Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, dijital pazarlara yönelik sürdürdükleri inceleme ve soruşturmaları bu yıl tamamlamak için çalışacaklarını bildirdi.


Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, 2022'de yürüttükleri çalışmalara ve 2023 hedeflerine ilişkin değerlendirmede bulundu.

 

Kurumun, rekabet hukukunun etkin şekilde uygulanmasının ülke ekonomisinin sürdürülebilir büyümesine önemli ölçüde katkı sunacağı bilinciyle çalıştığını belirten Küle, "Günlük hayatı değiştiren dijital pazarların yanında hızlı tüketim perakendeciliği, gıda, tarım ve tarımsal girdiler, beyaz eşya, küçük ev aletleri ve sağlık başta olmak üzere tüketicinin hayatına dokunan sektörlere yönelik rekabet incelemelerimiz 2022 yılında ön planda oldu. Bu faaliyetlerin doğrudan neticelerini tüketiciler, yeni gelişen 'start-up'lar ve toplumun tüm kesimleri yakından hissetmişlerdir. Uzlaşma ve taahhütle sonuçlandırdığımız çok sayıda dosyayla soruşturmaların hızlı sona erdirilmesi bakımından önemli faydalar elde ettik." dedi.

 

"FACEBOOK KARARIMIZ DİĞER REKABET OTORİTELERİNE IŞIK TUTACAK NİTELİKTE"

 

Küle, dijitalleşmenin hız kazandığı son yıllarda, Rekabet Kurumu olarak, ulusal ve uluslararası pek çok mecrada bu değişime en hızlı ayak uyduran otorite olarak örnek gösterildiklerine işaret ederek, 2022'nin bu açıdan önemli adımların atıldığı bir yıl olduğunu söyledi.

 

Konvansiyonel pazardan dijital pazara dönüşümde rekabeti engelleyici her türlü unsurun karşısında yer aldıklarını vurgulayan Küle, şöyle konuştu: "Google kararlarımızın uyum gerekliliklerini sıkı sıkıya takip ederken Trendyol ve Sahibinden incelemelerini başlattık. Dijital platformlarda veri taşınabilirliğinin engellenmesi bakımından emsal teşkil edecek Nadir Kitap soruşturmasını da tamamlayarak Rekabet Hukuku ve veri ilişkisi bakımından üzerimize düşeni yaptık. Veri birleştirmeyi konu alan Facebook kararımız da diğer rekabet otoritelerine ışık tutacak niteliğe sahip oldu. ABD, Birleşik Krallık gibi önde gelen ülkelerin kararlarımızdaki zarar teorilerini öğrenmek için bizlerle iletişime geçtiğini gururla söyleyebilirim."

 

"REKABET KURUMU HER SEKTÖRDE VARLIĞINI HİSSETTİRDİ"

 

Küle, 2022'nin gıda endüstrisi açısından da unutulmayacak bir yıl olduğuna dikkati çekerek, söz konusu yılda bebek maması, endüstriyel dondurma, temel gıda, atıştırmalık ürünleri ve maden suyu gibi hayatın vazgeçilmez ürünlerine yönelik rekabet ihlallerini incelediklerini hatırlattı.

 

Hızlı tüketim malları sektörüne yönelik yakın zamanda sonuçlanan soruşturmada tedarikçi bazı firmalara kartel ihlalinde bulundukları gerekçesiyle idari para cezaları verildiğini dile getiren Küle, şu değerlendirmede bulundu: "Bu kararımızla sektördeki yaygın iş yapma yönteminin, özellikle de fiyatlamaya yönelik davranışların, rekabet hukuku açısından sorunlu olduğunu ve bunun süratle düzeltilmesi gerektiğini tespit ettik. Ayrıca bu ve benzeri davranışlarla tüketiciye dayatılan suni fiyat artışlarının karşısında olduğumuzu bir kez daha en ağır şekilde gösterdik. Sağlık hizmetlerine yönelik olarak özel hastanelere rekabet hukukunu ihlal etmeleri nedeniyle verdiğimiz idari para cezalarıyla iş gücü sektöründe çalışan ayartmama anlaşmalarına yönelik incelemelerimiz Rekabet Kurumunun her sektörde varlığını hissettirdiğinin diğer göstergeleri oldu."

