Son dakika: Ankara'daki tarihi NATO Zirvesi'nde 2. gün: Liderler kritik kararlar için masada

"HÜRMÜZ BOĞAZI TAMAMEN AÇIK OLMALI"

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, sabah basın toplantısı düzenlendi.

"Ankara’ya böyle harika bir ev sahipliği yaptığı için teşekkür ediyoruz." diyerek sözlerine başlayan Rutte, Hürmüz Boğazı'nın tamamen açık olması gerektiğini vurguladı ve "Bu olmazsa olmazımız. Bunu bu şekilde ele alıyoruz." dedi.

Daha güçlü NATO'nun daha güçlü birlik demek olduğunun altını çizen Rutte, bu mottoyla hareket ettiklerini lide getirdi. Rutte, "Lahey’de belirlenen ülkelerin gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 5’ini savunmaya ayırma hedefi vardı. Bu yıl yüzde 4’e ulaşıyoruz. NATO artık daha güçlü." diye konuştu.

Savunma sanayisinde de ilerlemelerin sağlandığını ifade eden Rutte, "Ülkeler artık yüzde 5’lik hedefine ulaşmalı." açıklamasında bulundu.

DÜN NE OLDU?

Zirvenin ilk gününde Ankara'da kuş uçurtulmadı. Liderlerinde gelmesiyle güvenlik önlemleri en üst seviyeye çıkarıldı. Liderlerin konaklayacağı otellerin çevresi, kırmızı alan olarak ilan edildi.

Zirve güvenliği için 48 bin 841 emniyet, 7 bin 447 jandarma ve 639 siber güvenlik personelinin yer aldığı toplam 56 bin 927 personel görev alıyor.

ERDOĞAN VE TRUMP'TAN TARİHİ GÖRÜŞME

Dün Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ile Beştepe'de bir araya geldi.

Kritik görüşme öncesi, iki ülke arasında uzun yıllardır soruna yol açan başlıklar için çözüm mesajları verildi. Trump, Türkiye'ye yaptırımların kalkacağını açıklayarak F-35 ve jet motoru satışı için de yeşil ışık yaktı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da görüşmede İran ve Gazze'de gelişmelerin de ele alınacağını söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Trump açıklamaların ardından önce baş başa görüştü, ardından da heyetlerarası görüşmeye geçildi. Yaptırımlardan, ticari ilişkilere, Ukrayna Rusya savaşından Ortadoğu'daki son duruma kadar kritik başlıklar ele alındı.

LİDERLER VE EŞLERİ KAPIDA KARŞILANDI

Erdoğan çifti resepsiyon ve resmi akşam yemeği için gelen liderleri ve eşlerini kapıda karşıladı.

Karşılama töreninde tarihteki 16 Türk devletini temsil eden bayraklar ve askerleri ile yeniçeri kıyafetli askerler de yer aldı. Milli Savunma Bakanlığı Mehteran Birliği de hazır bulundu. Liderler mehter marşıyla karşılandı.

SAVUNMA HARCAMALARI ÖN PLANDA

Resmi oturumlarda liderlerin ilk gündem maddelerinden biri savunma harcamaları olacak.

2025 yılında Lahey'de düzenlenen NATO Zirvesi'nde alınan kararla, üye ülkelerin savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'i seviyesine çıkarılması hedeflenmişti. Ankara Zirvesi'nde ise bu taahhütlerin ne ölçüde hayata geçirildiği değerlendirilecek.

Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya belirlenen hedefi şimdiden aşarken, Türkiye'nin savunma harcamalarının milli gelire oranı da yüzde 2,33'ten yüzde 3,8 seviyesine yükseldi.

SAVUNMA SANAYİSİNDE YENİ DÖNEM

Zirvede savunma sanayisinin güçlendirilmesi, üretim kapasitesinin artırılması, ortak tedarik mekanizmalarının geliştirilmesi ve yenilikçi teknolojilerin sisteme kazandırılması da ele alınacak.

İlk gün gerçekleştirilen NATO Savunma Forumu'nda duyurulan milyarlarca dolarlık yatırımların, savunma alanındaki dönüşümün sahaya yansımaya başladığının önemli göstergesi olduğu değerlendiriliyor.

Son 10 yılda NATO'nun Avrupa'daki üyeleri ile Kanada'nın savunma alanına toplam 1,2 trilyon dolar yatırım yaptığı belirtilirken, yalnızca 2025 yılında savunma harcamalarında yaklaşık yüzde 20'lik artış yaşandığı ifade ediliyor.

NATO 3.0 KONSEPTİ MASADA

ABD'nin Avrupa'nın savunmasındaki rolünü yeniden şekillendirme yaklaşımı, NATO 3.0 olarak adlandırılan yeni dönemi de zirvenin önemli başlıklarından biri haline getirdi.

Yeni dönemde Avrupa ülkelerinin kolektif savunmada daha fazla sorumluluk üstlenmesi, konvansiyonel savunma kapasitesinin artırılması ve yük paylaşımının dengelenmesi hedefleniyor.

Nükleer caydırıcılıkta ise ABD'nin temel rolünü sürdürmesi öngörülüyor. NATO yetkilileri, NATO 3.0 yaklaşımını Avrupa'nın daha fazla sorumluluk aldığı, savunma yükünün dengelendiği ve ABD'nin ittifaka bağlılığını koruduğu yeni bir yapı olarak tanımlıyor.

UKRAYNA DESTEĞİ SÜRECEK

Zirvede Ukrayna'ya yönelik askeri ve siyasi desteğin devam edeceği mesajının verilmesi bekleniyor.

Ayrıca NATO'nun, Ukrayna'nın özellikle insansız hava araçları ve hava savunma sistemleri konusundaki savaş tecrübelerinden faydalanmayı sürdürmesi planlanıyor. Buna karşın Ukrayna'nın NATO üyeliği konusunda kısa vadede mevcut yaklaşımın değişmesi beklenmiyor.

BİLDİRİDE ÖNE ÇIKACAK MESAJLAR

Zirvenin sonunda yayımlanacak ortak bildirinin, Lahey Zirvesi'nde olduğu gibi kısa tutulması planlanıyor.

Metinde Washington Antlaşması'nın 5. maddesine bağlılığın vurgulanması, savunma harcamalarına ilişkin taahhütlerin teyit edilmesi ve NATO 3.0 yaklaşımına yer verilmesi bekleniyor. Belgede şu ifadelerin yer alması öngörülüyor:

"Geleceği inşa ediyoruz: daha güçlü bir NATO'da daha güçlü bir Avrupa. Avrupa müttefikleri ve Kanada, ABD ile birlikte çalışarak İttifakın savunması için daha büyük sorumluluk üstleniyor."

Bildiride ayrıca Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliği açısından uzun vadeli tehdit oluşturduğu vurgulanacak. Türkiye'nin önem verdiği "terörizmin NATO için süregelen bir tehdit olduğu" ifadesinin de metinde yer alması bekleniyor.

İran başlığında ise müttefiklerin şu mesajı vermesi öngörülüyor:

"Müttefikler, İran'ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini yineler ve İran'ı Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğüne tam olarak saygı göstermeye çağırır."

Bildiride ayrıca Ukrayna'ya 2026 ve 2027 yıllarında toplam 70 milyar euro seviyesinde askeri destek sağlanmasına yönelik beyanın da yer alması bekleniyor.