değeri, yüksek vergi katkısı ve küresel yatırım ağıyla Amerikan ekonomisinin önemli aktörlerinden biri oldu. Ar-Ge yatırımları ve enerji ihracatı kapasitesi ABD’nin enerji süper gücü haline gelmesinde rol oynadı.
Chevron: Kaya gazı devrimi ve offshore projelerle ABD’nin net enerji ihracatçısı konumuna gelmesinde pay sahibi oldu. Binlerce kişilik istidam ve yüksek katma değerli üretim sağladı.
BP: Kuzey Denizi rezervleri sayesinde İngiltere ekonomisine ciddi vergi geliri ve enerji tedarikinde güvenlik sağladı.
Equinor: Norveç’in devlet destekli enerji şirketi olarak petrol ve gaz gelirlerinin Norveç Varlık Fonu’na aktarılmasında merkezi rol oynadı. Bu model, enerji gelirlerinin uzun vadeli refah fonuna dönüştürülmesi açısından örnek gösteriliyor.
TPAO'nun yaptığı anlaşmalar
TPAO, geçen yıl ABD’nin en büyük petrol üreticilerinden Continental Resources ve TransAtlantic Petroleum ile Diyarbakır Havzası’ndaki konvansiyonel olmayan petrol ve gaz kaynaklarının geliştirilmesi için ortak girişim anlaşması imzaladı. Bu yıl da küresel şirketlerle anlaşmalar art arda geldi.
TPAO, ExxonMobil’e bağlı Esso Exploration ile yaptığı anlaşma sayesinde Karadeniz’de, Akdeniz’de ve diğer bölgelerde petrol ve doğalgaz arayacak. Amerikan Chevron ile arama ve üretim anlaşmasının yanı sıra İngiliz şirketi BP ile de doğalgaz alanında stratejik işbirliği zaptı imzalandı.
Bulgaristan’ın deniz yetki alanındaki Khan Tervel Sahası’nda çalışma ihalesini alan enerji şirketi Shell, bu bölgede TPAO ile ortak çalışacak. TPAO ile Shell arasındaki ortaklık anlaşmasına TPAO Genel Müdürü Cem Erdem ile Shell Kıdemli Başkan Yardımcısı Eugene Okpere imza attı. İmza töreni, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın katılımıyla gerçekleşti.
Uluslararası yatırım toplantılarında örnek gösterildi
TPAO’nun derin deniz sondajlarındaki yetkinliği, Türkiye’nin sadece enerji alan bir ülke değil, teknoloji ve strateji geliştiren bir aktör olduğu imajını pekiştiriyor. TPAO’nun sahadaki başarıları, uluslararası yatırım toplantılarında da Türkiye’nin operasyonel gücünü kanıtlayan bir başarı hikayesi olarak masaya konuluyor. TPAO artık sadece bir kamu kurumu değil, uluslararası yatırımcı için ‘güvenilir ve kabiliyetli bir partner’ markası olarak algılanıyor.
Türk bayraklı gemiler sembol oldu
TPAO, kurduğu Offshore Techonolgy Center şirketi TP-OTC ile açık denizlerde hidrokarbon arama ve üretim faaliyetlerini yürütüyor. Ulusal ve uluslararası sularda hidrokarbon arama ve sondaj operasyonlarını başarıyla gerçekleştiren TPAO, uluslararası standartlarda entegre hizmet kabiliyetiyle sadece bölgesel değil, küresel bir marka haline geldi. Arama ve üretim gemilerinin Türk bayrağıyla uluslararası sularda faaliyet göstermesi, Türkiye’nin teknoloji kapasitesinin ve prestijinin sembolü olarak görülüyor.
Enerjide talep artışı ne kadar?
KPMG’nin desteğiyle Energy Instute tarafından yayımlanan Statistical Review of World Energy raporuna göre önceki yıl küresel enerji talebi yüzde 2 oranında arttı. Elektrik talebi de küresel ölçekte hızla artıyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) raporlarına göre elektrik talebi ise yüzde 4.3 oranında yükseldi.
Sudan ile potansiyel değerlendirilecek
Türkiye’nin Afrika’daki ikili hamleleri artarken, Sudan ile 2018 yılında yapılan petrol sahası geliştirme anlaşmasının önemi arttı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, “Sudan ile Türkiye arasında köklü ve çok yönlü ilişkileri enerji ve madencilik alanlarında kalkınma odaklı projelerle daha ileri taşımayı hedefliyoruz. İki ülkenin sahip olduğu potansiyeli, teknik düzeyde atılacak somut adımlarla değerlendirmeye yönelik çalışmalarımızı sürdüreceğiz” dedi.
Libya'da Avrupalı ortaklarla işbirliği
Akdeniz’de Türkiye’nin münhasır ekonomik bölgesiyle komşu olan Libya ile enerji alanında beklenen adımlar atılıyor. TPAO, Libya’daki hidrokarbon arama ihalesinde iki saha kazandı. TPAO, bir kara sahasının ihalesini, ortağı İspanyol Repsol şirketiyle aldı. TPAO, Libya’nın deniz sahasındaki ihalesini ise Repsol ile Macaristan merkezli MOL iş ortaklığı olarak kazandı.
Mısır TPAO ile Akdeniz'e açılabilir
Türkiye ile Mısır arasında 2024 yılında imzalanan ‘Enerji Alanında Mutabakat Zaptı’ havada kalmadı. İki ülke arasında enerjiden ticarete birçok alanda yeni anlaşmalar imzalandı. TPAO’nun, Mısır’ın Doğu Akdeniz’deki münhasır ekonomik bölgesinde sismik araştırma ve sondaj faaliyetleri yapması gündemde.