 

Küle, gıdada sürdürülebilirliği ve tüketicinin rekabetçi şekilde ürünlere erişimini sağlayabilmek adına 2022'de, yaş sebze, meyve ve hızlı tüketim malları perakendeciliği alanlarına yönelik sektör incelemelerini tamamladıkları bilgisini vererek, elektronik pazaryerlerinin doğurduğu rekabetçi ve rekabet karşıtı etkilerin anlaşılması amacıyla başlattıkları "e-pazaryeri platformları sektör incelemesini" bitirdiklerini bildirdi.

 

Ülkenin kalkınması yolunda ihtiyaç duyduğu doğrudan yabancı yatırımlar için uygun ortam oluşturulmasına yönelik geçen yıl önemli adımlar attıklarını vurgulayan Küle, şöyle devam etti: "Birleşme ve devralmaların kontrolü bakımından 'teknoloji teşebbüsü' tanımı getirerek inovasyona dayalı rekabetin korunmasını hedefledik. Bu değişiklikle teknoloji teşebbüslerinin devralınmasına yönelik işlemlerin büyük ölçüde denetimimize tabi olması ve bahsi geçen teşebbüslere yönelik öldürücü devralmaların önüne geçilmesi amaçlandı. Özellikle yeni-genç girişimlerin büyük ölçekli yerleşik teşebbüslerce devralınması eğiliminin etkin rekabeti kısıtlamayacak şekilde kontrol altına alınması sağlandı. Bu alanda küresel düzeyde yapılan tartışmaları hayata geçiren az sayıdaki rekabet otoritesinden biri olduğumuzu söyleyebilirim. Yaptığımız ve kamuoyunda oldukça geniş yankı bulan bu incelemelerle ekonomiye ve tüketiciye doğrudan etki eden sonuçlar elde ettik. Bilişim ve ekonomik analiz alanında kapasite inşamızı sürdürerek değişen dinamiklere ayak uydurmak için gerekli adımları attık. Deneyimli ve kendini yenileyen meslek personelimizin çalışmalarıyla halihazırda sürdürdüğümüz birçok rekabet incelemesini ise 2023'te sonuçlandıracağız."

 

DİJİTAL PAZARLAR MERCEK ALTINDA

 

Küle, Cumhuriyet'in 100'üncü yılına gelirken çeyrek asırlık uygulama ve birikimle elde ettikleri rekabet politikasını şekillendirmeye, tüketici seçeneklerini ve inovasyonu azaltan uygulamaların karşısında olmaya devam edeceklerini belirterek, "Bu yıl dijital pazarlar açısından yürütmekte olduğumuz incelemeleri, Sahibinden hakkında veri taşımanın engellenmesi ve diğer yollarla hakim durumunu kötüye kullanması iddiasına yönelik yürüttüğümüz bir diğer soruşturmayı tamamlamak üzere çalışıyoruz." ifadelerini kullandı.

 

Bunun yanında Facebook'un veri birleştirme eylemlerine yönelik sunulacak uyum tedbirlerini de yıl içinde takip edeceklerini aktaran Küle, dünyadaki en iyi uygulamalardan yola çıkarak Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un dijitalleşmeyle gelen değişime ayak uydurmasını sağlamak üzere bir yasa önerisi hazırladıklarını söyledi.

 

Küle, 20 kişilik ekibin çalışarak bu piyasalardaki sorunları ve çözüm önerilerini ortaya koyduğuna dikkati çekerek, dünyadaki diğer düzenleme örneklerini, ihtiyaçları, Rekabet Kurumunun bugüne kadar ki uygulamalarını, pazardaki dinamikleri ve rekabetçi endişeleri dikkate alarak hazırladıkları taslağın bu yıl yasalaşmasını beklediklerini dile getirdi.

