15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin düzenlemeleri içeren yasa teklifinin yakın zamanda Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulması beklenirken, TBMM Avrupa ülkelerinde sosyal medya platformlarının hangi kurallara tabi olduğunu ve nasıl denetlendiğini mercek altına aldı. Hazırlanan çalışma, çocukların korunmasına yönelik sert yaptırımlara dikkat çekti.
DİJİTAL PLATFORMLARIN TOPLUMSAL ETKİSİ
TBMM Araştırma Hizmetleri Başkanlığı tarafından hazırlanan çalışmada, video paylaşım platformları ve sosyal medya mecralarının hızla yaygınlaşmasının gündelik hayat, kamusal tartışmalar ile temel hak ve özgürlükler üzerindeki etkisini artırdığı vurgulandı. Yanıltıcı içerikler, nefret söylemi, şiddete teşvik ve çocukların gelişimine zarar verebilecek paylaşımların, düzenleme ihtiyacını hızlandırdığı ifade edildi.
AB’DE ÇERÇEVE DİJİTAL HİZMETLER TÜZÜĞÜ İLE ÇİZİLDİ
Çalışmada Avrupa Birliği’nin genel düzenlemelerine yer verildi. 2018’de güncellenen Görsel-İşitsel Medya Hizmetleri Direktifi ile çevrim içi video paylaşım platformlarının da kapsama alındığı, çocukların korunması, yaş doğrulama, ebeveyn kontrolü, içerik raporlama ve reklam sınırlamaları gibi yükümlülüklerin zorunlu hale getirildiği hatırlatıldı.
AB’de dijital platformlar için en bağlayıcı düzenleme olan Dijital Hizmetler Tüzüğü’nün 17 Şubat 2024’te yürürlüğe girdiği belirtildi. Buna göre yükümlülükleri yerine getirmeyen platformlara küresel cirolarının yüzde 6’sına kadar idari para cezası uygulanabiliyor. Yanlış veya yanıltıcı bilgi verilmesi halinde yüzde 1, yükümlülüklere uyulmayan her gün için ise günlük ortalama cironun yüzde 5’ine kadar periyodik ceza öngörülüyor.
ALMANYA’DA ERİŞİM KISITLAMASINA VARAN YAPTIRIMLAR
Almanya’da Federal Ağ Ajansı’nın sosyal medya platformlarına yönelik geniş yetkilere sahip olduğu aktarıldı. İhlallerin devam etmesi halinde günlük zorunlu ödemeler, yüz binlerce avroya varan para cezaları ve ciddi durumlarda platformlara erişimin kısıtlanması gibi yaptırımlar uygulanabiliyor.
İNGİLTERE’DE AĞIR PARA CEZALARI GÜNDEMDE
İngiltere’de video paylaşım ve sosyal medya platformlarının denetiminden OFCOM sorumlu bulunuyor. Çocuk güvenliği için yaş doğrulama ve filtreleme sistemlerini zorunlu kılan OFCOM, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde platformlara 18 milyon sterline veya yıllık cironun yüzde 10’una kadar para cezası verebiliyor. Ciddi ve sürekli ihlallerde erişim engeli dahil daha ağır yaptırımlar da devreye sokulabiliyor.
FRANSA VE İTALYA’DA DENETİM KURUMLARI DEVREDE
Fransa’da sosyal medya ve video paylaşım platformlarının denetimini ARCOM yürütüyor. Yaş doğrulama yükümlülüklerine uyulmaması, çocukların zararlı içeriklere erişimine izin verilmesi veya nefret içeriklerinin kaldırılmaması halinde milyonlarca avroya ulaşan para cezaları uygulanabiliyor. Gerekli görülmesi halinde uygulamaların indirilmesinin engellenmesi veya erişimin durdurulması da mümkün.
İtalya’da ise AGCOM, acil durumlarda hızlı içerik kaldırma kararları alabiliyor ve platformlara yüz binlerce avroya varan para cezaları uygulayabiliyor.
TÜRKİYE’DEKİ YASA ÇALIŞMALARINA REFERANS
TBMM Araştırma Hizmetleri Başkanlığının çalışması, Avrupa’da sosyal medya platformlarına yönelik denetimlerin yalnızca içerik kaldırma ile sınırlı kalmadığını; yüksek para cezaları, erişim kısıtlamaları ve yöneticilere kadar uzanan yaptırımlar içerdiğini ortaya koydu. Bu bulguların, Türkiye’de özellikle çocukların sosyal medya kullanımına yönelik hazırlanacak yeni yasal düzenleme için önemli bir referans oluşturması bekleniyor.
