İstanbul Ticaret Odası Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi (İTOTAM) tarafından düzenlenen ‘Türkiye’nin Yeni Yüzyılında Tahkimin Gelişimi Konferansı’nda, Türkiye’nin tahkim alanındaki hedefleri ve iş dünyasının ihtiyaç duyduğu hızlı uyuşmazlık çözüm mekanizmaları masaya yatırıldı.
Konferansın açılışında konuşan İTO Genel Sekreteri Prof. Dr. Nihat Alayoğlu, küresel ekonomide rekabet gücünü artırmanın yalnızca ekonomik göstergelerle değil, güçlü bir hukuk altyapısıyla da mümkün olduğunu belirtti. Türkiye’nin son yıllarda tahkim alanında önemli ilerleme kaydettiğine dikkat çeken Alayoğlu, İTOTAM’ın hem ulusal hem de uluslararası uyuşmazlıklarda tercih edilen bir merkez haline geldiğini belirtti.
GÜÇLÜ EKONOMİ GÜÇLÜ HUKUK
Prof. Dr. Nihat Alayoğlu, konuşmasını şöyle sürdürdü: “İTOTAM’ın gelişimi yalnızca bir kurumun başarısı değil, Türkiye’nin hukuk ve ticaret altyapısının güçlenmesinin bir göstergesi. Hatırlatmak gerekir ki, güçlü ekonomi ile güçlü hukuk birbirini tamamlayan iki temel unsur. Tahkim ise bu ilişkinin en önemli yapı taşlarından biri. Bilhassa şirketler hukuku uyuşmazlıklarında tahkim konusunda dünyaya baktığımızda, gerek Anglo-Sakson gerekse kıta Avrupa’sı hukukunda sermaye şirketlerinde ve özellikle halka açık olmayan sermaye şirketlerinde tahkimden çok yoğun bir şekilde yararlanıldığını görüyoruz. Eğer sermaye şirketleri alanında tahkimi geliştirirsek, eminiz ki bu konuda uzman olan hakemlerin uyuşmazlıkları çok daha kısa sürede çözebilmesi şirketler bakımından önemli bir avantaj sunacak. Bu bize belki de uluslararası rekabette önemli katkılar sağlayacak.”
18 MİLYAR TL’Yİ AŞAN DOSYALAR
İTOTAM’ın hizmet verdiği bütün alanlarda hem niteliksel hem de niceliksel olarak ciddi bir artış gözlemlendiğini belirten Prof. Dr. Nihat Alayoğlu, “Son 5 yılda dava açan şirketlerin kimliği, yargılamaların dili, dava sayıları ve dava tutarları bu gerçeği ortaya koyuyor. Yabancı teknoloji ve enerji devlerine ait davalar, yabancı devletlerin yargılandığı yatırım tahkimi davaları, dava tutarı 18 milyar TL’yi aşan dosyalar ve iki tarafın da yabancı olduğu çok uluslu şirketlere ilişkin davalar tahkim merkezimizde devam ediyor. Son 3 yılda özellikle enerji ve inşaat sektörüne ilişkin davalarda ciddi bir artış gözlendi. Ayrıca tahkim sadece büyük şirketler değil, orta ölçekli şirketler tarafından da tercih ediliyor. Bunun da altını özellikle çizmek isteriz” diye konuştu. Toplantıya İTO Genel Sekreter Yardımcısı Av. Nurcan Turan da katıldı.
TAHKİM DAİRE BAŞKANLIĞI KURULDU
Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürü Erdinç Avşar ise konuşmasında, tahkimin Adalet Bakanlığı açısından öncelikli alanlardan biri olduğunu söyledi. Adalet Bakanı Akın Gürlek’in göreve başlamasının ardından verdiği ilk talimatlardan birinin tahkim alanına ağırlık verilmesi olduğunu aktaran Avşar, bu doğrultuda Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Tahkim Daire Başkanlığı kurulduğunu açıkladı.
Yargının iş yüküne de dikkat çeken Avşar, Türkiye’de mahkemelerin çok ağır dosya yüküyle karşı karşıya olduğunu söyledi. Avşar, uyuşmazlıkların mahkemeye taşınmadan çözülebilmesinin hem vatandaş hem de yargı sistemi açısından büyük önem taşıdığını belirtti. Avşar, tahkimin bu noktada önemli bir alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizması olduğunu dile getirdi.