 

Çevrim içi reklamcılık sektöründeki yapısal rekabet sorunlarının tespit edilmesi ve bu sorunlarla mücadeleye yönelik çözüm ve politika önerilerinin geliştirilmesi amacıyla başlattıkları sektör incelemesini ve konteyner taşımacılığıyla liman hizmetlerine ilişkin yakın zamanda başlatılan sektör incelemesini de 2023'te tamamlamayı hedeflediklerini vurgulayan Küle,"Cumhuriyet'imizin 100'üncü yılı olması dolayısıyla Türkiye ekonomisinin rekabetçi görünümünün irdelenmesine dönük bir araştırma yaparak sonuçlarını rapor halinde kamuoyuyla paylaşmayı planlıyoruz." dedi.

 

28 SORUŞTURMADA, 1,7 MİLYAR LİRA PARA CEZASI VERİLDİ

 

2022'de tamamlanan 28 soruşturma sonucu yaklaşık 1,7 milyar lira para cezası uygulandığı bilgisini veren Küle, şunları kaydetti: "Geçen yıl birçok farklı sektördeki ihlallere son verilmiş, ihlallere son vermek için hedefe dönük tedbirlere hükmedilmiştir. Bu suretle, teşebbüslerin iş yapma şekilleri üzerinde etkili olduğumuzu belirteyim. Rekabetin korunması adına hem yarı yargısal görev büyük bir fedakarlıkla yerine getirilmiş hem de rekabet savunuculuğu vasıtasıyla toplumun tümü bakımından bilinç düzeyinin artırılmasına yönelik aktif çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Tüm çalışmalarımız, raporlarımız ve kararlarımızla inovasyona dayalı rekabeti hakim kılarak piyasalara suni müdahalelerin ve pazara giriş engellerinin önüne geçmeyi, tüketici tercihlerini ve sağlıklı rekabeti piyasalara egemen kılmayı amaçlıyoruz. Zira sağlıklı büyüme, istihdam ve kişi başı gelirin artması gibi makro hedefler ancak tam rekabetçi piyasaların varlığı halinde hayat bulacak."

04 Ocak 2023 Çarşamba

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, kira artışında yüzde 25 sınırına ilişkin, "Devam etmesi için bir sebep görmüyorum, etmemesi gerektiğini düşünüyorum. Devam etmesi yönünde de yapılan bir çalışma yok" dedi.


Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, katıldığı TRT Haber'de gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

 

Ekonomi programının gerçekten çalıştığını belirten Şimşek, her şeyden önce ekonomide dengeleme sürecine girdiklerini söyledi.

 

Şimşek, iç talepte bir yumuşama olduğunu vurgulayarak, "Net ihracatın etkisi ekonomide olumluya dönmeye başladı. Büyümede kompozisyon değişiyor, dengelenme var. Bu da beraberinde ortaya çıkan dengesizlikleri gideriyor. Cari açık, Türkiye'nin dış dünyayla olan açığı geçen yıl mayıs ayında 57 milyar dolar civarındaydı. Büyük bir açık... Bu sene bu açık büyük ihtimalle mayıs itibarıyla 30 milyar doların altına düşmüş olacak. Dolayısıyla çok ciddi bir iyileşme var. Türkiye'nin dış açığında neredeyse yarı yarıya düşüş var. Önemli dengesizlikten birisi bu çerçevede giderilmiş oldu." diye konuştu.

 

TÜRKİYE'YE FON AKIŞINDA ÖNGÖRDÜĞÜMÜZDEN ÇOK DAHA BÜYÜK BİR ARTIŞ VAR

 

Programın çalıştığını özetleyen bazı göstergelere de işaret eden Şimşek, şöyle devam etti:

 

"Örneğin Türkiye'nin risk primi geçen sene mayıs ayında 700 baz puanın üzerindeydi. Bugün 270'in altına düştü. Bu dönemde gelişmekte olan ülkelere göre çok muazzam bir performans göstermişiz. Sadece bizim risk primimiz düşmemiş, bize benzer ülkelere oranla risk primimiz çok daha hızlı şekilde düşmüş. Bunun düşmesi, programın çalıştığını özetleyen bir gösterge. Çünkü bu Türkiye'ye fon akışında maliyeti belirleyen unsurlardan biri. Türkiye'ye fon akışında bizim öngördüğümüzden çok daha büyük bir artış var. Özellikle yerel seçimlerden sonra son 1,5 ayda o kadar ciddi bir fon akışı ve TL lehine bir portföy değişikliği var ki TCMB'nin swap hariç rezerv pozisyonu neredeyse 49 milyar dolarlık bir iyileşme gösterdi. Bahsettiğim 1,5 aylık bir süreç. Belirsizlikler azaldıkça, programın çalıştığı ortaya çıktıkça Türkiye'ye rağbet artıyor."

