Turizmde pusula yüksek gelirli turisti gösteriyor

Türkiye’nin 2026 yılı için belirlediği 68 milyar dolarlık turizm geliri hedefinde olumlu sinyaller yılın ilk çeyreğinde geldi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, turizm geliri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4.2 artarak 9 milyar 896 milyon 456 bin dolara yükseldi. Gelirin ziyaretçi sayısından daha hızlı yükselmesi, turizmde kişi başına yaratılan ekonomik değerin arttığını gösteriyor. 

 

GÜNDE 102 DOLAR  

İlk çeyrekte geceleyen ziyaretçilerin günlük ortalama harcaması 102 dolar oldu. Turizm gelirinin yüzde 27'sini yeme-içme, yüzde 15.8'ini uluslararası ulaştırma, yüzde 13'ünü ise konaklama harcamaları oluşturdu.

Geçen yılın aynı dönemine göre konaklama harcamaları yüzde 21.2, sağlık harcamaları yüzde 18.4 ve yeme-içme harcamaları yüzde 13.7 arttı. Veriler, turizm gelirinin yalnızca konaklama sektöründe değil; restoran, ulaşım ve sağlık hizmetleri gibi alanlarda da büyümeyi desteklediğini gösterdi.

 

ZİYARETÇİ SAYISINDA SINIRLI GERİLEME

Yaz sezonu öncesinde yabancı ziyaretçi sayısında sınırlı bir yavaşlama yaşandı. Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre mayıs ayında Türkiye'yi ziyaret eden yabancı sayısı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 3.58 azalarak 4 milyon 856 bin 862 kişiye geriledi.

Ocak-mayıs döneminde ise yabancı ziyaretçi sayısı yüzde 2.56 düşüşle 15 milyon 226 bin 624 olarak kaydedildi. Yurt dışında yaşayan vatandaşların da eklenmesiyle ilk beş aylık toplam ziyaretçi sayısı yaklaşık 17.6 milyona ulaştı.

Mayıs ayına ilişkin gelir verileri henüz açıklanmadığı için ziyaretçi sayısındaki düşüşün turizm gelirlerine etkisi ikinci çeyrek sonuçlarıyla netleşecek. Ancak ilk çeyrekte gelir artışının ziyaretçi artışının üzerinde gerçekleşmesi, sektörün ziyaretçi başına harcamayı artırarak denge sağlayabildiğine işaret ediyor. 

 

HEDEF YÜKSEK HARCAMA GRUBU 

Turist Rehberleri Odaları Birliği (TUREB) Başkanı Abdulkadir Tanrıdağlı, Türkiye'nin turizm gelir hedeflerine ulaşmasında ürün çeşitliliğinin ve turizmin ülke geneline yayılmasının belirleyici olacağını söyledi.

 

Kültür, sağlık, gastronomi, kongre, inanç, spor ve kış turizminin önemli büyüme alanları olduğunu belirten Tanrıdağlı, özellikle sağlık ve kongre turizminin yüksek harcama potansiyeli taşıdığını vurguladı. Deneyim odaklı seyahat eğiliminin güçlendiğine dikkat çeken Tanrıdağlı, kültür ve gastronomi turizminin ziyaretçilerin destinasyon tercihinde giderek daha etkili hale geldiğini belirtti.

 

UZUN SÜRE KONAKLAMAYLA MÜMKÜN

Turizmde sürdürülebilir büyümenin daha uzun süre konaklayan ve daha yüksek harcama yapan ziyaretçi profiliyle mümkün olacağını kaydeden Tanrıdağlı, şöyle konuştu: “Turizmin yıl boyunca canlı tutulabilmesi için müze ve ören yerlerinde dijital uygulamaların geliştirilmesi, gece müzeciliğinin yaygınlaştırılması ve tematik kültür rotalarının artırılması gerekiyor. Sağlık turizminde uluslararası akreditasyon ve tedavi sonrası bakım hizmetlerinin güçlendirilmesi önemli. Gastronomi turizminde ise yerel üreticiler ile turizm işletmeleri arasındaki işbirliğinin artırılması ve coğrafi işaretli ürünlerin uluslararası tanıtımının yapılması destinasyonlara önemli ekonomik katkı sağlayacak.”

