Pazar, 08 Eylül, 2024
Yolları, kültürleri, ticareti birbirine bağlayan köprüler, asırlardır yıllara meydan okumaya devam ediyor. Milattan önceki yıllara dahi tarihlenen Türkiye köprüleri, Karayolları Genel Müdürlüğü Tarihi Köprüler Daire Başkanlığı bünyesinde onarılarak birleştirme buluşturma işlevlerine devam ediyor.
HABER: SÜMEYRA YARIŞ TOPAL
Aşılmazı aşılır kılan köprüler; yolları, kültürleri, sevdaları, ticareti birbirine bağlayarak asırlardır işlevlerini devam ettiriyor. Konumu itibarıyla ticaret güzergahı üzerinde bulunan ve çok sayıda akarsu, dağ gibi doğal engellerle çevrili olan Türkiye, tarihi köprüler bakımından oldukça zengin. Türkiye, dünyada işlevini kaybetmeden kullanılmaya devam eden en eski köprü olarak kayıtlarda yer alan Adana Taş Köprü gibi yüzlerce köprüye ev sahipliği yapıyor. İşte, Türkiye’nin mühendislik harikası asırlık köprülerinden bazıları:
TÜRKÜLERE KONU OLDU
Bir aşk hikayesiyle türkülere konu olan Malabadi Köprüsü, dünya taş köprü envanterinde kendine has bir yere sahip. Zira 1147 yılında Timurtaş tarafından yaptırılan bu köprü, dünyada bilinen taş köprüler arasında en büyük kemer açıklığına sahip köprü olarak kayıtlarda yer alıyor. Diyarbakır Silvan yolu üzerinde yer alan köprü, Artukoğulları’nın bir eseri olarak dünya kültür mirasına armağan edildi. Tarihi köprü, 2010 yılında Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından restore edildi. Ayrıca 2016 yılında UNESCO Dünya Geçici Kültür Mirası Listesi’ne dahil edildi.
DÜNYANIN EN ESKİSİ
Adana’da Seyhan Nehri üzerinde bulunan Taş Köprü de Türkiye’nin önemli kültürel miras unsurları arasında yer alıyor. Roma İmparatoru Hadrianus tarafından yaptırılan köprü, 1.638 yıldır işlevini kaybetmeden yolları birleştirmeye, nehir üzerinden geçit vermeye devam ediyor. Kadim köprü, bu özelliğiyle işlevini halen sürdüren dünyadaki en eski köprü olarak kayıtlarda yer alıyor. Uzunluğu 319 metreyi bulan tarihi köprünün 21 kemerinden 14’ü bir mühendislik dehası olarak ayakta durmaya devam ediyor.
ORDULARI GEÇİRDİ
Osmanlı İmparatorluğu’nun Avrupa’ya geçen orduları için yapılan Edirne Uzunköprü, dünyanın en uzun taş köprüsü olarak biliniyor. II. Murat zamanında Mimar Muslihiddin’e 1443 yılında yaptırılan köprünün yapımı 18 yıl sürdü. Ergene Nehri üzerinde bulunan köprünün uzunluğu 1392 metre ve köprüde 174 kemer bulunuyor. Bir zamanlar Osmanlı askerlerinin Avrupa’ya giderken adımladıkları köprü halen kullanımda.
MİMAR SİNAN’IN ARMAĞANI
Köprüler bakımından yalnızca Anadolu değil, İstanbul da zengin bir envantere sahip. Bu köprülerin başında Kanuni Sultan Süleyman Köprüsü geliyor. Büyükçekmece Gölü’nün daralarak denize döküldüğü yerde inşa edilen asırlık köprü Mimar Sinan tarafından yapılmış. Dört ayrı köprünün birleşimi ile farklı bir mimari üslupla inşa edilen köprünün açılış tarihi ise 1567. Köprü aynı zamanda kitabeli balkonları ile de önemli bir sanat eseri konumunda. Köprü bugün sadece yayaların kullanımına açık.