 

Şimşek, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarından Fitch'in 12 yıl sonra, S&P'nin ise 11 yıl sonra Türkiye'nin notunu artırdığına dikkati çekerek, şu değerlendirmelerde bulundu:

 

"Artırmakla kalmadılar, 'program bu şekilde çalışmaya devam ederse notu tekrar artıracağız.' şeklinde pozitif görünümde duruyorlar. Ekonomide büyümenin kompozisyonu iyileşiyor. Daha sürdürülebilir daha dengeli bir büyüme var ve makroekonomik dengesizlikler yavaş yavaş ortadan kalkıyor. Bütçe disiplini, Türkiye'ye fon akışındaki muazzam artış, dış dengedeki, rezervdeki ve risk primindeki iyileşme... Bütün bunlar şunu net şekilde ortaya koyuyor; programa olan güven güçlü, sürekli pekişiyor."

 

2 KANALDAN PARA POLİTİKASINA, DEZENFLASYON İÇİN DESTEK VERECEĞİZ

 

Geçen yıl ekim ayına göre enflasyon beklentilerinde muazzam bir iyileşme olduğunu ifade eden Şimşek, gelecek 12 ayda enflasyon düşüşü öngörüldüğünü, bunun şimdi yüzde 33 civarına, 24 aylık perspektifte ise yüzde 22'ye kadar indiğini kaydetti.

 

Şimşek, bunu performansla da destekleyeceklerini fakat sürekli şekilde programı güçlendireceklerini belirterek, deprem dışındaki harcamaları çok güçlü şekilde kontrol altına aldıklarını anlattı.

 

Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi'ni güçlü şekilde uygulayacaklarının altını çizen Şimşek, "En önemli konu verimliliği ve Türkiye'nin rekabet gücünü artıracak yapısal reformları hızlandıracağız. Dolayısıyla 2 kanaldan para politikasına, dezenflasyon için destek vereceğiz. Önce bütçe disiplini, ikinci olarak reformları hızlandırarak verimlilik artışı üzerinden destek vereceğiz. Şuna inanıyorum ki programı güçlendirdikçe çok daha iyi sonuçlar da alacağız. Biz programı güçlendirmeye başladık. Tasarruf paketini açıklamamız bunun bir ayağı ama daha önümüzdeki dönemde programı güçlendirecek ilave adımlar atacağız. Bunların bir kısmı kamu maliyesi bir kısmı yapısal dönüşüm ayağında olacak."

 

BU PROGRAM, TÜRKİYE'NİN KENDİ PROGRAMI

 

Şimşek, bu programın içeride ve dışarıda ciddi bir rağbet gördüğünü aktararak, bazı uluslararası platformlarda programın başarısı konuşuldukça, "Bu program, Türkiye'nin öz evlatları tarafından hazırlanmamış" gibi bir algı oluşturulmaya çalışıldığına dikkati çekti.

 

Bunun doğru olmadığını dile getiren Şimşek, şunları kaydetti:

 