 

İLK YARIDA 488 GEMİ 

Turizmin yüksek katma değer üreten alanlarından kruvaziyer turizmi de güçlü bir performans gösterdi. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü verilerine göre haziran ayında Türkiye limanlarına 164 kruvaziyer gemisi uğradı. Limanlarda toplam 300 bin 875 yolcu hareketliliği gerçekleşti.

Ocak-haziran döneminde ise kruvaziyer gemi sayısı 488'e, yolcu sayısı 756 bin 455'e ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde Türkiye limanlarına 490 gemiyle 732 bin 302 yolcu gelmişti. Böylece gemi sayısı yatay seyrederken yolcu sayısı yüzde 3.3 arttı. Bu durum, Türkiye limanlarının daha yüksek kapasiteli kruvaziyer gemilerini ağırlamaya başladığını gösteriyor. İlk altı ayda kruvaziyer yolcularının 633 bin 236'sını transit yolcular, 59 bin 372'sini gemiye binenler, 63 bin 847'sini ise gemiden inen yolcular oluşturdu.

 

KRUVAZİYERDE YENİ NESİL ZİYARETÇİ 

İstanbul Rehberler Odası Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Eracun, kruvaziyer yolcularının liman kentlerinde geçirdikleri kısa süre içinde müze, ulaşım, yeme-içme ve alışveriş harcamalarıyla birçok sektöre doğrudan katkı sağladığını belirtti.

Yeni nesil kruvaziyer turistinin özgün ve deneyim odaklı programlar talep ettiğini kaydeden Eracun, şunları söyledi: ”Gastronomi durakları, yerel üreticilerle buluşmalar, sanat atölyeleri, yaşayan çarşılar ve mahalle deneyimleri daha fazla öne çıkarılmalı. Kruvaziyer turizminde kitlesel programlardan daha özel deneyimlere doğru bir geçiş yaşanıyor. Butik turlar ve tematik rotalar ziyaretçi memnuniyetini ve kişi başına harcamayı artırabilir.”

 

LİMANLA ŞEHİR BİRLİKTE PLANLANMALI

Kruvaziyer turizminden elde edilen ekonomik katkının artırılması için liman işletmeleri, seyahat acenteleri, belediyeler, kültür kurumları, rehberler ve yerel esnaf arasında daha güçlü bir koordinasyon gerektiğini vurgulayan Eracun, liman-şehir entegrasyonunun önemine dikkat çekti. Eracun şunları söyledi: “Limanlardan şehir merkezlerine ulaşım kolaylaştırılmalı, yönlendirme sistemleri geliştirilmeli, güvenli yürüyüş güzergahları oluşturulmalı ve kültürel etkinlikler kruvaziyer programlarıyla uyumlu hale getirilmeli. Böylece gelir potansiyeli artar. Artık İstanbul, Efes, Bergama, Troya, Afrodisias ve Patara'nın yanı sıra Karadeniz kıyıları, Çanakkale, Antalya ve Mersin de yeni kruvaziyer programları için öne çıkan destinasyonlar arasında yer alıyor.” 

 

ÖZEL DİLLERDE REHBER İHTİYACI ARTIYOR

Kruvaziyer pazarındaki büyümeyle birlikte farklı dil gruplarında uzman rehber ihtiyacının da yükseldiğini söyleyen Selçuk Eracun, İspanyolca, İtalyanca, Portekizce, Japonca, Korece ve Çince bilen turist rehberlerine yönelik talebin arttığını belirtti. Kruvaziyer operasyonlarına yönelik eğitimlerin ve destinasyon uzmanlığının geliştirilmesi gerektiğine dikkat çeken Eracun, sayıdan çok hizmet kalitesine odaklanılması gerektiğini vurguladı.

 

İSTANBUL LİMANLARINA 93 GEMİ GELDİ   

Kuşadası, yılın ilk yarısında 204 gemi ve 334 bin 172 yolcuyla Türkiye'nin en yoğun kruvaziyer limanı oldu. Böylece Türkiye'ye gelen kruvaziyer yolcularının yaklaşık yüzde 44'ü Kuşadası'ndan giriş yaptı. İstanbul limanları 93 gemi ve 182 bin 621 yolcuyla ikinci sırada yer aldı. İzmir 59 bin 49, Marmaris 54 bin 691 ve Bodrum 41 bin 545 kruvaziyer yolcusunu ağırladı.