ÇARŞILI KÖPRÜ
Türkiye’nin farklı üslubuyla ve asırlara meydan okuyan mimarisiyle dikkat çeken köprülerinden biri de Irgandı Çarşılı Köprüsü. Bursa’da Gökdere üzerine 1442 tarihinde konumlandırılan köprü, üzerindeki ahşap dükkanlarla benzerlerinden ayrılıyor. Çarşılı köprü olarak da bilinen Irgandı Köprüsü, Bulgaristan’daki Lofça, İtalya’daki Ponte di Rialto ve Ponte Vecchio köprüleriyle birlikte dünyanın dört çarşılı köprüsünden biri olarak dünya köprü literatüründe kendine yer ediniyor.
KARAYOLLARI ONARIYOR
Karayolları Genel Müdürlüğü envanterinde Ekim 2022 tarihi itibarıyla kayıtlı; yurt içinde 2 bin 421 adet taş, ahşap, demir ve betonarme tescilli tarihi köprü, yurt dışında ise çoğunluğu Bosna Hersek’te olmak üzere Osmanlı dönemine ait 316 adet tarihi köprü bulunuyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, toplam 439 tarihi köprünün restorasyon uygulama çalışmalarının tamamlandığını, Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğunda 82 tarihi köprüde ise yenileme çalışmalarının devam ettiğini duyurdu.
10 Temmuz 2023 Pazartesi
2025 yılında üniversitelere ayrılan 487 milyar liralık bütçede en yüksek payı 14,6 milyar lira ile Ankara Üniversitesi alırken, İstanbul Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi de öne çıkanlar arasında yer aldı.
2025-2027 yıllarını kapsayan Orta Vadeli Program'dan (OVP) derlediği verilere göre, ülkedeki üniversiteler için 487 milyar 298 milyon lira ödenek ayrılması öngörüldü.
Ankara Üniversitesi, 2025 yılı için öngörülen 14 milyar 680 milyon 940 bin liralık bütçe ödeneğiyle, Avrupa Birliği Başkanlığı (6 milyar 797 milyon lira), İletişim Başkanlığı (6 milyar 155 milyon lira), Yargıtay (4 milyar 10 milyon lira), Sayıştay (3 milyar 259 milyon lira), Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı (3 milyar 113 milyon lira) ve Danıştay (2 milyar 389 milyon lira) gibi kurumları geride bıraktı.
İKİNCİ SIRADA İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ VAR
İstanbul Üniversitesi, 14 milyar 149 milyon 774 bin liralık bütçe ödeneğiyle Ankara Üniversitesinin ardından ikinci sırada yer aldı. Bu kurumu 13 milyar 938 milyon 766 bin lirayla Hacettepe Üniversitesi, 12 milyar 586 milyon 655 bin lirayla Ege Üniversitesi ve 12 milyar 314 milyon 502 bin lirayla Gazi Üniversitesi izledi.
Ödenek teklif tavanı en düşük üniversite ise 543 milyon 991 bin lirayla Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi oldu. Ödenek teklif tavanı düşük diğer üniversiteler ise 590 milyon 851 bin lirayla Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, 604 milyon 926 bin lirayla Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi şeklinde sıralandı.
Öte yandan Yükseköğretim Kurulu (YÖK) için 1 milyar 123 milyon 426 bin lira ve Yükseköğretim Kalite Kurulu için de 63 milyon 422 bin lira ödenek öngörüldü.
Ödenek teklif tavanları en yüksek 20 üniversite şöyle:
Üniversite Ödenek Tavanları (TL)
ANKARA ÜNİVERSİTESİ 14.680.940.000
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ 14.149.774.000
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 13.938.766.000
EGE ÜNİVERSİTESİ 12.586.655.000
GAZİ ÜNİVERSİTESİ 12.314.502.000
DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 10.243.805.000
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA 9.769.318.000
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ 9.507.278.000
SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 9.127.841.000
AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ 8.881.854.000
BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ 8.846.584.000
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ 8.301.814.000
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ 8.210.916.000
ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ 7.859.052.000
MARMARA ÜNİVERSİTESİ 7.685.153.000
FIRAT ÜNİVERSİTESİ 7.567.213.000
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 7.508.743.000
SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ 7.503.198.000
İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ 7.245.506.000
DİCLE ÜNİVERSİTESİ 6.985.460.000
07 Eylül 2024 Cumartesi
TÜİK verilerine göre, Türkiye'deki müze sayısı 2023'te yüzde 7.1 artışla 606'ya yükseldi. Müze ve ören yeri ziyaretçi sayısı ise 55 milyon 752 bin 208'e çıkarak yüzde 6.2'lik bir artış kaydetti.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2023 yılına ilişkin "Kültürel Miras İstatistikleri"ni açıkladı.