"İlk gün devir teslimde çok net bir tutum sergilemiştim. 'Bundan sonra bizim politikalar, kurala dayalı yani öngörülebilir olacak. İkinci olarak uluslararası normlara uygun olacak' demiştim. Uluslararası normlara uygun, kurala dayalı, kredibilitesi yüksek bir programı ortaya koymanız, sonra bu programla başarı elde etmeniz, dışarıda övüldüğü için bunu sanki dışarıda hazırlanmış bir program olarak lanse etmek bence doğru bir yaklaşım değildir. Cumhurbaşkanı Yardımcımız Cevdet Bey'i, beni, bir kenara bırakalım. Strateji ve Bütçe Başkanlığındaki, Hazine ve Maliye Bakanlığındaki çok değerli arkadaşlarımızın ortaya koyduğu katkıları görmezden gelmektir. Bu program, özü itibarıyla Türkiye'nin kendi programıdır. Programın dışarıdan rağbet görmesi ve övülmesi, bu programın 'dışarıdan' yapıldığı anlamına gelmiyor. Biz, hiçbir uluslararası kuruluşla program hazırlık evresinde bir diyaloğa girmedik. Tabii ki üyesi olduğumuz uluslararası kuruluşlarla diyaloğumuz her zaman güçlü, onlarla bir araya geliriz, programımızı anlatırız. Hangi ülkeye gidersem mutlaka bir fırsat bulup, orada Türkiye'nin potansiyelini ve neden yatırım yapılması gerektiğini anlatırım. Bu program, kendi öz evlatları tarafından hazırlanmıştır, kurala dayalıdır ve uluslararası normlara uygundur."

 

KİRALARDA YÜZDE 25 ZAM SINIRI

 

"Kiralarda yüzde 25 zam sınırı uygulamasının uzatılıp uzatılmayacağına" ilişkin ise Şimşek, şöyle konuştu:

 

"Devam etmesi için bir sebep görmüyorum, etmemesi gerektiğini düşünüyorum. Devam etmesi yönünde de yapılan bir çalışma yok. Zaten bir süreliğine bu düzenleme yapılmıştı. Ben hükümetimiz adına, verilmemiş bir karar üzerine yorum yapamam ama büyük ihtimalle devam etmez diye düşünüyorum. Piyasada, fiyatlara müdahale edilmemesi gerektiğine inanıyorum. Arz artışı üzerinden fiyatların aşağı inmesini sağlamak lazım. Bunun için daha çok yatırım, üretim, istihdam ve ihracatı önemsiyoruz."

 

Maliye politikasının para politikasının gerisinden geldiği eleştirilerine cevap veren Şimşek, geçen sene çok büyük bir deprem felaketi yaşandığını ve bu felaketin yaralarını sarmayı önceliklendirdiklerini söyledi.

 

Şimşek, bu sene büyük ihtimalle bütçe açığının hedefledikleri oranın çok altında kalacağını aktarırken, "Maliye politikası ayağında dezenflasyona, yani Merkez Bankasının enflasyonu düşürme çabasına güçlü destek vermiş olacağız." diye konuştu.

 

Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi'yle yatırımların, arzı, rekabet gücünü ve verimliliği artıracak alanlara aktarılması üzerinde durduklarını bildiren Şimşek, "Önümüzdeki dönemde önceliğimiz önemli sanayi üslerini limanlara bağlamak. Bunu önceliklendireceğiz çünkü rekabet gücünü artırmak, karbon ayak izini düşürmek istiyoruz. 'Maliye politikası gereken desteği vermiyor' demek, 'deprem konusunda gereken hassasiyeti göstermeyin' demekle eşdeğer hale geliyor. Deprem konusunda ne gerekiyorsa yapacağımızı söyledik ama deprem dışındaki alanlarda disiplin, harcama kontrolü ve harcamaların verimli alanlara aktarılması bizim için olmazsa olmaz." ifadesini kullandı.

 

Şimşek, Türkiye'ye ciddi bir fon akışı olduğuna dikkati çekerek, "Türkiye'nin cari açığı düşüyor, Türk lirası çok cazip, dolayısıyla lirada geçen sene olduğu gibi ciddi bir değer kaybı için sebep yok. Bu, enflasyonu düşürmeyi destekleyecek." değerlendirmesini yaptı.

 

Bu sene vergi artışı olmayacağını ve enflasyonu düşürmekte kararlı olduklarını bildiren Şimşek, sözlerini şöyle sürdürdü:

 

"Gelecek sene enflasyonu yüzde 14'e, bir sonraki sene de tek haneye düşürmek için maliye, para ve gelirler politikasında geri adım atmayacağız. Enflasyonu düşürünceye kadar bize durmak yok. Enflasyonu düşürürsek gelir dağılımı iyileştiririz, işçimizi ve emeklimizi korumuş oluruz. Enflasyonu düşürürsek fonlama maliyetleri düşer, sanayicimizi, üreticimizi korumuş oluruz. Yatırımları teşvik etmiş oluruz. Öngörülebilirliği artırmış oluruz. Enflasyon düştükçe bu ülke daha yüksek sürdürülebilir bir büyüme patikasına girecek. Geçmişte bunu başardık, tekrar başaracağız."

