ABD’de Türk devlet bankası Halkbank hakkında yürütülen ceza davasında tarafların anlaşmaya vardığı bildirildi. Davaya bakan ABD Bölge Yargıcı Richard Berman, Pazartesi günü mahkemeye sunduğu dilekçede Türkiye’nin Halkbank’ı ile ABD Adalet Bakanlığı’nın ceza davalarını çözmek konusunda anlaştığını belirtti. Anlaşmanın ayrıntıları hakkında ise mahkemeye sunulan belgede detay paylaşılmadı.
MAHKEME ANLAŞMAYI DURUŞMADA ELE ALACAK
Reuters'ın aktardığına göre; Manhattan’da görev yapan ABD Bölge Yargıcı Richard Berman, yazılı kararında daha önce planlanan Çarşamba günkü duruşmada her iki tarafın avukatlarına sözde ertelenmiş kovuşturma anlaşması hakkında sorular soracağını ifade etti.
ABD Adalet Bakanlığı’nın Halkbank’a yönelik uzun süredir devam eden cezai soruşturmayı çözmek için anlaşmayı kabul ettiği belirtildi.
HİSSELERDE SERT YÜKSELİŞ
Anlaşmanın açıklanmasının ardından Halkbank hisselerinde yükseliş görüldü. Halkbank hisseleri yüzde 10 değer kazanarak tavana gitti.
2019 YILINDA AÇILAN SUÇLAMALAR
ABD savcıları Halkbank’ı 2019 yılında İran’ın Amerikan ekonomik yaptırımlarından kaçmasına yardım ettiği iddiasıyla dolandırıcılık, kara para aklama ve komplo kurmakla suçladı.
Savcılara göre banka, yaptırımlardan kaçınma planında İran, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki para hizmeti sağlayıcılarını ve paravan şirketleri kullandı.
Halkbank ise banka dolandırıcılığı, kara para aklama ve komplo kurma suçlamalarına karşı suçsuz olduğunu savundu.
ABD-TÜRKİYE İLİŞKİLERİNDE GERİLİM YARATMIŞTI
Halkbank davası uzun süre ABD-Türkiye ilişkilerinde önemli bir sorun başlığı olarak gündemde yer aldı. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2019 yılında dava açılması kararını “hukuka aykırı, çirkin” bir adım olarak nitelendirmişti.
Davayı açan Manhattan ABD Başsavcılığı sözcüsü ve Halkbank’ın avukatları ise konuya ilişkin yorum taleplerine hemen yanıt vermedi.
ERTELENMİŞ KOVUŞTURMA ANLAŞMASI NEDİR?
Ertelenmiş kovuşturma anlaşmaları, sanıkların belirli koşulları yerine getirmeleri halinde cezai suçlamalardan kaçınmalarına olanak tanıyan hukuki bir mekanizma olarak biliniyor.
Genellikle birkaç ay veya birkaç yıl içinde belirlenen şartların yerine getirilmesi gerekiyor. Bu koşulların yerine getirilmesi durumunda hükümet davayı düşürüyor.
ABD MAHKEMELERİNDE UZUN SÜREN HUKUK MÜCADELESİ
Halkbank’ın davası ABD mahkemelerinde uzun bir süreçten geçti. ABD Bölge Yargıcı Richard Berman 2020 yılında Halkbank’ın yargılamadan muaf olmayı hak etmediğine hükmetti.
Manhattan’daki 2. ABD Temyiz Mahkemesi 2021 yılında bu kararı farklı gerekçelerle onayladı. Mahkeme, Halkbank’ın iddia edilen faaliyetlerinin ticari nitelikte olduğu ve bu nedenle 1976 tarihli Federal Yabancı Devlet Dokunulmazlıkları Yasası kapsamında yargılanabileceğini belirtti.
2023 yılında ABD Yüksek Mahkemesi, Kongre’nin yabancı ülkeleri ve kurumlarını hukuki sorumluluktan koruma amacının ceza davalarını kapsamadığı görüşüne katılmakla birlikte kovuşturmayı geçici olarak geçersiz kıldı ve dosyanın yeniden incelenmesi için temyiz mahkemesine gönderilmesini istedi.
Temyiz mahkemesi Ekim 2024’te Halkbank’ın bu kapsamda korunamayacağına karar verdi. Bunun ardından banka dosyayı ikinci kez ABD Yüksek Mahkemesi’ne taşıdı. Trump yönetimi ise genel hukukun yabancı devlet şirketlerini cezai kovuşturmadan korumadığını savundu.