Milli Saraylara ait istatistikler, Cumhurbaşkanlığına bağlı Milli Saraylar Başkanlığından 2023 yılından itibaren derlenmeye ve yayımlanmaya başlandı.
Buna göre, Türkiye genelinde müze sayısı geçen yıl 2022'ye göre yüzde 7,1 artarak 606'ya çıktı. Bu müzelerin 212'si Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde, 376'sı ise özel müze kategorisinde yer alırken, Milli Saraylar Başkanlığına bağlı 18 müze faaliyet gösterdi. Ören yeri sayısı ise 144 oldu.
Müzelerdeki eser sayısı, geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 2,9 azalarak 3 milyon 900 bin 331 olarak kayıtlara geçti.
Bakanlığa bağlı müzelerdeki eser sayısı da bu dönemde yüzde 0,5 artarak 3 milyon 341 bin 162 olurken, özel müzelerdeki eser sayısı ise yüzde 32,5 azalışla 286 bin 334'e geriledi. Aynı dönemde Milli Saraylar Başkanlığına bağlı müzelerdeki eser sayısı yüzde 2,2 artışla 272 bin 835 oldu.
Bakanlığa bağlı müzelerdeki eserlerin yüzde 60,1'i sikke, yüzde 27,6'sı arkeolojik materyal, yüzde 6,6'sı etnografik materyal, yüzde 3,6'sı tablet oldu.
SİT ALANI SAYISI ARTTI
Müze ve ören yeri ziyaretçi sayısı, geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 6,2 artarak 55 milyon 752 bin 208'e yükseldi. Ziyaretçilerin yüzde 54,7'si Bakanlığa bağlı müze ve ören yerlerini ziyaret etti.
Bakanlığa bağlı ücretli müze ve ören yerlerini ziyaret edenlerin sayısı 17 milyon 673 bin 661 olurken, bunun toplam ziyaretçiler içindeki payı yüzde 31,7'yi buldu.
Özel müze ziyaretçi sayısı da yüzde 22,5 artarak 18 milyon 236 bin 130'a, Milli Saraylar Başkanlığına bağlı müze ziyaretçi sayısı ise yüzde 5 yükselerek 7 milyon 27 bin 103'e çıktı.
Bakanlığa bağlı ücretli müze ve ören yeri ziyaretlerinden 2 milyar 666 milyon 691 bin 663 lira gelir elde edildi. Bakanlık tarafından satılan müze kartı sayısı 4 milyon 214 bin 303 oldu.
Taşınmaz kültür varlıklarının sayısı 2023'te bir önceki yıla göre yüzde 2,1 artarak 124 bin 671'e çıktı. Bu kültür varlıklarının en çok bulunduğu il 33 bin 869 ile İstanbul olurken, bu ili 7 bin 976 ile İzmir ve 4 bin 948 ile Muğla takip etti.
Toplam sit alanı sayısı 2023'te bir önceki yıla göre yüzde 4,9 artarak 24 bin 786'ya ulaşırken, sit alanlarının yüzde 97'sini arkeolojik sit alanları oluşturdu.
Milli parkların sayısı 2023 yılında bir önceki yıla göre değişmeyerek 48 oldu. Milli park alanı yüzde 0,2 azalışla 909 bin 158 hektara geriledi. Tabiat parkı sayısı yüzde 1,9 artarak 266 olurken, tabiat parkı alanı yüzde 0,3 azalışla 108 bin 36 hektar olarak kayıtlara geçti.
Tabiatı koruma alanı sayısı ise önceki yıla göre değişim göstermeyerek 31 olurken, tabiat anıtı sayısı yüzde 2,7 azalarak 110'a düştü.
06 Eylül 2024 Cuma
07 Eylül 2024 Cumartesi
06 Eylül 2024 Cuma
06 Eylül 2024 Cuma
06 Eylül 2024 Cuma
06 Eylül 2024 Cuma