 

Şimşek, Merkez Bankasının rezerv biriktirmesine ilişkin de "Piyasadan döviz almasak lira 30'un altına, 20'li rakamlara düşerdi. Merkez Bankamız bu kadar döviz biriktirmeseydi, gelen dövizi satın almasaydı lira nominal olarak değer kazanacaktı. Biz rezerv biriktirdik çünkü rezerv pozisyonumuzu güçlendirmemiz lazım." dedi.

 

GRİ LİSTEDEN HER HALÜKARDA ÇIKARIZ

 

Türkiye'nin Mali Eylem Görev Gücünün (FATF) gri listesinden çıkışına ilişkin süreci de değerlendiren Şimşek, Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü ve FATF'ın şubat ayında bir toplantı yaptığını ve Türkiye'nin gri listeden çıkmak için bir eylem planı hazırladığını anımsattı.

 

Mehmet Şimşek, FATF'ın, Türkiye'nin eylem planını başarıyla uyguladığını ifade ettiğini belirterek, "Dolayısıyla yerinde denetim yaparak 'Türkiye'den çıkış sürecini başlatabiliriz.' dediler. Bu karar alındı. Mayıs ayının başında buraya çok kapsamlı geniş bir heyet geldi, ben de heyetle bir araya geldim. Çünkü siyasi sahiplenme çok değerlidir." diye konuştu.

 

Terörün finansmanının kurutulmasının Türkiye için önemine dikkati çeken Şimşek, şunları kaydetti:

 

"Bunun için bizim uluslararası normlara, uluslararası listelere ihtiyacımız yok ki. Biz bu konuda kararlıyız. Kara para aklamayla, terörizmin finansmanıyla mücadelede dozu en yüksek düzeye çıkartmaya devam edeceğiz. Listeden çıksak da çıkmasak da bu konuda çok kararlıyız. Ne gerekiyorsa yapacağız. MASAK'ı teknoloji ve insan kaynağı olarak güçlendiriyoruz. Yapay zeka algoritmaları dahil olmak üzere sürekli arkadaşlarla istişare halindeyiz. Ekibimizi güçlendireceğiz, idari kapasitemizi artıracağız, kara para aklama ve terörizmin finansmanıyla çok güçlü şekilde mücadeleye devam edeceğiz. Dolayısıyla her halükarda bu listeden çıkarız. Zamanlama konusu, umarım siyasi mülahazalar araya girmez. Siyasi sahiplenme konusunda hiç tereddüt bırakmayacak şekilde bir duruşumuz var ve inanıyorum ki Türkiye'nin çıkması gerekiyor."

 

(TASARRUF) PAKET KİT'LERİ DE YEREL YÖNETİMLERİ DE KAPSIYOR

 

Bakan Şimşek, orta vadeli programları (OVP) genellikle 3 yıllık perspektifle ortaya koyduklarını, Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi'nin de OVP'yi güçlendirecek bir adım olduğu için 3 yıllık perspektifi olduğunu dile getirdi.

 

Paketin çok iyi bir izleme, raporlama, kontrol ve yaptırım boyutları olduğunu aktaran Şimşek, "Her kurumun ve idarenin, izleme ve raporlama açısından bir sorumlu tayin etmesi gerekiyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı olarak biz kontrolü yapacağız. Yaptırım gerektiren bir uyumsuzluk söz konusuysa Cumhurbaşkanlığına raporlanacak. Kamunun tamamını kapsıyor, sadece merkezi hükümeti değil. Bu arada haberleri olsun, KİT'leri de yerel yönetimleri de kapsıyor. Tekrar altını çizmek istiyorum, verimlilik boyutu da önemli." ifadelerini kullandı.

