Trump Rus dizeline 6 aylık muafiyet verdi: Zelenskiy’den sert çıkış

ABD Başkanı Donald Trump, rekor seviyelere yükselen yakıt fiyatlarını aşağı çekmek amacıyla Rusya’nın küresel pazara yüksek miktarda dizel tedarik etmesini sağlayan yeni kararı duyurdu. OFAC tarafından yayımlanan geçici genel lisansın 7 Nisan’a kadar geçerli olacağı belirtilirken karar, Washington’da yaptırım politikasının gevşetildiği yönündeki tartışmaları da beraberinde getirdi.

TRUMP RUS DİZELİNİN KÜRESEL PAZARA GİRİŞİNE İZİN VERDİ

ABD Başkanı Donald Trump, yakıt fiyatlarını hızla düşürmek amacıyla Rusya’nın küresel pazara yüksek miktarda dizel sağlamasına imkan tanıyan yeni kararı açıkladı.

Ara seçimlere bir aydan az bir süre kala duyurulan hamle, ABD yönetiminin Rus enerji ihracatına baskı uygulayarak Ukrayna savaşını sona erdirme politikalarından belirgin bir geri adım olarak değerlendirildi.

Trump, küresel piyasanın petrole ve dizele ihtiyacı olduğunu belirterek kararı savundu.

RUSYA İLK ETAPTA 300 BİN TONDAN FAZLA DİZEL SAĞLAYACAK

Trump’ın Truth Social üzerinden paylaştığı ayrıntılara göre anlaşma kapsamında Rusya’nın derhal 300 bin tondan fazla dizel yakıt sağlaması öngörülüyor.

Bu miktarı kasım ayında 500 bin tonluk ek tedarikin takip etmesi planlanıyor.

Sonraki aşamada ise 1 milyon ton ve rafineri koşullarına bağlı olarak 3 milyon ton daha dizelin küresel pazara sunulması öngörülüyor.

OFAC’TAN 6 AYLIK GEÇİCİ MUAFİYET

Duyurunun ardından ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi, Rus dizelinin küresel pazara girişine izin veren geçici bir genel lisans yayımladı.

Söz konusu muafiyetin yaklaşık 6 ay boyunca, yani 7 Nisan’a kadar geçerli olacağı açıklandı.

Bu düzenlemeyle Rus dizelinin küresel piyasalara yeniden daha yüksek miktarlarda ulaşmasının önü açıldı.

TRUMP: KÜRESEL PAZARIN PETROLE VE DİZELE İHTİYACI VAR

Trump, Syracuse yolculuğu öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada kararını savundu.

Küresel pazarın petrole ve dizele ihtiyacı olduğunu söyleyen Trump, Rus enerji ürünlerine yönelik geçici muafiyetin yakıt fiyatlarının düşürülmesine katkı sağlayacağını belirtti.

Kararın özellikle yüksek yakıt fiyatlarının seçmenlerin gündeminde bulunduğu ara seçimler öncesinde alınması dikkat çekti.

YAPTIRIM POLİTİKASIYLA ÇELİŞKİ TARTIŞMASI

Trump’ın kararı, yönetimin yalnızca üç hafta önce imzaladığı Lindsey O. Graham Rusya ve İran Yaptırımları Yasası ile karşılaştırıldı.

Söz konusu yasa, Rus enerji alıcılarına yüzde 100’e varan gümrük vergileri uygulanmasına imkan tanıyordu.

Yeni muafiyetin bu politikanın tersine işaret ettiği yönündeki değerlendirmeler Washington’daki tartışmaları artırdı.

CUMHURİYETÇİ VE DEMOKRATLARDAN TEPKİ

Karar ABD Kongresinde her iki partiden de eleştiri aldı.

Teksas Cumhuriyetçi Temsilcisi Michael McCaul, fiyatların düşürülmesi isteğini anladığını ancak yaptırımların kaldırılmasının Kremlin’in savaş makinesini finanse edebileceğinden endişe duyduğunu ifade etti.

Senato Ukrayna Grubu üyesi Demokrat Senatör Richard Blumenthal ise alınan kararı Kongrenin yaptırım politikalarının amacıyla doğrudan çelişkili buldu.

TRUMP’IN GEÇMİŞ AÇIKLAMALARI HATIRLATILDI

Eleştirmenler, Trump’ın daha önce NATO müttefiklerini Rus petrolü satın aldıkları gerekçesiyle sert biçimde eleştirdiğini hatırlattı.

Trump’ın BM Genel Kurulunda da Rus petrolü alımlarını kınadığı belirtilirken yeni kararın önceki açıklamalarla çeliştiği değerlendirmeleri yapıldı.

UZMAN: KALICI ÇÖZÜM DEĞİL

Wharton İşletme Okulu Emekli Finans Profesörü Jeremy Siegel, Rus dizeline verilen geçici izni değerlendirdi.

Siegel, söz konusu adımın kalıcı bir çözümden ziyade kısa vadeli ve geçici bir önlem olduğunu belirtti.

Kararın yakıt fiyatları üzerindeki etkisinin sınırlı süreyle hissedilebileceği değerlendirmesinde bulundu.

ZELENSKİY: YAPTIRIMLARIN GEVŞETİLMESİ ZAYIFLIK

Karara en sert tepkilerden biri Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskiy’den geldi.

Zelenskiy, herhangi bir gerilimi azaltma anlaşması olmaksızın yaptırımların gevşetilmesini “zayıflık” olarak nitelendirdi.

Rusya’nın petrol satmasına izin verilmesinin devam eden savaşa yatırım yapmak anlamına geldiğini söyledi.

MOSKOVA KARARDAN MEMNUN

Rusya tarafında ise ABD’nin aldığı karar memnuniyetle karşılandı.

Rus yetkililerle bağlantılı hesaplar, iki ülke arasındaki enerji işbirliğinin yalnızca Rusya ve ABD’ye değil dünya ekonomisine de fayda sağlayacağını savundu.

ENERJİ DENGELERİ VE DİPLOMASİ YAKINDAN İZLENECEK

Washington daha önce İran savaşı sırasında küresel enerji piyasalarını dengelemek amacıyla transit halindeki petrol için sınırlı muafiyetler uygulamıştı.

Ancak yaklaşık 6 ay sürecek yeni Rus dizeli muafiyeti, kapsamı nedeniyle daha geniş bir etki yaratabilecek adımlardan biri olarak öne çıkıyor.

Kararın küresel enerji fiyatları, Rus enerji ihracatı ve ABD’nin Ukrayna savaşı kapsamında izlediği yaptırım politikası üzerindeki etkileri yakından takip edilecek.