TİCARİ SIRLAR KORUNUYOR
Tahkimin ticari hayat açısından sağladığı avantajlara da değinen Avşar, gizlilik ilkesinin, ticari sırların, finansal bilgilerin ve şirketlere ait hassas verilerin korunmasında önemli rol oynadığını söyledi. Teknik bilgi ve uzmanlık gerektiren ticari uyuşmazlıklarda tarafların kendi seçtikleri hakemler eliyle çözüme ulaşabilmesinin klasik yargıdan ayrılan önemli bir özellik olduğunu belirten Avşar, tahkim kararlarının uluslararası sözleşmeler sayesinde birçok ülkede tanınarak icra edilebildiğine dikkat çekti. İyi işleyen bir tahkim sisteminin uluslararası ticaret ve yatırımlar açısından güvence niteliği taşıdığını vurgulayan Avşar, Adalet Bakanlığı olarak tahkimin gelişimi için üzerlerine düşen sorumluluğun farkında olduklarını söyledi.
TAHKİM YILI ÖNERİSİ
İTOTAM Tahkim Divanı Başkanı Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez, Türkiye’de güçlü bir tahkim altyapısı oluştuğunu belirtti. Özellikle genç hukukçuların tahkime yoğun ilgi gösterdiğini vurgulayan Pekcanıtez, bu ilginin yalnızca İstanbul ve Ankara ile sınırlı kalmadığını, Adana, Mersin ve Antalya gibi şehirlerde de tahkime yönelik ciddi bir merak ve çalışma olduğunu söyledi. Pekcanıtez, Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü içinde tahkim alanında kurulan yapının önemli bir adım olduğunu ifade etti. Pekcanıtez, “Uzun süredir Türkiye’de bir ‘Tahkim Yılı’ ilan edilmesini özellikle öneriyorum. Türkiye’deki tahkimin biraz daha duyulabilmesi, ilgi çekebilmesi ve bu konunun gelişimi için böyle bir yıla ihtiyacımız var” dedi.
TAŞINMAZ UYUŞMAZLIKLARINDA TAHKİM
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi Üyesi Doğan Ağırman, tarafların serbest iradeleriyle tasarrufta bulunabildikleri uyuşmazlıklarda tahkim sözleşmesi yapılmasının mümkün olması gerektiğini söyledi. Tahkimin taraf iradesine dayalı bir sözleşme niteliği taşıdığını ifade eden Ağırman, kamu düzeni, mahkemelerin görevine ilişkin kurallar veya haksız şart gibi gerekçelerin tahkim yolunu dışlayan unsurlar olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti. Ağırman, inşaat sözleşmelerinde iş bedelinin nakit yerine taşınmaz devriyle karşılanması gibi durumlarda uyuşmazlığın bir kısmının tahkimde görülüp taşınmazla ilgili bölümünün dışarıda bırakılmasının sorunlara yol açabildiğini söyledi. Ağırman, arabuluculukta taşınmaz devrine ilişkin uyuşmazlıkların kapsama alınmasını da önerdi.
YATIRIM İÇİN TAHKİM DOSTU BİR YAKLAŞIM ÖNEMLİ
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü Uluslararası Tahkim ve Alternatif Çözümler Daire Başkanı Doç. Dr. Eda Manav Özdemir, tahkimin yatırım ortamını güçlendiren stratejik bir araç olarak görülmesi gerektiğini söyledi. Türkiye’nin yatırım dostu bir ülke olma hedefi açısından tahkim dostu yaklaşımın önem taşıdığını belirten Özdemir, yabancı sermaye girişinin teşvik edilmesi, ticari uyuşmazlıkların hızlı çözümü ve hukuki öngörülebilirliğin sağlanmasının tahkimle doğrudan bağlantılı olduğunu belirtti. Kamu kurumlarının tahkim süreçlerinde şeffaf ve sürdürülebilir yaklaşımının önemine dikkat çeken Özdemir, yatırımcının menfaatleriyle kamu yararı ve kamu maliyesinin korunması arasında dengeli bir mekanizmanın kurulması gerektiğini vurguladı.
ÖRNEK DAVALARLA ÖZEL SUNUM
İTOTAM Tahkim Divanı Üyesi Prof. Dr. Ali Yeşilırmak’ın moderatörlüğündeki ikinci oturuma; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Tetkik Hâkimi Gülsüm Pala Uçan, Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı Dr. Ahmet Can Balak ve Erdem & Erdem Hukuk Bürosu Kurucu Kıdemli Ortağı Prof. Dr. H. Ercüment Erdem katıldı. Konuşmacılar örnek davalar üzerinden bilgi verdi.
ALTERNATİF YOLLAR DAHA FAZLA ÖNEM KAZANDI
Konferansta konuşan Yargıtay Birinci Başkanvekili ve Hukuk Genel Kurulu Başkanı Adem Albayrak, yargının mevcut iş yükü dikkate alındığında alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin daha fazla önem kazandığını söyledi. Tahkimin bu süreçte kritik rol üstlendiğini vurgulayan Albayrak, uyuşmazlıkların mahkeme önüne gelmeden çözülebilmesinin hem taraflar hem de yargı sistemi için önemli kazanımlar sağlayacağını ifade etti.