20 Mayıs 2024 Pazartesi

Emtia piyasasında Fed'in faiz indirimlerine ilişkin beklentilerin güçlenmesi ABD'nin yaptırım kararları ve Çin'in attığı adımlarla geçen hafta sert yükselişler yaşanırken tarım grubunda üretimin artacağına yönelik öngörülerle negatif ayrışma görüldü.


Emtia piyasasında geçen hafta yükseliş eğilimi hakimdi.

 

ABD'de enflasyona dair endişelerin ve dolara talebin azalması emtia gruplarında genel olarak talebi olumlu etkiledi.

 

Analistler, ülkede Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) beklentilerin altında artmasının, enflasyonun ikinci çeyreğin başında yavaşlama eğilimine devam ettiğini gösterdiğini ve eylül ayı için faiz indirimi beklentilerini artırdığını belirterek, söz konusu durumun emtia piyasasında risk iştahını artırdığını söyledi.

 

ABD'nin Çin'e yönelik yaptırım kararlarına Çin'den de misilleme gelebileceğine ilişkin öngörüler de arz endişelerini tetikledi.

 

Emtia piyasasında, Fed'in faiz indirimlerine dair beklentilerin güçlenmesi, ABD'nin yaptırım kararları ve Çin'in ekonomisini güçlendirmek için attığı adımlarla geçen hafta sert yükselişler görülürken tarım grubu, üretimin artacağına yönelik öngörülerle negatif ayrıştı.

 

Geçen hafta ons bazında altın yüzde 2,3, gümüş yüzde 11,5, platin yüzde 8,6, paladyum yüzde 3,1 değer kazandı.

 

Gümüşün onsu, 31,59 dolarla Şubat 2013'ten bu yana en yüksek seviyeyi test etti.

 

ABD'nin petrol hariç ithalat fiyat endeksinin son 16 ayın en büyük artışını kaydetmesinin ardından enflasyondan korunma aracı olarak artan talepten dolayı değerli metallerde sert yükselişler görüldü.

ABD'NİN ÇİN İÇİN GÜMRÜK VERGİLERİNİ ARTIRMA KARARIYLA BAZ METALLER SERT YÜKSELDİ

 

Baz metallerde geçen hafta ABD'nin Çin için gümrük vergilerini artırma kararıyla sert yükselişler yaşandı.

 

ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, kritik endüstrilerdeki yerli üretimi desteklemek amacıyla Çin'den ithal edilen çelik ve alüminyum, yarı iletkenler, elektrikli araçlar, bataryalar, kritik mineraller ve güneş pilleri gibi ürünlere yönelik gümrük vergilerini artırma kararı aldı.

 

Çin hükümetinin ülke ekonomisi için attığı destekleyici adımlar özelikle baz metallerde talebin daha fazla artabileceği öngörülerini öne çıkardı.

 

Halihazırda sıkıntılı durumda olan gayrimenkul sektörü için ise Çin hükümetinin yerel yönetimlerin makul fiyatlardan konut satın almasına izin vereceği bildirildi. Öte yandan, hükümet vatandaşlara uygulanan mortgage faizlerinde taban uygulamasını kaldırdığını duyurdu.

 

Bu gelişmelerle, tezgah üstü piyasada geçen hafta fiyatlar, libre bazında, bakırda yüzde 10,1, alüminyumda yüzde 4,1, çinkoda yüzde 3,3, kurşunda yüzde 3,2, nikelde yüzde 10,5 artış kaydetti.

 

BAKIRIN LİBRESİ, 5,24 DOLARLA TARİHİ ZİRVEYİ GÖRDÜ

 

Ekonomilerde en kötünün görüldüğü beklentisi ve artık faiz indirimlerinin başlayacağına yönelik öngörülerle özellikle bakır piyasasında yeniden toparlanma yaşandı.

 

Uzak Doğu'da, faiz indirimlerinin başlayabileceğine yönelik beklentilerle bölgeye verilen siparişlerde de artışlar olması bakır talebinde canlanmaya yol açtı.

 

Özellikle elektrikli araç kullanımının ve yenilenebilir enerjinin artması da bakır fiyatlarında sert artışlara neden oldu. Aynı zamanda uluslararası ticarette de ABD'nin Çin'e engeller koyması, yeni vergiler getirmesi, Rusya'ya uygulanan yaptırımlar da özellikle bakır fiyatlarının yönünü etkiledi.

 

Çin'deki devalüasyon endişeleri de bakır fiyatlarının artmasına neden olan önemli bir faktör olarak öne çıktı.

 

Melbourne merkezli madencilik şirketi BHP Group, Güney Amerika'daki bakır varlıkları için Londra merkezli Anglo American'a 43 milyar dolarlık teklif yapmıştı. Anglo American ise bu teklifi reddederek kendisini bir bakır devine dönüştürmek için planladığı bir yeniden yapılanmayla elmas, platin ve kömür madenciliğinden çıkmaya karar verdi.

 

Analistler, madencilik şirketlerinin girişimlerinin de bakıra olan talebi ortaya koyduğunu dile getirdi.

 

Nikel fiyatları ise dünyanın en büyük maden yataklarından bazılarını barındıran Fransa'nın, topraklarından 17 bin kilometre uzaklıktaki kolonisi Yeni Kaledonya'daki şiddet olaylarının üretimi kesintiye uğratmasıyla sert yükseldi.

 

Enerji grubuna bakıldığında ise Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,4, New York Ticaret Borsası'nda işlem gören doğal gazın İngiliz Termal Birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı yüzde 17,1 arttı.

 

Petrol fiyatlarının yükselişinde, dünyanın en çok petrol tüketen ülkeleri ABD ve Çin'de talebin artacağı beklentisi etkili olmaya devam ediyor.

 

ABD Enerji Enformasyon İdaresinin açıkladığı resmi veriye göre, ülkedeki benzin stokları bir önceki hafta yaklaşık 200 bin varil, ticari ham petrol stokları ise yaklaşık 2 milyon 500 bin varil azaldı. Piyasa beklentisi, ham petrol stoklarının yaklaşık 400 bin varil azalacağı yönündeydi.

 

Dünyanın en çok petrol tüketen ülkesinde stokların beklentilerin üzerinde düşmesi ülkede talebin arttığına işaret ederek fiyatları yukarı yönlü destekliyor.

 

Doğal gaz fiyatları, ABD Enerji Enformasyon İdaresinin haftalık doğal gaz stoklarının beklenenden daha az arttığını bildirmesinin ardından yükseldi. Bu durum, aşırı arza ilişkin endişelerin azalmasına yardımcı oldu.

 

ŞEKERİN LİBRESİ 0,1795 DOLARLA EKİM 2022'DEN BU YANA EN DÜŞÜK SEVİYEYİ GÖRDÜ

 

Tarım grubu, geçen hafta negatif seyretti.

 

Chicago Ticaret Borsası'nda geçen hafta kile başına fiyatlar buğdayda yüzde 2, mısırda yüzde 3,6, pirinçte yüzde 3,1 azalırken, soya fasulyesinde yüzde 0,7 arttı.

 

Intercontinental Exchange'de libre bazında fiyatlar pamukta yüzde 1,8, kahvede yüzde 2, şekerde yüzde 6,2 azalış kaydetti. Kakaonun ton başına fiyatı ise yüzde 17,4 azaldı.

 

Şekerin libresi 0,1795 dolarla Ekim 2022'den bu yana en düşük seviyeyi gördü.

 

Dünya buğday ve pirinç üretim tahminlerinin artış göstermesi, fiyatlarda değer kaybına neden oldu.

 

Fildişi Sahili, Gana ve Endonezya'da yağışların artmasının üretime yönelik endişeleri azaltmasıyla kakao fiyatlarında sert düşüş görüldü.

 

Brezilya'da artan şeker üretimi fiyatların düşmesine sebep oldu.

 

Kahve stoklarının yeniden artış göstermesi ve üretim fazlası beklentileri, fiyatlarda değer kaybına yol açtı.

 

Uluslararası Kahve Organizasyonu (ICO) 2023/2024 sezonunda 1 milyon torba üretim fazlası olacağını tahmin ediyor. Avustralya'da pamuk üretiminin artacağı beklentileri de fiyatları aşağı yönlü etkiledi.

20 Mayıs 2024 Pazartesi